I SA/Wa 2142/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Joanna Skiba Sędziowie: Sędzia WSA Przemysław Żmich (spr.) Sędzia WSA Anna Wesołowska po rozpoznaniu w dniu 10 stycznia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi G. T. i K. T. na postanowienie Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia [...] października 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności postanowienia oddala skargę. Minister Infrastruktury i Budownictwa, postanowieniem z [...] października 2017 r. nr [...], po rozpatrzeniu wniosku G. T. i K. T. o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej postanowieniem Ministra Infrastruktury i Budownictwa z [...] grudnia 2016 r. nr [...] odmawiającym stwierdzenia nieważności postanowienia Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z [...] sierpnia 2013 r. nr [...] utrzymującego w mocy postanowienie z [...] maja 2013 r. nr [...] odmawiające wszczęcia, na wniosek G. T. i K. T., postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] nr [...] z [...] lipca 1994 r. - utrzymał w mocy swoje postanowienie z [...] grudnia 2016 r. nr [...]. Zaskarżone postanowienie zostało wydane w następującym stanie sprawy. Wojewoda [...], działając na podstawie art. 2 ust. 1, 2, 3 i 9 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. Nr 79 poz. 464 ze zm.) – zwanej dalej "ustawą zmieniającą", decyzją nr [...] z [...] lipca 1994 r. stwierdził nabycie z mocy prawa 5 grudnia 1990 r., przez Wydawnictwo "[...]" w [...] prawa użytkowania wieczystego gruntu zabudowanego, stanowiącego własność Skarbu Państwa, położonego w [...] przy ul. [...] o pow. [...] m2, oznaczonego na mapie sytuacyjnej do celów prawnych z [...] lutego 1994 r. [...] jako działki nr [...], cz. nr [...], cz. nr [...] oraz cz. nr [...] w obrębie [...] ([...]) oraz odpłatne nabycie prawa własności budynków i urządzeń znajdujących się na ww. gruncie - w zakresie dotyczącym działek nr [...], nr [...] i nr [...], wchodzących w skład dawnej nieruchomości [...] położonej przy ul. [...], oznaczonej nr hip [...] lit. C, a stanowiących część uwłaszczonej działki nr [...]. G. T. i K. T., pismem z 3 października 2012 r., uzupełnionym pismem z 29 kwietnia 2013 r., wystąpili o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody [...] nr [...] z [...] lipca 1994 r., w części dotyczącej aktualnych działek nr [...],[...] i [...]. Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej, po rozpoznaniu wniosku o stwierdzenie nieważności ww. decyzji, postanowieniem z [...] maja 2013 r. nr [...] odmówił G. T. i K. T. wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] nr [...] z [...]lipca 1994 r. Skarżący, pismem z 3 czerwca 2013 r. złożyli wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, zakończonej postanowieniem Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z [...] maja 2013 r. Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej po rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, postanowieniem z [...] sierpnia 2013 r. nr [...] utrzymał w mocy swoje postanowienie z [...] maja 2013 r. nr [...]. G. T. i K. T., pismem z 7 stycznia 2015 r. złożyli wniosek o stwierdzenie nieważności postanowienia Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z [...] sierpnia 2013 r. nr [...], w części dotyczącej działek nr [...], [...] i [...] wskazując, że w ich ocenie decyzja uwłaszczeniowa Wojewody [...] nr [...] z [...] lipca 1994 r. obarczona jest wadą rażącego naruszenia prawa, natomiast organ winien ponownie rozważyć kwestię interesu prawnego skarżących w tej sprawie. Minister Infrastruktury i Budownictwa postanowieniem z [...] grudnia 2016 r. nr [...] odmówił skarżącym stwierdzenia nieważności postanowienia Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z [...] sierpnia 2013 r. nr [...]. Zdaniem Ministra, kwestionowane postanowienie nie zostało wydane z wadą rażącego naruszenia prawa. Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej prawidłowo uznał, że skarżący nie mieli legitymacji do wszczęcia postępowania nieważnościowego w stosunku do decyzji Wojewody [...] z [...] lipca 1994 r. nr [...]. Skarżący nie posiadają żadnych praw do nieruchomości, której dotyczyła ww. decyzja Wojewody [...]. Skarżący 11 stycznia 2017 r. wystąpili o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej postanowieniem Ministra Infrastruktury i Budownictwa z [...] grudnia 2016 r. nr [...]. We wniosku podnieśli, iż właściciele nieruchomości zgłosili swoje roszczenia do gruntu przed zakończeniem postępowania uwłaszczeniowego. W konsekwencji skarżący, jako ich następcy prawni mają interes prawny, wynikający z art. 2 ust. 1 ustawy zmieniającej. Tym samym posiadają legitymację do występowania w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody [...] nr [...] z [...] lipca 1994 r. Minister Infrastruktury i Budownictwa postanowieniem z [...] października 2017 r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie z [...] grudnia 2016 r. nr [...]. Zdaniem organu odwoławczego, nie było podstaw do przyjęcia, aby kwestionowane postanowienie obarczone było wadą nieważnościową, uzasadniającą stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody [...] nr [...] z [...] lipca 1994 r. Sporna nieruchomość, położona w [...] przy ul. [...], oznaczona nr hip. [...] lit. C, została uregulowana w księdze wieczystej nr [...] i znajduje się na terenie objętym działaniem dekretu z 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279 ze zm.) – zwanego dalej "dekretem". Nieruchomość 21 listopada 1945 r., tj. z dniem wejścia w życie dekretu, na podstawie art. 1 dekretu, przeszła na własność gminy [...], następnie na mocy art. 32 ust. 2 ustawy z 20 marca 1950 r. o terenowych organach jednolitej władzy państwowej (Dz.U. nr 14, poz. 130) stała się własnością Skarbu Państwa, obecnie w użytkowaniu wieczystym spółki [...] Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością [...] Spółka komandytowo – akcyjna z siedzibą w [...]. Organ podniósł ponadto, że na podstawie kopii potwierdzonej za zgodność z oryginałem, znajdującej się w aktach sprawy decyzji Wojewody [...] nr [...] z [...] sierpnia 2012 r. dawni właściciele ww. nieruchomości [...] – Z. K. i J. K., których następcami prawnymi są skarżący – G. T. i K. T., w ustawowym terminie złożyli wniosek o przyznanie prawa własności czasowej w trybie art. 7 dekretu. Minister Infrastruktury i Budownictwa zaznaczył, że w chwili złożenia przez skarżących wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody [...] nr [...] z [...] lipca 1994 r. w obrocie prawnym funkcjonowała decyzja Prezydenta [...] z [...] grudnia 2011 r. nr [...] utrzymana w mocy ostateczną decyzją Wojewody [...] nr [...] z [...] sierpnia 2012 r. odmawiająca spadkobiercom byłych właścicieli ustanowienia prawa użytkowania wieczystego do przedmiotowej nieruchomości. Na skutek rozstrzygnięć Prezydenta [...] z [...] grudnia 2011 r. oraz Wojewody [...] z [...] sierpnia 2012 r. skarżący utracili wynikające z art. 7 ust. 1 dekretu roszczenie o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego do przedmiotowej nieruchomości. Tym samym utracili uprawnienie do występowania z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody [...] nr [...] z [...] lipca 1994 r., w tej części. Zdaniem Ministra, w chwili obecnej skarżący nie posiadają żadnych praw do nieruchomości, będącej własnością Skarbu Państwa położonej w [...] przy ul. [...], oznaczonej jako działki nr [...], [...] i [...], wchodzące w skład dawnej nieruchomości [...], położonej przy ul. [...], oznaczonej nr hip. [...] lit. C, a stanowiące część uwłaszczonej działki nr [...]. Minister powołał się na orzecznictwo administracyjne z którego wynika, że skarżący nie mogą powołać się na roszczenia w przedmiocie których zapadła ostateczna decyzja oraz na roszczenia wywodzone z art. 7 dekretu. Tym samym na prawa i roszczenia do przedmiotowej nieruchomości (wyrok NSA z 17 lutego 2017 r. sygn. akt I OSK 841/15). Wnioskodawcy aktualnie nie posiadają prawa użytkowania wieczystego do spornego gruntu, a zatem nie mają interesu prawnego w kwestionowaniu decyzji uwłaszczeniowej, wydanej do tego gruntu (wyrok NSA z 20 kwietnia 2017 r. sygn. akt I OSK 1741/15, wyrok NSA z 15 grudnia 2016 r. sygn. akt I OSK 332/15). W ocenie Ministra, prawidłowo odmówiono skarżącym wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] nr [...] z [...] lipca 1994 r. stwierdzającej nabycie z mocy prawa przez Wydawnictwo "[...]" w [...] przy ul. [...] prawa użytkowania wieczystego gruntu zabudowanego, stanowiącego własność Skarbu Państwa, położonego w [...] przy ul. [...] o pow. [...] m2, oznaczonego na mapie sytuacyjnej do celów prawnych z [...] lutego 1994 r., [...] jako działki nr [...], cz. nr [...], cz. nr [...] oraz cz. [...] w obrębie [...] oraz odpłatne nabycie prawa własności budynków i urządzeń, znajdujących się na ww. gruncie - w zakresie dotyczącym działek nr [...], [...] i [...], wchodzących w skład dawnej nieruchomości [...] przy ul. [...], oznaczonej nr hip. [...] lit. C. W konsekwencji, Minister Infrastruktury i Budownictwa postanowieniem z [...] października 2017 r. nr [...] utrzymał w mocy swoje postanowienie z [...] grudnia 2016 r. nr [...] odmawiające skarżącym stwierdzenia nieważności postanowienia Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z [...] sierpnia 2013 r. nr [...]. Na powyższe postanowienie, G. T. i K. T. wnieśli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucili naruszenie: 1) art. 28 Kpa w zw. z art. 2 ust. 1-3 ustawy zmieniającej poprzez ich błędną wykładnię sprowadzającą się do przyjęcia, że w przedmiotowej sprawie skarżącym nie przysługuje przymiot strony postępowania; 2) art. 61a § 1 Kpa poprzez całkowite zignorowanie wykładni wypracowanej w dotychczasowym piśmiennictwie oraz orzecznictwie sądów administracyjnych polegające na przyjęciu, że skarżącym wyzutym z prawa własności nieruchomości, na podstawie dekretu nie przysługuje przymiot strony w postępowaniu administracyjnym o stwierdzenie nieważności decyzji uwłaszczeniowej; 3) art. 77 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej poprzez odmowę wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności bezprawnej decyzji i tym samym próbę zamknięcia skarżącym drogi dochodzenia ich uzasadnionych roszczeń; 4) art. 157 § 2 Kpa poprzez jego niezastosowanie, polegające na zaniechaniu rozważenia, czy w sprawie występują przesłanki uzasadniające wszczęcie postępowania w sprawie nieważności decyzji administracyjnej z urzędu. Mając na uwadze powyższe zarzuty, skarżący wnieśli o: 1) uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości; 2) zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę Minister Infrastruktury i Budownictwa wniósł o jej oddalenie i jednocześnie podtrzymał stanowisko prezentowane dotychczas w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga nie jest uzasadniona. Rację ma Minister Infrastruktury i Budownictwa, że w niniejszej sprawie kontrolowane postanowienie z [...] sierpnia 2013 r. nr [...] zostało wydane zgodnie z prawem, tj. art. 61a § 1, art. 127 § 3, art. 138 § 1 pkt 1 Kpa w zw. z art. 28 Kpa i art. 2 ust. 1 ustawy zmieniającej. Trafnie wskazał organ odwoławczy, że skoro w chwili złożenia (8 października 2012 r.) przez G. T. i K. T. wniosku z 3 października 2012 r., sprecyzowanego pismem z 29 kwietnia 2013 r. o stwierdzenie nieważności decyzji uwłaszczeniowej Wojewody [...] z [...] lipca 1994 r. nr [...], w części dotyczącej aktualnych działek nr [...], [...] i [...], pochodzących z uwłaszczonej działki nr [...], wchodzącej w skład dawnej nieruchomości, ozn. nr hip. [...] lit. C przy ul. [...] w [...], w obrocie prawnym istniała ostateczna decyzja Prezydenta [...] z [...] grudnia 2011 r. nr [...], wydana w trybie art. 7 ust. 1 dekretu, odmawiająca spadkobiercom dawnych właścicieli przyznania prawa użytkowania wieczystego m.in. do przedmiotowych działek nr [...],[...] i [...], to G. T. i K. T. nie mieli już statusu strony postępowania w rozumieniu art. 28 i art. 157 § 2 Kpa i w związku z tym nie mogli skutecznie zainicjować postępowania nieważnościowego. W tego typu sprawach Naczelny Sąd Administracyjny stoi na stanowisku (por. wyrok NSA z 15 grudnia 2016 r. sygn. akt I OSK 332/15; wyrok NSA z 17 lutego 2017 r. sygn. akt I OSK 841/15, dotyczący innej sprawy G. T. i K. T.; wyrok NSA z 20 kwietnia 2017 r. sygn. akt I OSK 1741/15), że interes prawny osoby chcącej zakwestionować decyzję uwłaszczeniową musi istnieć w dacie wniesienia wniosku nieważnościowego. Interes prawny z art. 28 Kpa nie istnieje zaś, gdy wniosek nieważnościowy popiera osoba, której roszczenie dekretowe okazało się wcześniej niezasadne i w konsekwencji osoba ta nie uzyskała maksymalnie ukształtowanej ekspektatywy nabycia prawa użytkowania wieczystego do nieruchomości, której dotyczyła decyzja uwłaszczeniowa. W momencie złożenia wniosku nieważnościowego z 3 października 2012 r. G. T. i K. T. nie byli zatem osobami trzecimi w rozumieniu art. 2 ust. 1 ustawy zmieniającej, których prawa mogłaby naruszać kwestionowana przez nich decyzja uwłaszczeniowa. Wobec tego Minister Infrastruktury i Budownictwa zasadnie odmówił G. T. i K. T. stwierdzenia nieważności postanowienia z [...] sierpnia 2013 r. nr [...] utrzymującego w mocy postanowienie z [...] maja 2013 r. nr [...] odmawiające wszczęcia, na wniosek G. T. i K. T., postępowania o stwierdzenie, we wnioskowanej części (działki nr [...], [...] i [...]), nieważności decyzji Wojewody [...] z [...] lipca 1994 r. nr [...]. Kwestionowane postanowienie Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej jest prawidłowe. Wbrew temu co twierdzą skarżący nie jest ono obarczone żadną z wad nieważności z art. 156 § 1 Kpa. Stwierdzony przez organ nadzoru - Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej uprzedni brak legitymacji do bycia przez G. T. i K. T. stroną postępowania obligował ten organ do zastosowania art. 61a § 1 Kpa, co słusznie zaakceptował tenże Minister jako organ odwoławczy, wydając postanowienie na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 3 Kpa. Wobec tego nie było też podstaw do wszczęcia postępowania nieważnościowego z urzędu. W niniejszej sprawie nie można przyjąć, że kwestionowane postanowienie Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z [...] sierpnia 2013 r. zostało wydane z naruszeniem art. 77 Konstytucji RP. Nie było uchybieniem organu nadzoru to, że spadkobiercy po J. K. i Z. K., dopiero po ponad 18 latach od wydania przez Wojewodę [...] decyzji z [...] lipca 1994 r. nr [...], zdecydowali się na skierowanie wniosku o stwierdzenie nieważności tej decyzji, w części dotyczącej aktualnych działek nr [...],[...] i [...], a zwłaszcza po tym, jak roszczenie dekretowe zostało uznane ostateczną decyzją za bezzasadne. Gdyby spadkobiercy przeddekretowych właścicieli przedmiotowej nieruchomości dużo wcześniej wystąpili z żądaniem częściowego stwierdzenia nieważności wskazanej wyżej decyzji uwłaszczeniowej, wówczas mieliby możliwość skutecznego zainicjowania postępowania nieważnościowego i uzyskania decyzji kończącej sprawę nadzorczą, czego jednak nie uczynili. Wobec tego Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.) orzekł, jak w sentencji.