I SA/Wa 2144/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bogdan Wolski Sędziowie: WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz (spr.) WSA Dorota Apostolidis Protokolant ref. Monika Bodzan po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 lutego 2011 r. sprawy ze skargi J.M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] sierpnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego oddala skargę. W dniu 28 września 2010 r. J.M. wniósł skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] sierpnia 2010 r. utrzymującą w mocy decyzję Dyrektora Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] nr [...] z dnia [...] kwietnia 2010r. odmawiającą przyznania świadczenia w formie zasiłku celowego, przeznaczonego na częściowe pokrycie kosztów poniesionych na ogrzewanie mieszkania, zakup leków, pokrycie kosztów zakupu leków, zakup okularów, zakup biletu ZTM i zakup żywności. Skarżący domagał się chylenia zaskarżonej decyzji i przekazania jej do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu wskazał, iż sytuacja materialna rodziny, ze względu na chorobę jego i żony pogarsza się z każdym miesiącem. Jest niepełnosprawny, dodatkowo choruje i musi brać leki przeciwbólowe w związku z dolegliwościami [...], [...], [...] a ponadto leki zapobiegające [...], [...], [...] i [...]. Podał , że żona choruje na [...] i [...] , ma też uszkodzone [...]. Także córka ma zaawansowaną [...] i w tym kierunku się leczy. W ostatnich trzech miesiącach (lipiec, sierpień, wrzesień) łącznie na leczenie wydali [...] złotych. Opłacają czynsz w wysokości [...] zł plus opłaty około [...] zł. Koszt utrzymania mieszkania stanowi miesięczne uposażenie żony, za wyjątkiem okresu zimowego gdy je przewyższa. Wyjaśnił , że obecnie otrzymuje z zakładu pracy zasiłek chorobowy, z tytułu niezdolności do pracy w wysokości około [...] zł. miesięcznie. Dzieci studiują: syn jest na [...] roku [...], na [...] i [...] roku [...], na [...], córka studiuje [...] rok [...], na [...]. Wskazał, iż ma świadomość , że wspólne dochody przekraczają kryterium dochodowe ustalone ustawą o pomocy społecznej , jednak podkreślił , że brak pomocy doprowadzi do całkowitej zapaści materialnej rodziny gdyż na dzień dzisiejszy mają dług w wysokości [...] złotych , recepty do wykupienia za około [...] zł a także, że od [...]10.2010r. do [...]10.2010r. będzie odbywał rehabilitację, przed [...] listopada 2010 r. kiedy to ma zaplanowany zabieg operacyjny w związku z [...]. W dniu [...] października 2010 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wniosło o oddalenie skargi. W uzasadnieniu wskazano, że dochód w rodzinie pana J.M. trzykrotnie przekracza wskazane w ustawie o pomocy społecznej kryterium dochodowe , które wynosi 351 zł miesięcznie . Podkreślono, że rodzina skarżącego posiada stałe dochody i chociaż dla celów rozpoznawania wniosku o przyznanie pomocy zostały one ustalone na [...] zł miesięcznie na osobę, faktycznie są większe wobec niewliczenia do dochodu pomocy przyznanej na podstawie przepisów o systemie oświaty. Sąd ustalił następujący stan faktyczny: W dniu [...] kwietnia 2010r. Dyrektor Ośrodka Pomocy Społecznej w [...], po rozpoznaniu wniosku pana J.M., decyzją Nr [...] odmówił przyznania świadczenia w formie zasiłku celowego, przeznaczonego na częściowe pokrycie kosztów poniesionych na ogrzewanie mieszkania, zakup leków, okularów, biletu ZTM i żywności. W uzasadnieniu decyzji stwierdzono, iż w trakcie postępowania ustalono, że dochód czteroosobowej rodziny pana J.M. wynosi [...] zł, to jest [...] zł na osobę i przekracza kryterium dochodowe ustalone ustawą o pomocy społecznej. Ponieważ po zmianach ustawy o pomocy społecznej zgodnie z art. 8 ust. pkt. 4, do dochodu nie wlicza się pomocy przyznanej na podstawie przepisów o systemie oświaty, obliczono , że dochód na osobę w rodzinie pana J.M. wynosi [...] zł . Dalej wskazano, że pomocy społecznej można udzielić przy spełnieniu kryterium dochodowego, ustalonego ustawą o pomocy społecznej - w tym przypadku w wysokości 351,00 zł na osobę w rodzinie. Zdaniem organu pierwszej instancji wskazane we wniosku potrzeby rodzina może zaspokoić we własnym zakresie. Pan J.M. od wskazanej decyzji złożył odwołanie powołując się na trudną sytuację materialną i zdrowotną oraz stwierdzając, że po otrzymaniu zaległego wynagrodzenia pooddawał długi, w rezultacie czego ponownie pozostał bez pieniędzy. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. w dniu [...] sierpnia 2010 r. zaskarżoną decyzję utrzymało w mocy. W uzasadnieniu decyzji stwierdzono, iż art. 8 ustawy o pomocy społecznej wskazuje na kryterium dochodowe uprawniające do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej. Z akt sprawy wynika, że dochody rodziny pana J.M. przekroczyły wskazane ustawą kryterium dochodowe. Podkreślono ponadto, że osoba ubiegająca się o pomoc społeczną winna we własnym zakresie podejmować wszelkie działania w celu poprawienia swojej sytuacji życiowej i materialnej, a ośrodki pomocy społecznej nie mogą ponosić wszystkich kosztów utrzymania wnioskodawcy. Organ natomiast powinien dostosowywać rodzaj, formę i rozmiar świadczeń do okoliczności konkretnej sprawy, jak również uwzględnić potrzeby osób korzystających z pomocy, jeżeli potrzeby te odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej a także uwzględnić interesy innych osób będących w trudnej sytuacji materialnej. Organ uznał też, że nie zachodzą żadne szczególne okoliczności uzasadniające przyznanie wnioskowanego świadczenia . Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy , wojewódzki sąd administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną lub postanowienie z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji lub postanowienia. Sąd nie bada więc celowości, czy też słuszności zaskarżonego aktu. Ponadto, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną . W ocenie sądu analizowana pod tym kątem skarga nie zasługuje na uwzględnienie i podlega oddaleniu, albowiem zaskarżona decyzja i utrzymana nią w mocy decyzja pierwszoinstancyjna nie naruszają prawa. Sąd nie dopatrzył się nieprawidłowości w działaniu organów zarówno w ustaleniu stanu faktycznego sprawy, jak i w ocenie prawnej, w świetle mających zastosowanie przepisów. Materialnoprawną podstawą rozstrzygnięcia są przepisy ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jedn.: Dz. U. z 2008 r., Nr 115, poz. 728). Zgodnie z dyspozycją art. 39 ustawy o pomocy społecznej zasiłek celowy może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu, co oznacza, że zasiłek celowy jest formą pomocy pieniężnej przyznawanej na podstawie uznania administracyjnego. Natomiast art. 2 ust. 1 i art. 3 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej stanowi, że jest to instytucja mająca na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Rozstrzygnięcie w sprawie zasiłku celowego ma charakter uznaniowy zarówno w zakresie przyznania świadczenia, jak też w części odnoszącej się do jego wysokości. Warunkiem ubiegania się o jego otrzymanie jest przede wszystkim spełnienie zawartego w art.8 .1 . cyt. ustawy kryterium dochodowego , z zastrzeżeniem art. 40, 41, 53a, 78 i 91. Osoby ubiegające się o przyznanie im świadczenia z pomocy społecznej muszą liczyć się z tym, że nie każdy ich wniosek, i nie w pełnym zakresie zostanie automatycznie uwzględniony, bowiem rodzaj, forma i rozmiar świadczenia muszą być odpowiednie nie tylko do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy, ale również do możliwości finansowych organu udzielającego pomocy. Organ zajmujący się dystrybucją świadczeń w ramach opieki społecznej musi nimi dysponować zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa, w tym tak, aby nie dopuścić do rażących dysproporcji w rozmiarze świadczeń przyznawanych osobom uprawnionym. Podział środków, którymi dysponuje dany ośrodek pomocy społecznej na świadczenia o charakterze uznaniowym, jakim jest zasiłek celowy, musi uwzględniać konstytucyjną zasadę równości obywateli wobec prawa. Oznacza to, że przysługuje tylko osobom spełniającym kryteria jego przyznania, a tym którzy znajdują się w podobnej sytuacji życiowej i osiągają porównywalne dochody, winny być przyznane świadczenia w takiej samej wysokości. Kontrola decyzji uznaniowej przez Sąd, a więc takiej jaka zapadła w sprawie niniejszej, ogranicza się do zbadania jej zgodności z prawem, ale nie wnika już w celowość wydania decyzji i rozstrzygnięcia w niej zawartego. Kontrola ta ma ustalić, czy dopuszczalne było wydanie decyzji, czy organ przy wydaniu decyzji nie przekroczył granic uznania i czy właściwie uzasadnił rozstrzygnięcie. Zważyć należy , iż zasiłki przyznawane na podstawie art. 39 ustawy dotyczą jedynie osób , które spełniają kryterium dochodowe , zaś nie zaistniała w sprawie żadna szczególna okoliczność , która uzasadniałaby przyznanie skarżącemu świadczenia w oparciu o art. 41. Sąd podziela w tym względzie stanowisko wyrażone przez NSA w wyroku z dnia 28.08.2008 r. OSK 1416/07, LEX nr 489088 gdzie wskazano, że : "Szczególnie uzasadniony przypadek to taka sytuacja życiowa osoby lub rodziny, która ponad wszelką wątpliwość, bez konieczności wnikliwych zabiegów interpretacyjnych istniejącego stanu rzeczy, pozwala stwierdzić, że aż tak drastyczne, tak dotkliwe w skutkach i tak daleko ingerujące w plany życiowe zdarzenia nie należą do zdarzeń codziennych ani nawet do zdarzeń nadzwyczajnych. Są to zdarzenia występujące zupełnie okazjonalnie, wymagające wielu niefortunnych zbiegów wydarzeń, wykraczające poza możliwości ludzkiej zapobiegliwości." Nie ma także w tej sprawie zastosowania art. 40. 1., który przewiduje, że zasiłek celowy może być przyznany osobie albo rodzinie, które poniosły straty w wyniku zdarzenia losowego lub klęski żywiołowej lub ekologicznej, ani art. 53 a odnoszący się do wynagrodzenia za sprawowanie opieki. Podobnie art.58 .1. i 91.1. , które stosuje się odpowiednio do kwestii związanych z pomocą rodzinie zastępczej i cudzoziemcowi. Podejmując decyzję uznaniową organ administracji ma obowiązek kierowania się słusznym interesem obywatela, stosownie do art. 7 k.p.a., jeżeli nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny, ani nie przekracza to możliwości organu administracji publicznej wynikających z przyznanych mu uprawnień i środków finansowych. Należy w tym miejscu podkreślić, iż rodzina skarżącego otrzymuje wsparcie w oparciu o przepisy o systemie oświaty. Organy orzekające w omawianej sprawie poddały ocenie pierwszoplanową okoliczność od której uzależnione jest udzielenie pomocy w formie zasiłku celowego a więc dochody osiągane przez skarżącego i jego rodzinę. Reasumując, w ocenie Sądu, organy nie naruszyły granicy uznania administracyjnego w przyznaniu zasiłku celowego określonego w art. 39 ustawy o pomocy społecznej. Sąd oceniając zaskarżoną decyzję nie stwierdził także żadnych innych uchybień, których istnienie powinien uwzględnić z urzędu