I SA/Wa 2144/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jolanta Dargas (spr.), Sędziowie sędzia WSA Magdalena Durzyńska, sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj, , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 12 maja 2022 r. sprawy ze skargi D. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] lipca 2021 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z dnia 27 lipca 2021 r. nr KOA/2660/Op/21 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta [...] nr DPŚ.5102.33.12.EW.JA.2021 z dnia 14 maja 2021 r. umarzającą postępowanie w sprawie przyznania zasiłku celowego na leki w kwietniu 2021 r. W sprawie ustalono następujący stan faktyczny i prawny: Wnioskiem z dnia 14 kwietnia 2021 r. [...] zwrócił się o przyznanie pomocy m.in. na leki. W dniu 11 maja 2021 r. wnioskodawca złożył oświadczenie, że wycofuje wniosek o pomoc na leki, gdyż nie jest to pomoc stała i nie może planować leczenia w oparciu o środki z OPS. W dniu 1 czerwca 2021 r. ma umówioną wizytę lekarską i wtedy nastąpi ocena stanu jego zdrowia. Decyzją nr DPŚ.5102.33.12.EW.JA.2021 z dnia 14 maja 2021 r. Prezydent Miasta [...] - mając na uwadze złożone oświadczenie - umorzył postępowanie w zakresie złożonego wniosku na zakup leków. Odwołanie od powyższej decyzji złożył [...]. Samorządowe Kolegium Odwoławcze rozpatrując sprawę wskazało, że materialnoprawną podstawę decyzji przyznających świadczenia z pomocy społecznej, w tym świadczenia celowe, jakimi są świadczenia pieniężne na zakup posiłku lub żywności stanowią przepisy wyżej powołanej ustawy, która stanowi w art. 2 ust. 1, iż pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Pomoc społeczna wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka (art. 3 ust. 1 u.p.s). Zadaniem pomocy społecznej jest zapobieganie sytuacjom, o których mowa w art. 2 ust. 1, przez podejmowanie działań zmierzających do życiowego usamodzielnienia osób i rodzin oraz ich integracji ze środowiskiem (art. 3 ust. 2 u.p.s.). Rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy (art. 3 ust. 3 u.p.s.). Potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej (art. 3 ust. 4 u.p.s.). Z wyżej wymienionych przepisów wynika, że pomoc społeczna wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka. Organy administracji przy wydawaniu decyzji w zakresie pomocy społecznej muszą mieć na względzie ograniczenia finansowe. Organy pomocy społecznej działają bowiem w oparciu o środki finansowe, których wysokość jest ściśle określona i w tak wyznaczonych granicach muszą realizować cele pomocy społecznej. Jak wynika z akt sprawy, odwołujący nie uzyskuje żadnego dochodu, zatem oczywistym jest, iż spełnia przesłanki do otrzymania wsparcia w ramach opieki społecznej. W niniejszej sprawie skarżący nie zajął stanowiska wobec faktu umorzenia postępowania w zakresie złożonego wniosku o pomoc na leki, spowodowanego oświadczeniem z dnia 11 maja 2021 r. o wycofaniu wniosku, skupiając się na przesłankach natury formalnej. W związku z tym, Kolegium podzieliło stanowisko organu I instancji co do umorzenia postępowania. Strona może złożyć nowy wniosek o przyznanie świadczenia na leki w dowolnym momencie, w szczególności po uzyskaniu konsultacji lekarskiej co do stanu zdrowia. Odnosząc się do pozostałych zarzutów, zawartych w odwołaniu, Kolegium zauważyło, że do zwalczania nieterminowości w rozpatrzeniu złożonego wniosku strona dysponuje instytucją ponaglenia, którą zresztą już wcześniej wykorzystywała w innych postępowaniach. Zarzuty wobec pracowników ośrodka pomocy społecznej, jak i jego Dyrektora nie są rozpatrywane w trakcie postępowania odwoławczego. Z kolei co do kwestii popełnienia przestępstwa przez pracowników OPS i złożonego zawiadomienia do prokuratury, w aktach sprawy brak jest jakichkolwiek dokumentów, z których wynikałoby, że osoby te zostały skazane za działania, o których mowa w przedmiotowym odwołaniu. Kolegium podkreśliło również, że postanowieniem z dnia 14 maja 2021 r. Prezydent Miasta [...] odmówił wyłączenia [...], Dyrektora OPS w [...], z udziału w postępowaniu dotyczącym wniosku [...] w sprawie udzielenia świadczeń z pomocy społecznej. Oznacza to, że w dacie wydania zaskarżonego orzeczenia, Dyrektor OPS w [...] był uprawniony do podpisania ww. decyzji. Skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł [...] zarzucając, że OPS nie wskazała rzetelnie i bezstronnie w swojej decyzji administracyjnej na wszystkie fakty i okoliczności mające związek ze sprawą. Ponadto doszło do naruszenia ustawowych terminów załatwienia sprawy. Doszło również zdaniem skarżącego do możliwości popełnienia przez pracowników OPS a przede wszystkim przez jego Dyrektora przestępstwa urzędniczego, co stanowi podstawę do ich wyłączenia. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że sąd w zakresie dokonywanej kontroli bada czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Rozpoznając sprawę niniejszą w ramach powyższych kryteriów skargę należy uznać za niezasadną. Kwestia sporna w niniejszej sprawie sprowadza się do rozstrzygnięcia, czy Prezydent zasadnie umorzył postępowanie wszczęte z wniosku [...] z dnia 14 kwietnia 2021 r. o przyznanie zasiłku celowego na zakup leków, który został przez niego cofnięty w dniu 11 maja 2021 r. Zdaniem Sądu w tak zakreślonym stanie faktycznym organ administracyjny był związany cofnięciem przez skarżącego wniosku o przyznanie zasiłku celowego i zasadnie umorzył postępowanie w sprawie na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. Wskazać należy, że art. 105 k.p.a. ustanawia dwie ogólne zasady umarzania postępowania administracyjnego: pierwszą przewidzianą w § 1, dotyczącą działania organu ex officio, ze skutkiem obligatoryjnego umorzenia postępowania administracyjnego wobec jego bezprzedmiotowości i drugą, unormowaną w § 2, dopuszczającą stosowanie zasady względnej dyspozycyjności, z pozostawieniem po stronie organu administracyjnego uznania co do umorzenia postępowania [zob. B. Adamiak, komentarz do art. 105 K.p.a. (w:) B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2017, Legalis]. Wszczęcie postępowania w sprawach z pomocy społecznej oparte jest na zasadzie skargowości. Refleksem zasady skargowości jest z kolei zasada dyspozycyjności postępowania administracyjnego, której istota zapewnia stronie rozporządzanie sprawą administracyjną do czasu zakończenia postępowania. Zasada dyspozycyjności postępowania administracyjnego, zwłaszcza na etapie postępowania pierwszoinstancyjnego, podlega pewnym ograniczeniom. Dowodem istnienia takich ograniczeń jest art. 105 § 2 k.p.a., zgodnie z którym organ administracji publicznej może umorzyć postępowanie, jeżeli wystąpi o to strona, na której żądanie postępowanie zostało wszczęte, a nie sprzeciwiają się temu inne strony oraz gdy nie jest to sprzeczne z interesem społecznym. Niemniej jednak ograniczenie zawarte w tym przepisie dotyczy tej kategorii spraw administracyjnych, które mogą być wszczęte zarówno na wniosek strony jak i z urzędu. W takim przypadku, gdy wszczęcie postępowania nastąpiło na wniosek strony, strona taka może jedynie żądać jego umorzenia – za zgodą pozostałych stron postępowania – natomiast organ administracji nie jest tym żądaniem bezwzględnie związany i może kontynuować postępowanie w razie stwierdzenia, że żądanie umorzenia postępowania jest sprzeczne z interesem społecznym. Nie mieści się natomiast w dyspozycji przepisu art. 105 § 2 k.p.a. sytuacja, w której postępowanie może być wszczęte wyłącznie na wniosek strony i wnioskodawca składa wyraźne oświadczenie o wycofaniu wniosku. Na skutek wycofania wniosku przestaje bowiem istnieć element warunkujący nawiązanie stosunku materialnego, a organ prowadzący postępowanie pozbawiony wniosku strony nie może orzekać w sposób merytoryczny o żądaniu nieistniejącym. W przeciwnym razie zaistniałby przypadek, gdzie dalsze prowadzenie postępowania byłoby działaniem z urzędu, które w postępowaniach określanych jako wnioskowe jest wyraźnie zakazane w art. 61 § 2 k.p.a. Zatem, cofnięcie wniosku powoduje powstanie obiektywnej okoliczności bezprzedmiotowości postępowania. Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.