I SA/Wa 2149/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Dargas Sędziowie: Sędzia WSA Iwona Kosińska (spr.) Sędzia WSA Daniela Kozłowska Protokolant Ewa Czarnota po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 października 2010 r. sprawy ze skargi J. R., A. W., J. G., J. G. i M. M. na postanowienie Ministra Infrastruktury z dnia [...] października 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę. Minister Infrastruktury postanowieniem z dnia [..] października 2009 r. nr [...], po rozpatrzeniu wniosku J. R., odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2004 r. nr [...] stwierdzającej nabycie przez przedsiębiorstwo państwowe P. prawa użytkowania wieczystego gruntu Skarbu Państwa, położonego w B., oznaczonego w ewidencji gruntów jako działka nr [...] oraz prawa własności budynków i budowli zlokalizowanych na tym gruncie. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] sierpnia 2004 r. stwierdził nabycie z dniem 5 grudnia 1990 r. przez przedsiębiorstwo państwowe P. prawa użytkowania wieczystego gruntu Skarbu Państwa, położonego w B., oznaczonego jako działka nr [...] oraz prawa własności budynków i budowli zlokalizowanych na tym gruncie. Wnioskiem z dnia 25 czerwca 2009 r. J. R. wystąpiła do Wojewody [...] o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od w/w decyzji. Wnioskodawczyni wskazała na fakt, że w księdze wieczystej nr [...] jako właściciele opisanej nieruchomości nadal figurują osoby fizyczne - spadkobiercy M. i Z. małżonków G. Wojewoda postanowieniem z dnia [...] lipca 2009 r. nr [...] przekazał powyższy wniosek według właściwości Ministrowi Infrastruktury, który rozpoznając go stwierdził, że zgodnie z art. 127 kpa odwołanie może wnieść jedynie strona postępowania administracyjnego. Natomiast stosownie do art. 129 § 2 kpa odwołanie wnosi się w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie - od dnia jej ogłoszenia. Ponadto Minister zauważył, że decyzja uwłaszczeniowa z dnia [...] sierpnia 2004 r. została skierowana do wnioskodawcy tego postępowania tj. P. oraz Starosty P. - reprezentującego Skarb Państwa. Decyzja w/w stała się ostateczna, a osoby fizyczne, w tym wnioskodawczyni nie brały udziału w tym postępowaniu uwłaszczeniowym. Ponadto organ wskazując na orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego podniósł, że strona, która została pozbawiona udziału w postępowaniu w pierwszej instancji, ma możliwość złożenia odwołania, z tym że termin do jego wniesienia dla takiej strony liczy się od dnia doręczenia decyzji stronie, która brała udział w tym postępowaniu. Po upływie tego terminu stronie przysługuje jedynie wniosek o wznowienie postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 kpa. Minister podkreślił, że z powyższego wynika, iż J. R. nie może skutecznie wnieść odwołania od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2004 r., a co za tym idzie również wniosku o przywrócenie terminu do jego wniesienia, gdyż nie brała ona udziału w postępowaniu zakończonym tą decyzją. Mając powyższe na uwadze, Minister odmówił J. R. przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2004 r. Na postanowienie Ministra Infrastruktury skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie (uzupełnioną pismem z dnia 12 marca 2010 r.) złożyli J. R., A. W., J. G., J. G. i M. M., wnosząc o zobowiązanie Ministra do przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2004 r. oraz o wydanie postanowienia sygnalizacyjnego, o jakim mowa w art. 155 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.). W uzasadnieniu skargi wskazano na fakt pominięcia w postępowaniu przez Wojewodą spadkobierców właścicieli nieruchomości będącej przedmiotem tego postępowania, w tym skarżących, co stanowi naruszenie podstawowych zasad prawa. Sutkiem tego zaniechania, zdaniem skarżących, był brak ich uczestnictwa w postępowaniu uwłaszczeniowym, a co za tym idzie, zgodnie z art. 127 kpa, brak możliwości żądania przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od opisanej decyzji Wojewody z dnia [...] sierpnia 2004 r. Skarżący zaznaczyli, że zostali pominięci w postępowaniu pomimo istniejących do dnia dzisiejszego zapisów w księgach wieczystych wskazujących ich jako właścicieli przedmiotowej nieruchomości. W ocenie skarżących Minister powinien umożliwić im uczestnictwo w postępowaniu poprzez przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2004 r. W odpowiedzi na skargę Minister Infrastruktury wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu. Organ podkreślił, że w sytuacji, gdy decyzja jest ostateczna, strona, która nie brała udziału w postępowaniu, nie może kwestionować tej decyzji w trybie odwoławczym, lecz w trybach nadzwyczajnych określonych w przepisach art. 145 § 1 pkt 4 lub art. 156 § 1 kpa. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Analiza zebranego w niniejszej sprawie materiału dowodowego wskazuje na niezasadność skargi. Przede wszystkim wyjaśnić należy, że zgodnie z treścią art. 58 § 1 i art. 59 § 1 kpa w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. O przywróceniu terminu postanawia właściwy w sprawie organ administracji publicznej. Uprawnionym do złożenia wniosku o przywrócenie terminu jest "zainteresowany". Pojęcie to nie oznacza osoby mającej (tylko) interes faktyczny w załatwieniu sprawy będącej przedmiotem postępowania administracyjnego, lecz osobę uczestniczącą w postępowaniu administracyjnym uprawnioną względnie zobowiązaną do dokonania czynności procesowej. Zainteresowanym w rozumieniu tego przepisu będą zatem uczestnicy postępowania (strony, uczestnicy na prawach strony i inni uczestnicy), którzy są "zainteresowani" przywróceniem im prawa do podjęcia pewnych czynności procesowych. Organ odwoławczy, po rozpatrzeniu wniosku o przywrócenie terminu do złożenia odwołania, obowiązany jest stosownie do treści przywołanych przepisów prawa, wydać orzeczenie w przedmiocie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, bądź postanowienie o odmowie przywrócenia terminu. Zgodnie z art. 129 § 2 kodeksu postępowania administracyjnego, odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia stronie decyzji administracyjnej. W tym terminie może wnieść odwołanie także osoba mająca uprawnienia strony w rozumieniu art. 28 kpa, która nie brała udziału w postępowaniu administracyjnym i której organ nie doręczył i nie ogłosił decyzji, a o wydaniu jej dowiedziała się z innych źródeł. Każde uchybienie terminu do wniesienia odwołania powoduje, że organ odwoławczy ma obowiązek stwierdzić to uchybienie, wydając postanowienie przewidziane w art. 134 kpa, chyba że strona prosi o przywrócenie uchybionego terminu stosownie do art. 58 i następnych kpa i wniosek ten zostanie uwzględniony. Sam fakt przesłania przez organ administracyjny decyzji, która nie została uprzednio doręczona stronie postępowania administracyjnego, nie ma bezpośredniego wpływu na bieg ustawowego terminu do wniesienia odwołania, a w szczególności nie otwiera on biegu tego terminu dla strony. Stronie, która nie brała udziału w postępowaniu przed organem pierwszej instancji, przysługuje prawo do wniesienia odwołania wówczas, gdy podmiot ten, któremu organ nie doręczył ani nie ogłosił decyzji (a jest stroną w rozumieniu art. 28 kpa) wnosi odwołanie w terminie przewidzianym dla pozostałych stron postępowania, którym decyzję doręczono. W razie nieskorzystania przez strony z odwołań w podanym terminie decyzja w myśl art. 16 § 1 kpa staje się ostateczna, niezależnie od tego, czy organ doręczył lub ogłosił ją wszystkim stronom. Decyzja ostateczna może być natomiast wzruszona tylko w trybie nadzwyczajnym, uregulowanym w rozdziałach 12 i 13 działu II kpa. Wówczas stronie, która bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu i dowiedziała się o wydaniu decyzji, gdy ta była już ostateczna, przysługuje wniosek na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 kpa, nie przysługuje jej natomiast wniosek, o którym mówi art. 58 § 1 kpa. Przywołać w tym miejscu można wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 grudnia 1997 r., sygn. akt I SA 1329/95 (ONSA 1998, Nr 3, poz. 103) stanowiący, że stronie, która bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu i dowiedziała się o wydaniu decyzji, gdy była ona już ostateczna, przysługuje wniosek na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 kpa, natomiast z wniosku, o którym mówi art. 58 § 1 kpa może korzystać tylko strona, której organ doręczył decyzję. Z przepisu tego może bowiem korzystać tylko strona, której organ doręczył decyzję, lecz która z przyczyn od siebie niezależnych nie mogła wnieść odwołania w terminie ustawowym. Oznacza to, że termin z art. 129 kpa dotyczący wniesienia odwołania odnosi się tylko do osób, którym decyzja została doręczona, nie dotyczy osób, które nie brały udziału w postępowaniu przed organem I instancji i którym decyzji nie doręczono. Nie dotyczy on zatem skarżących. Jak wynika bowiem z akt sprawy nie byli oni stroną postępowania uwłaszczeniowego zakończonego kwestionowaną decyzją Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2004 r. i decyzja ta nie była im doręczona. Wniosek o przywrócenie terminu do złożenia odwołania wraz z odwołaniem nie został natomiast złożony w terminie przewidzianym dla stron postępowania, którym decyzję doręczono. Oznacza to, że skarżącym nie przysługiwało prawo złożenia wniosku na podstawie art. 58 §1 kpa, ponieważ nigdy nie został dla nich otwarty bieg terminu do wniesienia odwołania. W tej sytuacji Sąd nie znalazł również podstaw do uznania za zasadny wniosku skarżących o wystąpienie na podstawie art. 155 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi z postanowieniem sygnalizacyjnym. Biorąc powyższe pod uwagę Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) orzekł jak w sentencji.