I SA/Wa 2150/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Nowicka Sędziowie Sędzia NSA Anna Łukaszewska-Macioch Sędzia WSA Maria Tarnowska /spr./ Protokolant Maciej Kozłowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 października 2006 r. sprawy ze skargi T. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [....] października 2005 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego oddala skargę. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] października 2005 r. nr [...], po rozpatrzeniu odwołania T. G., utrzymało w mocy decyzję Prezydenta W. z dnia [...] września 2005 r. nr [...] odmawiającą przyznania T. G. zasiłku celowego w wysokości [...] zł w miesiącu wrześniu 2005 r., który miał być przeznaczony na spłatę zadłużenia czynszowego. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy podał, że T. G. pozostaje pod opieką Ośrodka Pomocy Społecznej ze względu na złą sytuację materialną wywołaną brakiem pracy i długotrwałą chorobą, udzielana jej była pomoc w formie m.in. zasiłków celowych oraz obiadów dla niej i dla syna. Po rozpatrzeniu kolejnego wniosku T. G., decyzją z dnia [...] września 2005 r. Prezydent W. odmówił przyznania zasiłku opisanego w osnowie zaskarżonej decyzji, w uzasadnieniu twierdząc, że dochód rodziny przekracza kryterium dochodowe umożliwiające przyznanie pomocy bezzwrotnej. Czynsz za lokal wynosi 614 zł, wnioskodawczyni ma przyznany dodatek mieszkaniowy w wysokości [...] zł miesięcznie. Z akt sprawy wynika, że T. G. od kilku lat nie wpłaciła żadnej kwoty na poczet bieżącego lub zaległego czynszu, i obecnie zadłużenie lokalu przekracza [...] zł. Od stycznia do sierpnia 2005 r. udzielono T. G. pomocy finansowej na kwotę przekraczającą [...] zł. Organ pierwszej instancji proponuje wystąpienie o lokal kwaterunkowy lub socjalny, i uważa że odmowa przyznania świadczenia nie spowoduje bezdomności wnioskodawczyni. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. stwierdziło, że zasiłek celowy przyznawany jest w ramach uznania administracyjnego, nie jest świadczeniem obowiązkowym z pomocy społecznej. Zasiłek celowy może być przyznany, ponieważ jest świadczeniem fakultatywnym, a nie "przysługuje" tak jak zasiłek okresowy. Jednakże, swoboda działania organu nie zwalnia go z obowiązku starannego działania i przeprowadzenia postępowania zgodnie z zasadami kpa. Zdaniem organu odwoławczego, organ pierwszej instancji oceniając możliwość przyznania pomocy musi również dokonać oceny, czy na przyznanie pomocy finansowej pozwalają możliwości finansowe gminy, z uwagi na konieczność zaspokojenia potrzeb innych osób. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. uznało również, że organ pierwszej instancji nie naruszył granic uznania administracyjnego. Wnioskodawczyni jest pod stała opieką Ośrodka Pomocy Społecznej, który w miarę swoich możliwości finansowych udziela T. G. wsparcia w znacznej wysokości; w ciągu pierwszych ośmiu miesięcy 2005 r. wysokość tej pomocy przekroczyła [...] zł. Nadto Ośrodek Pomocy Społecznej uwzględnił również potrzeby innych osób znajdujących się pod opieką Ośrodka i nie jest w stanie regulować zaległości i bieżącego czynszu w tak znacznej wysokości. W dniu 19 października 2005 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynęła skarga T. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] października 2005 r., w której skarżąca przedstawiła swoją trudną sytuację finansową, i zarzuciła, iż decyzja zaskarżona oraz poprzedzająca ją zawierają niewłaściwe stwierdzenia, niezgodne z faktami. Ponadto skarżąca podniosła, iż odmowa przyznania zasiłku celowego ewidentnie wpłynęła na wzrost jej zadłużenia, a tym samym na stabilność jej rodziny. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W niniejszej sprawie przedmiotem skargi jest odmowa przyznania T. G. zasiłku celowego w miesiącu wrześniu 2005 r. Zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 z późn. zm.), pomoc społeczna jest instytucją polityki państwa, która ma na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Stosownie do art. 3 ust. 3 i 4 ustawy o pomocy społecznej, rodzaj, forma i rozmiar pomocy powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających jej udzielenie. Potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Na podstawie art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej z dnia 12 marca 2004 r., prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej przysługuje osobie w rodzinie, której dochód na osobę nie przekracza kwoty 316 zł. Zgodnie z art. 41 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany specjalny zasiłek celowy w wysokości nieprzekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny, który nie podlega zwrotowi, lub zasiłek okresowy, zasiłek celowy lub pomoc rzeczowa, pod warunkiem zwrotu części lub całości kwoty zasiłku lub wydatków na pomoc rzeczową. Użyty w tym przepisie zwrot "może być przyznany" wskazuje, że decyzja organu pomocy społecznej przyznająca zasiłek podejmowana jest w ramach tzw. uznania administracyjnego, co oznacza, że samo spełnianie kryteriów ustawowych nie oznacza przyznania osobie zainteresowanej tego świadczenia, ponieważ organ może, ale nie musi, przyznać świadczenie. Uznanie administracyjne obejmuje również ocenę warunków uzasadniających przyznanie pomocy, jak również decyzję odnośnie jej wysokości. Jeśli organ pomocy społecznej ocenił, z jednej strony sytuację materialną oraz potrzeby skarżącej, a z drugiej własne możliwości finansowe i uznał, że nie istnieje możliwość przyznania skarżącej zasiłku celowego, to decyzji takiej nie można zarzucić naruszenia prawa. Jak zasadnie podkreślił organ drugiej instancji, pomoc społeczna ma na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać wykorzystując własne środki, możliwości i uprawnienia. Oznacza to udział pomocy społecznej w pokonywaniu przez osoby i rodziny trudności materialnych i życiowych, ale nie obowiązek zaspokajania wszystkich potrzeb. Kontrola decyzji uznaniowej dokonywanej przez sąd ogranicza się do zbadania zgodności z prawem decyzji uznaniowej, ale nie wnika już w celowość wydania decyzji i rozstrzygnięcia w niej zawartego. Kontrola ta ma ustalić, czy dopuszczalne było wydanie decyzji, czy organ przy wydaniu decyzji nie przekroczył granic uznania, i czy właściwie uzasadnił rozstrzygnięcie. Podejmując decyzję uznaniową, organ administracji ma obowiązek kierowania się słusznym interesem obywatela, stosownie do art. 7 kpa, jeżeli nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny ani nie przekracza to możliwości organu administracji publicznej wynikających z przyznanych mu uprawnień i środków prawnych. Organy orzekające w sprawie poddały ocenie wszystkie okoliczności, od jakich uzależnione jest udzielenie pomocy w formie zasiłku celowego. Sąd podziela stanowisko organu, że potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy społecznej powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej, która bez wątpienia jest uwarunkowana posiadanymi przez gminę środkami pieniężnymi. Ponadto ustawodawca w art. 41 ustawy zdecydował, że ten zasiłek celowy, także może być przyznany w "szczególnie uzasadnionych przypadkach" co również oznacza, że organ administracji nie może podejmować decyzji w sposób całkowicie dowolny, Sąd podziela pogląd organu, że z akt sprawy wynika jednoznacznie, że dochód rodziny T. G. wynosi [...] zł, co daje w przeliczeniu na jedną osobę w rodzinie kwotę [...] zł., a zatem przekracza kryterium dochodowe, o którym mowa w art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej. Ponadto skarżąca jest pod stałą opieką Ośrodka Pomocy Społecznej. Ośrodek w miarę swoich możliwości finansowych udziela T. G. wsparcia w znacznej wysokości – w ciągu pierwszych ośmiu miesięcy 2005 r. wysokość tej pomocy przekroczyła [...] zł. W świetle powyższego nie można postawić organom orzekającym zarzutu dowolności w podejmowaniu decyzji. W przedmiotowej sprawie decyzje wydane zostały w oparciu o obowiązujące przepisy, granic uznania administracyjnego nie przekroczono, a o odmowie przyznania zasiłku celowego zadecydowały możliwości finansowe Ośrodka Pomocy Społecznej. W ocenie Sądu organy obu instancji w sposób wyczerpujący dokonały ustaleń wszystkich okoliczności, od jakich w świetle ustawy uzależnione jest udzielenie pomocy w formie zasiłku celowego, i oceny tej dokonały prawidłowo uznając, że nie jest możliwe przyznanie skarżącej pomocy w formie zasiłku celowego w miesiącu wrześniu 2005 r. w kwocie [...] zł. Motywy podjętego rozstrzygnięcia zostały w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji jak i decyzji organu pierwszej instancji wyczerpująco wyjaśnione, co oznacza, że decyzjom tym nie można postawić zarzutu naruszenia prawa ani przekroczenia granic uznania administracyjnego. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) – Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.