I SA/Wa 2150/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Pirogowicz (spr.) Sędziowie WSA Małgorzata Boniecka- Płaczkowska WSA Iwona Kosińska Protokolant starszy referent Justyna Kobylarczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 kwietnia 2018 r. sprawy ze skargi A. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] maja 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji ostatecznej oddala skargę. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z [...] maja 2017 r. nr [...] utrzymał w mocy własną decyzję z [...] lutego 2017 r. nr [...] o odmowie uchylenia we wznowionym postępowaniu ostatecznej decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z [...] grudnia 2015 r. utrzymującej w mocy decyzję Wojewody [...] z [...] listopada 2011 r. w przedmiocie reformy rolnej. Decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z [...] maja 2017 r. wydana została przy następujących ustaleniach stanu faktycznego i ocenie prawnej sprawy. W wyniku postępowania przeprowadzonego w trybie § 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz.U. Nr 10, poz. 51), Wojewoda [...] decyzją z [...] listopada 2011 r. nr [...] stwierdził, że zespół dworsko-parkowy w [....], obejmujący działki nr nr:[...], o łącznej powierzchni [...] ha, wchodzący w skład dawnego majątku ziemskiego [...], gm. [...], stanowiącego byłą własność M. Z., nie podpadał pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz.U. z 1945 r. Nr 3, poz. 13). Decyzja ta, po rozpatrzeniu odwołań Starosty [...] i A., została utrzymana w mocy decyzją Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z [...] grudnia 2015 r. nr [...]. U podstaw tych rozstrzygnięć legło ustalenie, że w czasie przejęcia majątku ziemskiego [...] (obejmującego łączny obszar [...] ha) nie istniał związek funkcjonalny między działkami nr [...], tworzącymi zespół dworsko-parkowy, a pozostałą częścią owego majątku. Skarga na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi została oddalona prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 11 maja 2016 r. sygn. akt I SA/Wa 249/16 Wnioskiem z 12 lipca 2016 r. A. wystąpił o wznowienia postępowania w sprawie zakończonej ostateczną decyzją Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, powołując jako podstawę wznowienia art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., odnoszącą się do ujawnienia istotnych dla sprawy nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów istniejących w dniu wydania decyzji, nieznanych organowi, który ją wydał. Dowodami tymi zaś miały być oświadczenia H. S. z [...] lipca 2016 r. oraz E. J. z [...] lipca 2016 r. Pierwszy z nich podnosił, że w okresie przedwojennym jego bliscy i znajomi sąsiedzi pracowali w ogrodach przy dworku w [....] i według jego wiedzy zasiewy w nim dokonywane wykorzystywane były głównie na sprzedaż. E. J. z kolei, powołując się na wiadomości uzyskane od matki i jej koleżanek pracujących przed wojną w ogrodzie "względem pałacu" oświadczał, że z opowiadań tych wynika, iż w ogrodzie sadzono, a potem pielono wszelkie warzywa - ogórki, pomidory, truskawki i ziemniaki. natomiast resztę zasiewano grochem lub zbożem. Obsiew ów miał być zaś na użytek dworski. W tym stanie rzeczy Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, po zweryfikowaniu wymogów formalnych podania, postanowieniem z [...] grudnia 2016 r., wznowił postępowanie w sprawie. Następnie zaś, po przeprowadzeniu postępowania, o którym mowa w art. 149 § 2 k.p.a., decyzją z [...] lutego 2017 r., utrzymaną w mocy decyzją [...] maja 2017 r., działają na podstawie art. 151 w zw. z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. odmówił uchylenia swojej ostatecznej decyzji z [...] grudnia 2015 r. W motywach decyzji organ wywodził, że przesłanka przywoływana przez inicjatora postępowania wznowieniowego w rzeczywistości w sprawie nie zaistniała. Przedstawione bowiem przez A. dowody nie są tymi, o którym mowa w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., tj. dowodami istniejącymi w dacie wydania decyzji. Natomiast okoliczności na jakie wskazują te dowody - związane z istnieniem ogrodów przy badanym zespole dworsko-parkowym były organowi znane w chwili wydawania decyzji. W tej bowiem organ w sposób szczegółowo odnosił się do całego zebranego materiału dowodowego i uwzględniał również jego "parkowo-ogrodowy" charakter. Na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, A. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, żądając jej uchylenie w całości i zarzucając naruszenie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. - poprzez uznanie, że oświadczenie H. S. i E. J. nie są nowymi dowodami w sprawie; a także naruszenie art. 7 i 77 k.p.a. - poprzez nieprzeprowadzenie dowodu z przesłuchania składających oświadczenia w charakterze świadków. Zdaniem skarżącego przedstawione przez niego oświadczenia wymienionych osób są nowymi dowodami w sprawie, nieznanymi organowi w dacie orzekania, przez co nie zostały wówczas poddane stosownej ocenie. Z tych powodów nie zgadzał się ze stanowiskiem Ministra, że nie mogą być one uznane za nowy dowód w sprawie w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. O oddalenie skargi wniósł także pełnomocnik uczestniczki postępowania – J. Z. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: skarga jest niezasadna. Postępowanie zakończone zaskarżoną decyzją prowadzone było w jednym z nadzwyczajnych trybów, jakim jest wznowienie postępowania administracyjnego. Instytucja ta ma zaś na celu stworzenie prawnej możliwości ponownego rozpatrzenia i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej zakończonej ostateczną decyzją (postanowieniem), w stosunku do której zaistniała jedna ze wskazanych w art. 145, art. 145a i art. 145b k.p.a. okoliczności będących podstawami wznowienia postępowania. Reguły związane z wszczęciem postępowania wznowieniowego oraz z wydawanymi w jego toku rozstrzygnięciami są szczegółowo uregulowane w kodeksie postępowania administracyjnego. Postępowanie to składa się z kilku etapów. W przypadku zgłoszenia żądania wznowienia postępowania, w pierwszej kolejności organ bada wymogi formalne podania, tj. czy pochodzi ono od strony, czy zostało oparte na jednej z ustawowych przesłanek, czy dotyczy sprawy rozstrzygniętej decyzją ostateczną i czy zachowano przewidziany w art. 148 termin do złożenia w tym przedmiocie podania. W sytuacji spełnienie tych warunków, organ wydaje na podstawie art. 149 § 1 k.p.a. postanowienie o wznowieniu postępowania administracyjnego, które z kolei prowadzi do uruchomienie postępowania rozpoznawczego składającego się z dwóch odrębnych faz: co do przyczyn wznowienia i co do rozstrzygnięcia istoty sprawy (art. 149 § 2 k.p.a.). Działania organu w ramach tych faz wyznacza zaś treść art. 151 k.p.a. Wynika z niego mianowicie, że jeżeli organ stwierdzi w następstwie wznowienia postępowania, iż wskazana w żądaniu podstawa wznowienia w rzeczywistości nie zaistniała wydaje decyzję o odmowie uchylenia decyzji dotychczasowej (art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a.). Stwierdzając natomiast jej zaistnienie uchyla decyzję dotychczasową i wydaje nową rozstrzygającą o istocie sprawy (art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a.). Żądając wznowienia postępowania w sprawie zakończonej ostateczną decyzją Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z [...] grudnia 2015 r. A. powoływał się na ujawnienie "nowych i nieznanych organowi dowodów w sprawie", co miało uzasadniać weryfikacje tej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Dowodami tymi miały być zaś oświadczenia E. J. i H. S., złożone na piśmie odpowiednio w dniach [...] lipca 2016 r. Przywołany przepis stanowi, że "w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję". Godzi się zatem zauważyć, że już tylko proste zestawienia dat sporządzenia oświadczeń E. J. i H. S. oraz daty wydania ostatecznej decyzji, której wzruszenie miało nastąpić w ramach wznowionego postępowania, prowadzić musi do wniosku, że nie mogą one być uznane za dowody, o których mowa w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Stanowi on wszak (w zakresie dotyczącym dowodów) o dowodach "istniejących w dniu wydania decyzji". Aby zatem można mówić o ziszczeniu się ujętej w nim przesłanki, dowody te mają być nie tylko "nowymi", tj. ujawnionymi po wydaniu ostatecznej decyzji (mającymi przy tym istotne znaczenie dla sprawy), ale przede wszystkim takimi, które w dacie jej wydawania istniały, tyle tylko, że przed organem były skryte. Co za tym idzie nie mogą stanowić podstawy wznowienia postępowania dowody, które – jak ma to miejsce w rozpoznawanej sprawie - powstały (zostały wytworzone) po ostatecznym rozstrzygnięciu sprawy administracyjnej. Na taki warunek wskazuje zresztą przywoływane przez stronę skarżącą orzecznictwo sądów administracyjnych (jak choćby wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 9 kwietnia 2001 r. V SA 1831/00). Tak też zinterpretował tę przesłankę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, rozpoznając podanie strony. Stąd całkowicie niezrozumiały i pozbawiony usprawiedliwionych podstaw jest zarzut naruszenia przezeń art. 145 § 1pkt 5 k.p.a., które to naruszenie miałoby wynikać z wadliwego uznania, iż załączone do wniosku oświadczenia z 2016 r. nie mogą być uznane za dowody, o których w tym przepisie mowa. Zgodzić się również przyjdzie z Ministrem, że ujęte w oświadczeniach okoliczności faktyczne nie mogły być uznane za "nowe i "istotne" dla sprawy zakończonej decyzją ostateczną z [...] grudnia 2015 r. Kwestia funkcjonowania ogrodu w ramach zespołu dworsko-parkowego [...], zwanego zresztą niekiedy " "założeniem dworsko-ogrodowym" – a do takich okoliczności faktycznych w istocie nawiązują autorzy oświadczeń - była bowiem znana organom prowadzącym w trybie zwykłym postępowanie w przedmiocie podlegania owego zespołu pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej i przez nie rozważana (vide str. 13 i 14 uzasadnienia decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi.). Skoro zatem dowody wskazywany przez A. nie są tymi, o których mowa w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., a okoliczności faktyczne z nich wynikające, nie maja waloru "nowości" - co stwierdzono po przeprowadzaniu postępowania rozpoznawczego w ramach pierwszej jego fazy opisanej w art. 149 § 2 k.p.a. (co do przyczyn) - to organ prowadzący postępowania zobligowany był do jego zakończenia w sposób determinowany treścią art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a. A więc poprzez wydanie decyzji o odmowie uchylenia decyzji dotychczasowej z tego względu, że przyczyna wznowieniowa w rzeczywistości nie zaistniała. Tak też zachował się w niniejszej sprawie Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi. To zaś oznacza, że podjęta przez niego na tej podstawie decyzja z [..] lutego 2017 r., jak też utrzymująca ją w mocy decyzja z [...] maja 2017 r., odpowiadają prawu. Podnoszony z kolei zarzut naruszenia art. 7 i 77 k.p.a., motywowany brakiem przeprowadzenia przez Ministra dowodu z przesłuchania świadków (w tym wypadku osób podpisanych pod oświadczeniami), jest o tyle chybiony, że przeprowadzenie tego rodzaju czynności dowodowej zastrzeżone jest co do zasady do postępowań administracyjnych prowadzonych w trybie zwykłym. Przeprowadzanie ich we wznowionym postępowaniu mogłoby być ewentualnie rozważane jedynie wówczas, gdyby w ramach tego postępowania organ przeszedł do etapu rozpoznawania i rozstrzygania sprawy co do jej istoty. To zaś mogło nastąpić dopiero po stwierdzeniu, że przyczyna na której oparto żądanie wznowienia postępowania w rzeczywistości zaistniała. Taka zaś sytuacja – jak już podniesiono - w niniejszej sprawie nie miała miejsca. Z tych względów Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r., poz. 1369.), orzekł jak w sentencji wyroku.