I SA/Wa 2155/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Dargas Sędziowie: Sędzia WSA Emilia Lewandowska (spr.) Sędzia WSA Dorota Apostolidis Protokolant starszy sekretarz sądowy Katarzyna Krynicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 31 stycznia 2013 r. sprawy ze skargi H.P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] września 2012 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Prezydenta Miasta P. z dnia [...] sierpnia 2012 r. nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P., decyzją z dnia [...] września 2012 r., nr [...] utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta P. z dnia [...] sierpnia 2012 r., nr [...] odmawiającą przyznania H.P. pomocy finansowej w formie zasiłku celowego na zakup żywności oraz leków. W uzasadnieniu decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. wskazało, że Prezydent Miasta P. odmówił przyznania H.P. zasiłku celowego na zakup żywności oraz leków, powołując się na sytuację materialną wnioskodawczyni, z której wynika, iż nie spełnia ona wymogów formalnych do przyznania świadczenia, określonych w art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej, albowiem dochód wnioskodawczyni przekracza ustawowe kryterium dochodowe (477 zł) o kwotę [...] zł. W odwołaniu od powyższej decyzji H.P. powołała się na swoje problemy zdrowotne, skutkujące koniecznością kupowania leków. Strona podkreśliła, że uzyskiwany przez nią dochód nie pozwala zrealizować tej potrzeby. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. rozpoznając sprawę stwierdziło, że decyzja organu pierwszej instancji jest prawidłowa. Organ odwoławczy zaznaczył, że z aktualizacji wywiadu środowiskowego wynika, iż H.P. prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, nie pracuje zawodowo ani dorywczo, utrzymuje się z renty rodzinnej wynoszącej [...] zł i ma orzeczony umiarkowany stopień niepełnosprawności na stałe. Z powodu dotykających ją problemów zdrowotnych ponosi ona dość znaczne koszty związane z wykupem lekarstw. Faktura za lipiec 2012 r. wyniosła [...] zł, natomiast wycena niewykupionych recept wyniosła [...] zł. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. zaznaczyło, że w świetle zgromadzonego materiału dowodowego, sytuacja finansowa strony jest dość trudna, bowiem miesięczne koszty utrzymania mieszkania wynoszą [...] zł, a zatem na realizację pozostałych potrzeb, także zakupu leków, pozostaje kwota [...] zł. Przy ustalaniu prawa do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej organ bierze jednak pod uwagę dochód osoby ubiegającej się o pomoc. W przypadku osoby samotnie gospodarującej zasiłek celowy może zostać przyznany jeżeli dochód ten nie przekracza kwoty 477 zł. Zgromadzony materiał środowiskowy wyraźnie zaś wykazał, że dochód H.P. wynosi [...] zł, a zatem jest wyższy od ustawowego kryterium dochodowego. Tym samym – zdaniem organu - skarżąca nie posiada legitymacji prawnej do ubiegania się o przedmiotowe świadczenie. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła H.P.. W uzasadnieniu skargi skarżąca opisała swoją trudną sytuacje zdrowotną i materialną podnosząc, że z uwagi na stan zdrowia ponosi wysokie koszty związane z leczeniem i uzyskiwana renta nie wystarcza jej na zakup koniecznych lekarstw. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Ponadto sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2012 r., poz. 270). W ocenie Sądu skarga jest zasadna, bowiem zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] września 2012 r. oraz poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji, naruszają prawo w stopniu uzasadniającym ich uchylenie. Na wstępie podkreślić należy, że rodzaje świadczeń z pomocy społecznej oraz zasady i tryb ich udzielania reguluje ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1362 ze zm.). Zgodnie z art. 2 ust. 1 tej ustawy, pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Stosownie do treści art. 39 ust. 1 i ust. 2 powołanej ustawy, w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy. Zasiłek celowy może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. W myśl natomiast art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej, prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, z zastrzeżeniem art. 40, 41, 53a, 78 i 91, przysługuje osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty 477 zł, zwanej dalej "kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej". Ze zgromadzonego w rozpoznawanej sprawie materiału dowodowego wynika, że skarżąca prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe i utrzymuje się z renty rodzinnej w wysokości [...] zł miesięcznie. Nie ulega zatem wątpliwości, że wskazany dochód przekracza wysokość kryterium dochodowego określonego w art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, tj. 477 zł. Organy administracji publicznej rozpoznające niniejszą sprawę prawidłowo zatem – co do zasady – uznały, że w związku z przekroczeniem przez skarżącą kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, brak jest podstaw do przyznania pomocy w formie zasiłku celowego w trybie art. 39 ust. 1 i 2 powołanej ustawy. Zauważyć jednakże należy, że w sytuacji przekroczenia kryterium dochodowego ustawodawca, w art. 41 ustawy o pomocy społecznej, przewidział przyznanie, w szczególnie uzasadnionych przypadkach, osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe: 1) specjalnego zasiłku celowego w wysokości nieprzekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny, który nie podlega zwrotowi; 2) zasiłku okresowego, zasiłku celowego lub pomocy rzeczowej, pod warunkiem zwrotu części lub całości kwoty zasiłku lub wydatków na pomoc rzeczową. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że przesłanką warunkującą przyznanie pomocy w trybie powołanego wyżej przepisu jest znajdowanie się wnioskodawcy w sytuacji szczególnej. Rolą organów pomocy społecznej jest zaś ustalenie, czy w danej sprawie występują szczególne okoliczności dające możliwość ubiegania się o pomoc także wówczas, gdy dochód osoby lub rodziny jest wyższy od kryterium dochodowego określonego w art. 8 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej. Z analizy zgromadzonego w rozpoznawanej sprawie materiału dowodowego wynika, że skarżąca występując z wnioskiem o przyznanie świadczenia z pomocy społecznej, podobnie jak w złożonym odwołaniu oraz w skardze do Sądu, podkreślała swoją szczególnie trudną sytuację zdrowotną i konieczność ponoszenia znacznych wydatków związanych z leczeniem, które zdecydowanie przewyższają jej możliwości finansowe. Zauważyć trzeba, że z akt sprawy wynika, iż strona z otrzymywanej renty w wysokości [...] zł na utrzymanie mieszkania przeznacza kwotę [...] zł. Na zaspokojenie pozostałych, niezbędnych potrzeb życiowych, w tym na zakup żywności i lekarstw, pozostaje jej zatem niewielka kwota [...] zł. Zdaniem Sądu organy pomocy społecznej rozpoznające niniejszą sprawę powinny były zatem rozważyć czy w świetle powoływanych okoliczności związanych w szczególności ze stanem zdrowia skarżącej i koniecznością ponoszenia znacznych wydatków związanych z leczeniem, zachodzą przesłanki do przyznania wnioskodawczyni specjalnego zasiłku celowego lub zasiłku celowego zwrotnego. Organy obu instancji skupiły się tymczasem na kwestii kryterium dochodowego skarżącej, w żaden sposób nie analizując możliwości przyznania pomocy w trybie powołanego art. 41 ustawy o pomocy społecznej. W świetle powyższego stwierdzić należy, że rozstrzygnięcia organów obu instancji wydane zostały z naruszeniem art. 7 kpa, art. 8 kpa, art. 77 § 1 kpa, art. 80 kpa i art. 107 § 3 kpa, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy oraz z naruszeniem art. 41 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, co uzasadnia uchylenie wydanych w sprawie decyzji. Rozpoznając ponownie sprawę organ weźmie pod uwagę wskazane wyżej kwestie, a także uwzględni, że organy orzekające w sprawach przyznania bądź odmowy przyznania pomocy społecznej powinny w uzasadnieniu podać konkretnie wysokość kwoty, jaką dysponowały na udzielenie danego rodzaju pomocy, jaka kwota została już rozdysponowana i na jakiego rodzaju potrzeby oraz w jakiej wysokości były przyznawane przeciętne świadczenia. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c i art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.