I SA/Wa 216/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Lech /spr./ Sędziowie Asesor WSA Iwona Kosińska Asesor WSA Agnieszka Miernik Protokolant Małgorzata Mierzejewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 kwietnia 2006 r. sprawy ze skargi J. O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. z dnia [...] grudnia 2005 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku stałego 1. uchyla zaskarżoną decyzję, oraz decyzję Wójta Gminy P. z dnia [...] listopada 2005 r. nr [...], 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. decyzją z dnia [...] grudnia 2005 r., nr [...] utrzymało w mocy decyzję wydaną z upoważnienia Wójta Gminy P. przez Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w P. z dnia [...] listopada 2005 r., nr [...], mocą której odmówiono J. O. przyznania zasiłku stałego. W uzasadnieniu decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. wskazało, że organ pierwszej instancji odmówił J. O. przyznania świadczenia z pomocy społecznej w formie zasiłku stałego, bowiem stwierdził, że zainteresowany nie spełnia warunków niezbędnych do przyznania tego zasiłku, określonych w art. 37 ust. 1 pkt 2 i art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. nr 64, poz. 593 ze zm.). Zdaniem organu J. O. nie spełnia kryterium dochodowego. Organ opisał sytuację rodzinną wnioskodawcy wskazując, że rodzina składa się z czterech osób, a jej miesięczny dochód wynosi [...] zł. Dochód na osobę w rodzinie wynosi zatem [...] zł i przekracza kryterium dochodowe uprawniające do korzystania z tej formy pomocy społecznej, wynoszące 316 zł. W odwołaniu od powyższej decyzji J. O. podniósł, że środki, którymi dysponuje jego rodzina, nie wystarczają na zakup leków niezbędnych dla niego oraz na dojazdy do szpitala w O. na rehabilitację. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. analizując stan faktyczny i prawny sprawy nie znalazło podstaw do zmiany stanowiska zawartego w decyzji organu pierwszej instancji. Organ odwoławczy podkreślił, że świadczenie w formie zasiłku stałego przysługuje osobie spełniającej łącznie wymogi określone w art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, a mianowicie osoba ta musi być pełnoletnia pozostająca w rodzinie, całkowicie niezdolna do pracy z powodu wieku lub niepełnosprawności, dochód tej osoby, jak również dochód na osobę w rodzinie są niższe od kryterium dochodowego określonego w art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy. Na mocy przepisu art. 8 ust. 1 pkt 2 powołanej ustawy o pomocy społecznej kryterium dochodowe na osobę w rodzinie stanowi obecnie kwota 316 zł. Organ wyjaśnił, że zgodnie z art. 6 pkt 14 tej ustawy przez rodzinę należy rozumieć osoby spokrewnione lub niespokrewnione pozostające w faktycznym związku, wspólnie zamieszkujące i gospodarujące. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. podniosło, że z materiału dowodowego znajdującego się w aktach wynika, iż J. O. prowadzi wspólnie z matką i braćmi czteroosobowe gospodarstwo domowe. Źródłem dochodu jest emerytura wraz z zasiłkiem pielęgnacyjnym matki, zasiłek pielęgnacyjny zainteresowanego i dochód z gospodarstwa rolnego o powierzchni [...] hektara przeliczeniowego. Dochód osiągany na osobę w rodzinie wynosi [...] zł i jest wyższy od ustalonego w art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej. Organ odwoławczy podkreślił ponadto, że decyzja dotycząca przyznania zasiłku stałego nie ma charakteru uznaniowego i przysługuje w sytuacji dokładnie określonej w przepisach prawa. Zdaniem organu zainteresowany nie spełnia wymienionych wyżej warunków niezbędnych do przyznania zasiłku stałego (przekroczone kryterium dochodowe). SKO zwróciło jednocześnie uwagę, że ze względu na stan zdrowia i niezdolność do podjęcia pracy Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w P. winien rozważyć możliwość przyznania skarżącemu innej formy pomocy. Tymczasem w decyzji organu pierwszej instancji nie ma nawet pouczenia, że skarżący ma prawo do ubiegania się o inne formy pomocy. Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł J. O. podnosząc, że jest na własnym utrzymaniu i nie zamieszkuje z matką. Przyznany mu zasiłek pielęgnacyjny w wysokości [...] zł nie wystarcza zaś na leki i życie. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Organ podniósł, że faktyczny dochód w rodzinie skarżącego przekracza kryterium dochodowe z ustawy (316 zł), uprawniające do przyznania zasiłku stałego (art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej). Fakt prowadzenia wspólnego gospodarstwa domowego z braćmi i matką potwierdził sam zainteresowany w wywiadzie środowiskowym, dlatego też przy wyliczeniu dochodu należało - zdaniem organu - uwzględnić składniki dochodów wszystkich członków rodziny. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Ponadto sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.). W ocenie sądu skarga jest uzasadniona, gdyż zarówno zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. z dnia [...] grudnia 2005 r., jak i poprzedzająca ją decyzja Wójta Gminy P. z dnia [...] listopada 2005 r. naruszają prawo w stopniu uzasadniającym ich uchylenie. Podkreślić należy, że zgodnie z art. 7 kpa organy administracji publicznej powinny dążyć do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Powołany przepis nakłada na organy administracji publicznej obowiązek wszechstronnego zbadania sprawy, zarówno pod względem okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, jak i stosowania norm prawa materialnego. Obowiązki określone w powyższym przepisie precyzuje art. 77 § 1 kpa, w myśl którego organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Z kolei art. 80 kpa stanowi, że organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. W rozpoznawanej sprawie organy obu instancji odmówiły przyznania J. O. świadczenia w formie zasiłku stałego bowiem uznały, że nie spełnia on łącznie niezbędnych wymogów określonych w art. 37 ust. 1 pkt 2 i art. 8 ust 1 pkt 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. nr 64, poz. 593 ze zm.). Zdaniem organów wnioskodawca przekracza kryterium dochodowe uprawniające do przyznania tego zasiłku. Wskazać trzeba, że stosownie do treści art. 37 ust. 1 pkt 2 powołanej ustawy o pomocy społecznej zasiłek stały przysługuje pełnoletniej osobie pozostającej w rodzinie, całkowicie niezdolnej do pracy z powodu wieku lub niepełnosprawności, jeżeli jej dochód, jak również dochód na osobę w rodzinie są niższe od kryterium dochodowego na osobę w rodzinie określonego w art. 8 ust. 1 pkt 2 tej ustawy, tj. 316 zł. Z ustaleń organów obu instancji wynika, że osiągany dochód na osobę w rodzinie J.O. prowadzącego wspólne gospodarstwo domowe z matką i dwoma braćmi wynosi [...] a więc jest wyższy od kryterium dochodowego uprawniającego do przyznania zasiłku stałego, wskazanego w art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej. Podkreślić należy, że w powołanej ustawie z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej kryterium dochodowe uprawniające do zasiłku stałego ustalone zostało w różnej wysokości w odniesieniu do osób pozostających w rodzinie oraz w odniesieniu do osób samotnie gospodarujących. Zgodnie z art. 8 ust. 1 pkt 1 tej ustawy kryterium dochodowe osoby samotnie gospodarującej wynosi 461 zł, zaś kryterium dochodowe na osobę w rodzinie - 316 zł (art. 8 ust. 1 pkt 2). Ustalenie osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym lub statusu osoby samotnie gospodarującej ma zatem istotne znaczenie przy ustalaniu prawa do zasiłku stałego. W rozpoznawanej sprawie przyjęto, że J. O. prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz matką i dwoma braćmi. Okoliczność niniejsza była podstawową przesłanką, która zdecydowała o odmowie przyznania skarżącemu świadczenia w formie zasiłku stałego. Uznanie, że J. O. prowadzi wspólne gospodarstwo domowe skutkowało zastosowaniem kryterium dochodowego określonego w art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej, odnoszącego się do osób pozostających w rodzinie. W ocenie sądu okoliczność prowadzenia wspólnego gospodarstwa domowego, od której uzależnione było przyznanie zasiłku stałego nie została w niniejszej sprawie należycie ustalona i wyjaśniona. Ustalając prowadzenie przez J. O. wspólnego gospodarstwa domowego wraz z matką i dwoma braćmi oparto się na informacji zawartej w wywiadzie środowiskowym przeprowadzonym z J. O. przez pracownika socjalnego w dniu 28 października 2005 r. Faktem jest, że w punkcie VII znajdującego się w aktach administracyjnych sprawy kwestionariusza rodzinnego wywiadu środowiskowego, zawierającym ocenę sytuacji osoby/rodziny i wnioski pracownika socjalnego wskazano, że J. O. mieszka i prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z matką i dwoma braćmi. Z kolei w punkcie III (1) kwestionariusza, odnoszącym się do sytuacji rodzinnej osób wspólnie zamieszkujących nie zaznaczono, że ktoś z członków rodziny, mimo wspólnego zamieszkiwania prowadzi oddzielne gospodarstwo domowe. Również w punkcie I (11) dotyczącym informacji o członkach rodziny nie odznaczono oddzielnych gospodarstw domowych. Zauważyć jednakże należy, że w powołanym punkcie VII kwestionariusza wskazano, że rodzina zajmuje dwa mieszkania w budynku gospodarczym. Informacja o dwóch mieszkaniach w budynku gospodarczym o powierzchni 30 m² zawarta jest również w oświadczeniu o stanie majątkowym, stanowiącym załącznik do wniosku skarżącego z dnia 26 października 2005 r. o przyznanie pomocy. Zdaniem sądu w sprawie nie zostało zatem należycie wyjaśnione czy J. O. istotnie prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z matką i dwoma braćmi (jak przyjęły organy obu instancji), czy też, co podniesiono w skardze, jest on na własnym utrzymaniu i prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. Ze znajdujących się w aktach sprawy dokumentów wynika, że czteroosobowa rodzina zamieszkuje w dwóch mieszkaniach mieszczących się w budynku gospodarczym. Możliwym zatem jest, że J. O. jest osobą samotnie gospodarującą lub też, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe jedynie z jednym lub dwoma członkami rodziny. Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego nie wynika jednoznacznie, że skarżący wspólnie zamieszkuje i gospodaruje ze wszystkimi członkami rodziny. Wyjaśnienie niniejszej kwestii jest konieczne, bowiem uzależnione od niej jest przyznanie skarżącemu świadczenia z pomocy społecznej. Nadmienić należy, że stosownie do treści art. 6 pkt 14 ustawy o pomocy społecznej przez rodzinę należy rozumieć osoby spokrewnione lub niespokrewnione pozostające w faktycznym związku, wspólnie zamieszkujące i gospodarujące. Dane osoby są rodziną w rozumieniu powołanego przepisu, jeżeli zarówno wspólnie zamieszkują jak i wspólnie gospodarują. Dodatkowo podnieść trzeba, że w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji skarżący nie wspominał – jak przyjął organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji - o środkach, którymi dysponuje jego rodzina. Z treści odwołania wynika, że skarżący podnosił, iż jego matka jest na emeryturze, ma 81 lat i sama wymaga leczenia. Na leki i na wyjazdy na rehabilitację nie wystarcza zaś kwota, którą on otrzymał (zasiłek pielęgnacyjny). W świetle powyższego stwierdzić należy, że organy obu instancji naruszyły przepisy art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 kpa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. W tej sytuacji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c i art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.