I SA/Wa 216/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Tarnowska Sędziowie WSA Elżbieta Sobielarska WSA Bogdan Wolski (spr.) Protokolant Anna Jurak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 sierpnia 2009 r. sprawy ze skargi Z. L. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2008 r. , nr [...] w przedmiocie ustalenia odszkodowania za grunt zajęty pod drogę publiczną oddala skargę. Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] grudnia 2008 r., nr [...], po rozpatrzeniu odwołania Z. L. od decyzji Starosty O. z [...] maja 2008 r., nr [...], ustalającej odszkodowanie za grunt oznaczony w ewidencji gruntów jako działka ewidencyjna nr [...] o pow. [...] m2 z obrębu [...], zajęty pod drogę publiczną (gminną) – ulicę [...] w J., uregulowany w księdze wieczystej KW grunty wydzielone z [...] – uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. W uzasadnieniu decyzji Wojewoda [...] podał, że Starosta O. decyzją z dnia [...] maja 2008 r. ustalił odszkodowanie za opisaną wyżej nieruchomość i zobowiązał Gminę J. do jego wypłaty na rzecz byłych współwłaścicieli nieruchomości: A. L., Z. L., L. L., A. K., D. K., K. K., M. K., P. K. i L. O. Z ustaleń organu wynika, że A. L., Z. L., L. L., A. K., B. K. i L. O. wystąpili do Starosty O. z wnioskiem o odszkodowanie za opisaną wyżej nieruchomość, zajętą pod drogę. Wojewoda [...] wskazał, że stosownie do przepisu art. 73 ustawy z dnia 13.10.1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872 ze zm.) nieruchomości pozostające w dniu 31 grudnia 1998 r. we władaniu Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, nie stanowiące ich własności, a zajęte pod drogi publiczne, z dniem 1 stycznia 1999r. stają się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa lub właściwych jednostek samorządu terytorialnego za odszkodowaniem przysługującym dotychczasowemu właścicielowi. Odszkodowanie wypłaca się na wniosek byłych właścicieli nieruchomości złożony w okresie od dnia 1 stycznia 2001r. do dnia 31 grudnia 2005r. Odszkodowanie ustala się i wypłaca według zasad i trybu określonych w przepisach o odszkodowaniach za wywłaszczone nieruchomości. Podstawę do ustalenia wysokości odszkodowania stanowi wartość nieruchomości według stanu z dnia wejścia w życie ustawy, tj. 29 października 1998 r., przy czym nie uwzględnia się wzrostu wartości nieruchomości spowodowanego trwałymi nakładami poczynionymi po utracie przez osobę uprawnioną prawa do władania gruntem. Organ stwierdził, że z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie wynika, że współwłaścicielami przedmiotowej nieruchomości w dniu 31 grudnia 1998 r. byli A. L., Z. L., L. L., A. K., L. O. i B. K., zaś na mocy postanowienia Sądu Rejonowego W. z dnia [...] sierpnia 2006 r. (sygn. akt [...]) spadek po zmarłym w 2006 r. B. K. nabyli D. K., K. K., M. K., i P. K. po 1/4 części. Wojewoda [...] wyjaśnił, że nieruchomość została zajęta pod drogę publiczną i pozostawała w dniu 31 grudnia 1998 r. we władaniu Gminy J., nie stanowiąc jej własności, a z dniem 1 stycznia 1999 r. z mocy prawa stała się własnością Gminy J., co stwierdził Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] maja 2006 r., nr [...], wydaną na podstawie art. 73 powołanej ustawy, na wniosek współwłaścicieli nieruchomości. Wobec tego odszkodowanie na mocy przepisu art. 73 ust. 4 ustawy ustala się i wypłaca według zasad i trybu określonych w przepisach o odszkodowaniach za wywłaszczone nieruchomości, zaś podstawę do ustalenia wysokości odszkodowania stanowi wartość nieruchomości według stanu z dnia wejścia w życie ustawy, tj. według stanu na 29 października 1998 r. Wojewoda [...] stwierdził, że w przedmiotowej sprawie został sporządzony przez rzeczoznawcę majątkowego w dniu [...] kwietnia 2007 r. operat szacunkowy, w którym wartość nieruchomości oszacowano według stanu na dzień 31 grudnia 1998 r. oraz na podstawie wartości rynkowej nieruchomości nie uwzględniającej wzrostu wartości nieruchomości spowodowanego trwałymi nakładami poczynionymi po utracie przez osobę uprawnioną prawa do władania gruntem. Wartość nieruchomości została określona na kwotę [...] zł. Wojewoda [...] wyjaśnił, że stan nieruchomości powinien być oceniany na dzień 29 października 1998 r., a stan nieruchomości na dzień 31 grudnia 1998 r. nie ma żadnego znaczenia dla ustalenia odszkodowania. Z ustaleń Wojewody [...] wynika, że organ pierwszej instancji przeprowadził rozprawę administracyjną w dniu [...] lipca 2007 r. z udziałem byłych współwłaścicieli. Na rozprawę nie stawił się jednakże rzeczoznawca oraz przedstawiciel Gminy J. Natomiast Starosta O. w swojej decyzji z [...] maja 2008 r. wskazał, iż w związku z uwagami zgłoszonymi do operatu przez Burmistrza Miasta J. oraz brakiem odpowiedzi rzeczoznawcy zlecił wykonanie operatu kolejnemu rzeczoznawcy. W aktach sprawy brak jest korespondencji kierowanej przez Starostwo do pierwszego rzeczoznawcy, a wobec tego nie można stwierdzić – zdaniem Wojewody – czy pierwszy rzeczoznawca został wezwany do składania wyjaśnień. W dniu [...] grudnia 2007 r. został sporządzony, zgodnie z wymogami § 36 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego (Dz. U. Nr 207, poz. 2109 ze zm.), drugi operat szacunkowy przez kolejnego rzeczoznawcę majątkowego. W operacie tym wartość nieruchomości została oszacowana na kwotę [...] zł. Starosta O. decyzją z dnia [...] maja 2008 r., nr [...], ustalił odszkodowanie za przedmiotową nieruchomość w wysokości wynikającego z drugiego operatu szacunkowego. Wojewoda [...] stwierdził, że organ pierwszej instancji nie wykazał, iż pierwszy rzeczoznawca uchylał się od udzielenia odpowiedzi na zgłoszone zarzuty, bowiem w aktach sprawy brak pism wzywających tego rzeczoznawcę do zajęcia stanowiska w sprawie sporządzonej wyceny. Organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z art. 157 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami – oceny prawidłowości sporządzenia operatu szacunkowego, jak też oceny w przypadku rozbieżnych operatów szacunkowych określających wartość tej samej nieruchomości dla tożsamego celu wyceny, dokonuje organizacja zawodowa rzeczoznawców majątkowych. Mając dwa operaty szacunkowe o rozbieżnych wartościach szacujących tę samą nieruchomość dla tożsamej sytuacji, zdaniem Wojewody, organ pierwszej instancji powinien albo uznać dowód w postaci pierwszego operatu za nie do przyjęcia w prowadzonej sprawie, uzasadniając powyższe stanowisko lub wykazać brak współpracy rzeczoznawcy w prowadzonym postępowaniu albo przekazać oba operaty do oceny przez organizację zawodową rzeczoznawców majątkowych. Wobec powyższego Wojewoda [...] stwierdził, iż organ pierwszej instancji naruszył art. 7 i art. 77 § 1 kpa, nakładające na organ administracyjny obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i rozstrzygnięcia jej po rozpatrzeniu całego materiału dowodowego. W konsekwencji organ drugiej instancji uznał za zasadne uchylenie decyzji Starosty O. i przekazanie sprawy temu organowi do ponownego rozpatrzenia. Skargę na decyzję Wojewody [...] do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożył Z. L., nie zgadzając się ze stanowiskiem organu i twierdząc, że jest ona nietrafna – wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w ramach dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Odnosząc powyższe do niniejszej sprawy Sąd wskazuje, że wniesienie przez Z. L. skargi na decyzję Wojewody Wojewoda [...] z dnia [...] grudnia 2008 r. skutkowało koniecznością ustalenia, w zakresie wynikającym z art.134 ust. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) czy wydając ten akt organ nie naruszył obowiązującego prawa w stopniu uzasadniającym uchylenie zaskarżonej decyzji. W następstwie dokonania oceny zaskarżonej decyzji Sąd stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ Wojewoda [...] wydając decyzję z dnia [...] grudnia 2008 r. nie uchybił przepisom prawa w sposób uzasadniający uchylenie tego aktu. Uzasadniając przedstawione stanowisko Sąd na wstępie zauważa, że skarżący w odwołaniu od decyzji Starosty O. z dnia [...] maja 2008 r. wniósł o uchylenie tej decyzji, gdyż – zdaniem skarżącego - zasadne było wydanie przez Starostę O. decyzji na podstawie operatu szacunkowego z dnia [...] kwietnia 2007 r. i przy uwzględnieniu podanej w tym dokumencie kwoty odszkodowania. Zatem Wojewoda [...], uchylając zaskarżoną decyzję Starosty O., wydał rozstrzygnięcie odpowiadające żądaniu zawartemu w odwołaniu. Uchylając zaskarżoną decyzję Wojewoda [...] przekazał sprawę organowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania, co oznacza, że Starosta O. został zobowiązany do ponownego rozpatrzenia sprawy przy uwzględnieniu wytycznych sformułowanych przez organ odwoławczy. W związku z powyższym Sąd potwierdza wyjaśnienia przedstawione przez Wojewodę [...], że odszkodowanie należne na podstawie przepisu art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133 poz. 872 ze zm.) za nieruchomości pozostające w dniu 31 grudnia 1998r. we władaniu Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, nie stanowiące ich własności, a zajęte pod drogi publiczne, z dniem [...] stycznia 1999 r. stały się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa lub właściwych jednostek samorządu. Odszkodowanie należne za zajęte i przejęte na własność Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego nieruchomości powinno być ustalone i wypłacone według zasad i trybu określonych w przepisach o odszkodowaniach za wywłaszczone nieruchomości. Podstawę ustalenia wysokości odszkodowania powinna stanowić wartość nieruchomości według stanu z dnia wejścia w życie ustawy, to jest 29 października 1998 r., bez uwzględniania wzrostu wartości nieruchomości spowodowanego trwałymi nakładami poczynionymi po utracie przez osobę uprawnioną prawa do władania gruntem. Dokonując oceny decyzji organu pierwszej instancji Wojewoda [...] zasadnie zwrócił uwagę na fakt sporządzenia w sprawie administracyjnej dwóch operatów szacunkowych, w których podano znacząco inną wartość zajętej nieruchomości. Jednocześnie Wojewoda [...] odnotował, że w aktach sprawy brak jest korespondencji kierowanej przez Starostwo do rzeczoznawcy majątkowego, a wobec tego nie można było stwierdzić w postępowaniu odwoławczym czy rzeczoznawca, który sporządził operat z dnia [...] kwietnia 2007 r., był wzywany do składania wyjaśnień. Starosta O. rozstrzygnął sprawę przy uwzględnieniu operatu z dnia [...] grudnia 2007 r., nie przedstawiając w uzasadnieniu decyzji szczegółowego stanowiska co do zasadności pominięcia operatu sporządzonego w dniu [...] kwietnia 2007 r., a także nie podjął czynności w celu oceny prawidłowości złożonych operatów w trybie przewidzianym w art. 157 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, a więc przeprowadzenia takiej oceny przez organizację zawodową rzeczoznawców majątkowych. W tym stanie rzeczy Wojewoda [...] zasadnie stwierdził, iż organ pierwszej instancji uchybił obowiązkom wynikającym z art. 7 i art. 77 § 1 kpa, co z uwagi na konieczność przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w znacznej części, prowadziło do uchylenia decyzji Starosty O. Decyzja organu odwoławczego nie uchybia dyspozycji art. 138 § 2 k.p.a. Sąd ponadto wskazuje, że w skardze na decyzję organu drugiej instancji wniesiono nie tylko o uchylenie decyzji Wojewody [...], ale także decyzji organu pierwszej instancji. Uwzględnienie tego wniosku skutkowałoby przekazaniem sprawy administracyjnej organowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania. Tymczasem przekazanie sprawy Staroście O. do ponownego rozpoznania wynika już z zaskarżonej decyzji Wojewody [...]. Zatem skarżący oczekuje, aby rozstrzygnięcie sprawy w postępowaniu sądowym doprowadziło do ponownego rozpoznania sprawy, poczynając od organu pierwszej instancji. Wniosek ten został już zrealizowany w następstwie rozpoznania sprawy w postępowaniu odwoławczym i wydania decyzji kasacyjnej przez Wojewodę [...]. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.