I SA/Wa 216/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Iwona Kosińska po rozpoznaniu w dniu 22 czerwca 2012 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku H. B. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego lub adwokata w sprawie ze skargi H. B., J. Z., Z. M., M. N., K. D. i R. W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] września 2011 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania postanawia odmówić H. B. przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika. H. B. wnioskiem z dnia 7 maja 2012 r., uzupełnionym w dniu 15 maja 2012 r. oraz w dniu 4 czerwca 2012 r., wystąpiła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego lub adwokata w sprawie ze skargi H. B., J. Z., Z. M., M. N., K. D. i R. W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] września 2011 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania. Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątkowym i uzyskiwanych dochodach zawartego we wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że wnioskodawczyni prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, źródłem jej utrzymania jest zaś świadczenie emerytalne w wysokości [...] zł miesięcznie. Posiadany majątek to mieszkanie o powierzchni [...]m². W uzasadnieniu wniosku skarżąca wskazała, że uzyskiwany dochód przeznacza na utrzymanie mieszkania oraz leczenie i nie jest ona w stanie ponieść kosztów postępowania. Skarżąca zaznaczyła, że nie posiada wiedzy prawniczej i jest pod tym względem osobą nieporadną, sprawa jest zaś skomplikowana, a więc udział pełnomocnika jest konieczny. Wnioskodawczyni oświadczyła ponadto, że nie zatrudnia i nie pozostaje w innym stosunku prawnym z adwokatem lub radcą prawnym. W odpowiedzi na wezwanie z dnia 25 maja 2012 r. nadesłane zostały dokumenty potwierdzające podnoszone okoliczności, w tym wyciąg z rachunku bankowego, z którego wynika, że saldo końcowe na dzień [...] lutego 2012 r. wynosiło [...] zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: W myśl art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270) prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w jego toku. Zgodnie zaś z art. 245 § 1 - 3 powołanej ustawy prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 1 i 2). Podkreślić należy, że instytucja przyznania prawa pomocy jest rozwiązaniem szczególnym. Udzielenie prawa pomocy powinno sprowadzać się do przypadków, gdy sytuacja majątkowa strony jest ciężka, gdy strona pozbawiona jest środków do życia lub posiadane środki są tak niewielkie, że zaspokajają tylko podstawowe potrzeby życiowe. Instytucja powyższa ma na celu umożliwienie dochodzenia swoich praw przed sądem osobom najuboższym, dla których zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Każdy wnoszący sprawę do Sądu powinien zaś liczyć się z koniecznością ponoszenia kosztów postępowania zgodnie z przepisami obowiązującego prawa. Występując natomiast z wnioskiem o zwolnienie z obowiązku ponoszenia tych kosztów musi uprawdopodobnić okoliczności przemawiające za uwzględnieniem złożonego w tym przedmiocie wniosku. W rozpoznawanej sprawie – zdaniem Sądu - H. B. nie wykazała, że znajduje się w sytuacji materialnej kwalifikującej ją do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Co prawda z danych zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że jedynym źródłem utrzymania wnioskodawczyni jest emerytura w wysokości [...] zł miesięcznie. Zauważyć jednakże należy, że wnioskodawczyni nie ma nikogo na swoim utrzymaniu i uzyskiwany dochód przeznacza wyłącznie na potrzeby własne. Z nadesłanego wyciągu z rachunku bankowego wynika ponadto, że na dzień [...] stycznia 2012 r. saldo początkowe wynosiło [...] zł, na dzień [...] lutego 2012 r. zaś saldo końcowe [...] zł. Nie można zatem uznać, że wnioskodawczyni pozbawiona jest zupełnie środków do życia, a niewątpliwie do takich przypadków powinno sprowadzać się udzielenie prawa pomocy. Jak wskazano instytucja prawa pomocy stanowi wyjątek od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony postępowania i udzielenie prawa pomocy powinno mieć zastosowanie wobec osób ubogich, bez środków do życia. Wnioskodawczyni uzyskując stały miesięczny dochód do takich osób - zdaniem Sądu - nie należy. Podkreślić przy tym trzeba, że skarżąca nadesłała jedynie wyciąg z rachunku bankowego obejmujący okres jednego miesiąca, mimo, że w wezwaniu z dnia 25 maja 2012 r. wyraźnie zaznaczono, iż chodzi o wyciąg z okresu ostatnich trzech miesięcy. Trudno zatem przyjąć, że skarżąca w sposób przekonywujący wykazała, iż nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania. Wskazać również trzeba, że z analizy akt sądowych wynika, iż w sprawie uiszczony już został wpis sądowy od skargi w wysokości 100 zł. Ewentualne koszty sądowe w dalszym toku postępowania mogą się zatem sprowadzać do wpisu od skargi kasacyjnej w wysokości 100 zł czy też opłaty kancelaryjnej w wysokości 100 zł w przypadku złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia orzeczenia. Przy czym zaznaczyć trzeba, że konieczność poniesienia powyższych kosztów sądowych zaistnieje jedynie pod warunkiem, że wniesiona skarga zostanie oddalona. W razie bowiem uwzględnienia skargi uzasadnienie wyroku Sąd sporządza z urzędu. Istotne jest również, że skarga w przedmiotowej sprawie wniesiona została solidarnie przez 6 osób. Oczywiste jest zatem, że ewentualne koszty postępowania wszyscy skarżący zobowiązani są ponosić solidarnie. W tej sytuacji - zdaniem Sądu - poniesienie wskazanych wyżej ewentualnych kosztów sądowych czy też kosztów ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika z wyboru nie przekracza możliwości finansowych skarżących. Zauważyć także trzeba, że rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy Sąd bierze pod uwagę sytuację finansową strony. Przesłanką do uwzględnienia wniosku nie jest charakter czy też stopień skomplikowania danej sprawy. Sąd rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy ocenia jedynie sytuację materialną wnioskodawcy. W świetle powyższego stwierdzić trzeba, że w sprawie nie zaistniały przesłanki uzasadniające uwzględnienie złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy. W tej sytuacji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na mocy art. 246 § 1 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi postanowił jak w sentencji.