I SA/Wa 216/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Iwona Kosińska po rozpoznaniu w dniu 22 czerwca 2012 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku J. Z. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi H. B., J.Z., Z. M., M. N., K. D. i R.W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] września 2011 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania postanawia odmówić J. Z. przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. J. Z. wnioskiem z dnia 7 maja 2012 r., uzupełnionym w dniu 15 maja 2012 r. oraz w dniu 31 maja 2012 r. wystąpiła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi H. B., J. Z., Z. M., M. N., K. D. i R. W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] września 2011 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania. Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątkowym i uzyskiwanych dochodach zawartego we wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że wnioskodawczyni prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, źródłem jej utrzymania jest zaś świadczenie emerytalne w wysokości [...] zł miesięcznie oraz dochód uzyskiwany z prowadzonej działalności gospodarczej (sklep z konfekcją). Posiadany majątek to mieszkanie o powierzchni [...] m². W uzasadnieniu wniosku skarżąca wskazała, że dochód uzyskiwany z prowadzonej działalności jest niski – ledwie pokrywa koszty utrzymania. W związku zaś z nieuregulowaną sytuacją nie może ona podjąć żadnych decyzji co do zmiany profilu, czy też wynajęcia lokalu dla polepszenia sytuacji finansowej. Nie jest ona zatem w stanie ponieść kosztów postępowania. Skarżąca zaznaczyła, że postępowanie jest skomplikowane, a tym samym potrzebuje pomocy profesjonalnego pełnomocnika. Wnioskodawczyni oświadczyła ponadto, że nie zatrudnia i nie pozostaje w innym stosunku prawnym z adwokatem lub radcą prawnym. W odpowiedzi na wezwanie z dnia 21 maja 2012 r. nadesłane zostały dokumenty potwierdzające podnoszone okoliczności, w tym zaświadczenie z dnia 29 maja 2012 r., z którego wynika, że wnioskodawczyni posiada Fundusz [...] i na dzień [...] maja 2012 r. wartość jednostek uczestnictwa wynosiła [...] USD. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: W myśl art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270) prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w jego toku. Zgodnie zaś z art. 245 § 1 - 3 powołanej ustawy prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 1 i 2). Podkreślić należy, że instytucja przyznania prawa pomocy jest rozwiązaniem szczególnym. Udzielenie prawa pomocy powinno sprowadzać się do przypadków, gdy sytuacja majątkowa strony jest ciężka, gdy strona pozbawiona jest środków do życia lub posiadane środki są tak niewielkie, że zaspokajają tylko podstawowe potrzeby życiowe. Instytucja powyższa ma na celu umożliwienie dochodzenia swoich praw przed sądem osobom najuboższym, dla których zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Każdy wnoszący sprawę do Sądu powinien zaś liczyć się z koniecznością ponoszenia kosztów postępowania zgodnie z przepisami obowiązującego prawa. Występując natomiast z wnioskiem o zwolnienie z obowiązku ponoszenia tych kosztów musi uprawdopodobnić okoliczności przemawiające za uwzględnieniem złożonego w tym przedmiocie wniosku. W rozpoznawanej sprawie – zdaniem Sądu - J. Z. nie wykazała, że znajduje się w sytuacji materialnej kwalifikującej ją do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Co prawda z danych zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że jedynym źródłem utrzymania wnioskodawczyni jest emerytura w wysokości [...] zł miesięcznie. Zauważyć jednakże należy, że z informacji zawartych w urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz z nadesłanych do Sądu dokumentów wynika, że wnioskodawczyni prowadzi działalność – sklep z konfekcją, zaspokojone ma potrzeby mieszkaniowe, a analiza nadesłanego zaświadczenia z dnia 29 maja 2012 r. wskazuje, iż skarżąca posiada Fundusz [...] i na dzień [...] maja 2012 r. wartość jednostek uczestnictwa wynosiła [...] USD. Nie można zatem uznać, że sytuacja majątkowa skarżącej jest szczególnie trudna oraz że nie posiada ona środków na poniesienie kosztów udziału w postępowaniu sądowym. Sytuacji majątkowej skarżącej nie można bowiem utożsamiać z sytuacją osób nieosiągających żadnego dochodu, nieposiadających jakiegokolwiek majątku i oszczędności. Jak wskazano instytucja prawa pomocy stanowi wyjątek od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony postępowania i udzielenie prawa pomocy powinno mieć zastosowanie wobec osób ubogich, bez środków do życia. Wnioskodawczyni – prowadząc działalność gospodarczą i posiadając zasoby pieniężne we wskazanej wyżej wysokości - do takich osób – zdaniem Sądu - nie należy. Zauważyć również trzeba, że wnioskodawczyni nie ma nikogo na swoim utrzymaniu i uzyskiwany dochód przeznacza wyłącznie na potrzeby własne. Z analizy akt sądowych wynika ponadto, że w sprawie uiszczony już został wpis sądowy od skargi w wysokości 100 zł. Ewentualne koszty sądowe w dalszym toku postępowania mogą się zatem sprowadzać do wpisu od skargi kasacyjnej w wysokości 100 zł czy też opłaty kancelaryjnej w wysokości 100 zł w przypadku złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia orzeczenia. Przy czym zaznaczyć trzeba, że konieczność poniesienia powyższych kosztów sądowych zaistnieje jedynie pod warunkiem, że wniesiona skarga zostanie oddalona. W razie bowiem uwzględnienia skargi uzasadnienie wyroku Sąd sporządza z urzędu. Istotne jest również, że skarga w przedmiotowej sprawie wniesiona została solidarnie przez 6 osób. Oczywiste jest zatem, że ewentualne koszty postępowania wszyscy skarżący zobowiązani są ponosić solidarnie. W tej sytuacji - zdaniem Sądu - poniesienie wskazanych wyżej ewentualnych kosztów sądowych czy też kosztów ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika z wyboru nie przekracza możliwości finansowych skarżących. Zauważyć także trzeba, że rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy Sąd bierze pod uwagę sytuację finansową strony. Przesłanką do uwzględnienia wniosku nie jest charakter czy też stopień skomplikowania danej sprawy. Sąd rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy ocenia jedynie sytuację materialną wnioskodawcy. W świetle powyższego stwierdzić trzeba, że w sprawie nie zaistniały przesłanki uzasadniające uwzględnienie złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy. W tej sytuacji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na mocy art. 246 § 1 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi postanowił jak w sentencji.