I SA/Wa 216/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Iwona Kosińska po rozpoznaniu w dniu 22 czerwca 2012 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku Z. M. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika w sprawie ze skargi H. B., J. Z., Z. M., M. N., K. D. i R. W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] września 2011 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania postanawia odmówić Z. M. przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika. Z.M. wnioskiem z dnia 7 maja 2012 r., uzupełnionym w dniu 15 maja 2012 r. oraz w dniu 18 czerwca 2012 r., wystąpił do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika w sprawie ze skargi H.B, J. Z, Z. M., M. N., K. D. i R.W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] września 2011 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania. Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątkowym i uzyskiwanych dochodach zawartego we wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że wnioskodawca prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. Źródłem jego utrzymania jest emerytura w wysokości [...] zł. Posiadany majątek to mieszkanie o powierzchni[...] m². W uzasadnieniu wniosku skarżący wskazał, że uzyskiwany dochód przeznacza na utrzymanie mieszkania i leczenie. Zaznaczył ponadto, że nie posiada wiedzy prawnej aby skutecznie reprezentować swój interes prawny. Wnioskodawca oświadczył ponadto, że nie zatrudnia i nie pozostaje w innym stosunku prawnym z adwokatem lub radcą prawnym. Wobec podniesionych we wniosku okoliczności, celem oceny rzeczywistego stanu majątkowego, możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego wnioskodawcy, pismem z dnia 21 maja 2012 r. wezwano skarżącego do złożenia, w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy, dodatkowych dokumentów, pozwalających na pełne wyjaśnienie jego sytuacji majątkowej, w tym m.in. wyciągów lub wykazów z posiadanych rachunków bankowych, w tym kont i lokat dewizowych z okresu ostatnich trzech miesięcy, dokumentów wskazujących oraz potwierdzających wysokość wydatków ponoszonych w związku z utrzymaniem i leczeniem, stosownego dokumentu potwierdzającego wysokość uzyskiwanej emerytury, a także zaświadczenia z właściwego urzędu skarbowego o wysokości dochodów osiągniętych przez wnioskodawcę w 2011 r., W odpowiedzi na powyższe w dniu 18 czerwca 2012 r. wnioskodawca złożył dokument potwierdzający wysokość uzyskiwanej emerytury oraz zaświadczenie o zakończeniu działalności gospodarczej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: W myśl art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270) prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w jego toku. Zgodnie zaś z art. 245 § 1 - 3 powołanej ustawy prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 1 i 2). Podkreślić należy, że instytucja przyznania prawa pomocy jest rozwiązaniem szczególnym. Udzielenie prawa pomocy powinno sprowadzać się do przypadków, gdy sytuacja majątkowa strony jest ciężka, gdy strona pozbawiona jest środków do życia lub posiadane środki są tak niewielkie, że zaspokajają tylko podstawowe potrzeby życiowe. Instytucja powyższa ma na celu umożliwienie dochodzenia swoich praw przed sądem osobom najuboższym, dla których zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Każdy wnoszący sprawę do Sądu powinien zaś liczyć się z koniecznością ponoszenia kosztów postępowania zgodnie z przepisami obowiązującego prawa. Występując natomiast z wnioskiem o zwolnienie z obowiązku ponoszenia tych kosztów musi uprawdopodobnić okoliczności przemawiające za uwzględnieniem złożonego w tym przedmiocie wniosku. W rozpoznawanej sprawie – zdaniem Sądu – Z. M. nie wykazał dostatecznie, że znajduje się w sytuacji materialnej kwalifikującej go do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Co prawda z danych zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że jedynym źródłem utrzymania wnioskodawcy jest emerytura w wysokości [...] zł miesięcznie. Zauważyć jednakże należy, że wnioskodawca nie ma nikogo na swoim utrzymaniu i uzyskiwany dochód przeznacza wyłącznie na potrzeby własne. Uzyskiwany dochód ma ponadto charakter stały i nie można uznać, że wnioskodawca pozbawiony jest zupełnie środków do życia, a niewątpliwie do takich przypadków powinno sprowadzać się udzielenie prawa pomocy. Podkreślić również należy, że podstawę do przyznania prawa pomocy stanowią informacje wynikające z oświadczenia zawartego we wniosku składanym przez stronę na urzędowym formularzu. W sytuacji, gdy oświadczenie strony okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego (art. 255 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). W niniejszej sprawie skarżący – mimo stosownego wezwania - nie przedstawił wszystkich żądanych dokumentów dotyczących jego sytuacji majątkowej. Zdaniem Sądu nie wykazał on zatem w sposób przekonywujący, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania. Zauważyć również należy, że z analizy akt sądowych wynika, iż w sprawie uiszczony już został wpis sądowy od skargi w wysokości 100 zł. Ewentualne koszty sądowe w dalszym toku postępowania mogą się zatem sprowadzać do wpisu od skargi kasacyjnej w wysokości 100 zł czy też opłaty kancelaryjnej w wysokości 100 zł w przypadku złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia orzeczenia. Przy czym zaznaczyć trzeba, że konieczność poniesienia powyższych kosztów sądowych zaistnieje jedynie pod warunkiem, że wniesiona skarga zostanie oddalona. W razie bowiem uwzględnienia skargi uzasadnienie wyroku Sąd sporządza z urzędu. Istotne jest również, że skarga w przedmiotowej sprawie wniesiona została solidarnie przez 6 osób. Oczywiste jest zatem, że ewentualne koszty postępowania wszyscy skarżący zobowiązani są ponosić solidarnie. W tej sytuacji - zdaniem Sądu - poniesienie wskazanych wyżej ewentualnych kosztów sądowych czy też kosztów ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika z wyboru nie przekracza możliwości finansowych skarżących. Zauważyć także trzeba, że rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy Sąd bierze pod uwagę sytuację finansową strony. Przesłanką do uwzględnienia wniosku nie jest charakter czy też stopień skomplikowania danej sprawy. Sąd rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy ocenia jedynie sytuację materialną wnioskodawcy. W świetle powyższego stwierdzić trzeba, że w sprawie nie zaistniały przesłanki uzasadniające uwzględnienie złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy. W tej sytuacji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na mocy art. 246 § 1 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi postanowił jak w sentencji.