I SA/Wa 2172/14

Starszy referendarz sądowy Justyna Wtulich Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 31 lipca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku B. K. i J. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi B. K. i J. K. na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] listopada 2013 r. Nr [...] w przedmiocie : odmowy uchylenia ostatecznej decyzji postanawia : I. przyznać B. K. i J. K. prawo pomocy poprzez zwolnienie od wpisu sądowego od skargi, II. w pozostałym zakresie wniosek oddalić. W dniu 24 lipca 2014 r. (data stempla biura podawczego) do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynęły dwa uzupełnione przez B. K. i J. K. formularze wniosku o przyznanie prawa pomocy, w których wnioskodawcy wnieśli o zwolnienie od kosztów sądowych. Ze względu na okoliczność, iż wnioskodawcy są małżeństwem wspólnie prowadzącym gospodarstwo domowe postanowiono ich wnioski o przyznanie prawa pomocy rozpoznać łącznie jednym postanowieniem. Z nadesłanych formularzy wniosków o przyznanie prawa pomocy wynika, że wnioskodawcy utrzymują się z dochodów uzyskiwanych z tytułu emerytur i dodatków pielęgnacyjnych o łącznej wysokości [...] złotych brutto miesięcznie. Wnioskodawcy podali, że posiadają dom o powierzchni [...] m ² oraz działkę o powierzchni [...] m ². Innych nieruchomości, zasobów pieniężnych oraz przedmiotów wartościowych wnioskodawcy oświadczyli, że nie posiadają. W uzasadnieniu wniosku wskazali, że są starszymi ([...] lat), mocno schorowanymi ludźmi, będącymi pod stałą opieką lekarską. Oznajmili, że z tego względu ponoszą duże koszty związane z ochroną zdrowia w wysokości około 700,00 – 900,00 złotych miesięcznie, a obecnie doszedł dodatkowy wydatek związany z rehabilitacją wnioskodawczyni. Wnioskodawcy oświadczyli, że ponoszą wydatki związane z prowadzeniem gospodarstwa domowego w tym z tytułu opłat za gaz, energię elektryczną, media, wodę + kanalizację, ogrzewanie, podatki. Dodali, że ponoszą także opłaty wynikające z postepowań przed sądami i instytucjami, w tym – opłaty sądowe, pełnomocnictwa, koszty transportu, co stanowi duży uszczerbek w ich emeryturach. W niniejszej sprawie zważono, co następuje : Przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) zwanej dalej p.p.s.a. przewidują możliwość przyznania stronom postępowania prawa pomocy. Prawo pomocy może być przyznane stronie w zakresie całkowitym (art. 245 § 2 p.p.s.a) lub częściowym (art. 245 § 3 p.p.s.a.), przy czym jego przyznanie uzależnione jest od spełnienia przez stronę ustawowo przewidzianych przesłanek. Zgodnie z art. 246 § 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), a w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). W niniejszej sprawie wnioskodawcy wnieśli o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Podkreślić należy, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka –Medek, wyd. Zakamycze 2005, s. 594). Przyjętą regułą jest, iż obowiązkiem stron jest ponoszenie kosztów związanych z udziałem w postępowaniu. Przyznanie prawa pomocy jest instytucją wyjątkową, przysługującą jedynie w sytuacjach, gdy poniesienie kosztów przez stronę spowodowałoby u niej uszczerbek w środkach utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Oceniając sytuację finansową wnioskodawców uznano, że w niniejszej sprawie nie zachodzą przesłanki do przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w całości. Wnioskodawcy posiadają bowiem stały, dochód miesięczny o łącznej wysokości [...] złotych brutto miesięcznie. Biorąc jednak pod uwagę duże koszty jakie wnioskodawcy ponoszą na leczenie i zakup lekarstw oraz rehabilitację wnioskodawczyni uznano, że przy wysokości uzyskiwanego dochodu oraz ponoszonych wydatkach, w tym także związanych z bieżącym utrzymaniem siebie oraz domu nie są oni w stanie ponieść w całości kosztów sądowych samodzielnie, bez uszczerbku we własnym utrzymaniu koniecznym. Z tego względu, celem zagwarantowania wnioskodawcom prawa do Sądu zwolniono ich od wpisu sądowego od skargi, który w niniejszej sprawie wynosi 200,00 złotych. Jednocześnie uznano, że przy wysokości uzyskiwanego stałego dochodu wnioskodawcy będą w stanie ponieść ewentualne pozostałe koszty sądowe samodzielnie, takie jak np. wpis od zażalenia, czy opłata kancelaryjna za sporządzenie uzasadnienia wyroku w wysokości 100,00 złotych i w tym zakresie wniosek oddalono. Dodać należy, że ewentualne pozostałe koszty sądowe, takie jak wpis od skargi kasacyjnej, czy opłata kancelaryjna za sporządzenie uzasadnienia wyroku czy wpis od ewentualnego zażalenia lub inne są niższe niż wysokość wpisu sądowego od skargi i mogą się w sprawie pojawić, bądź też nie wystąpić w ogóle, co zależy od przebiegu sprawy i działań podejmowanych przez wnioskodawców w postępowaniu. Uznano zatem, że pozostałe ewentualne koszty sądowe w sprawie wnioskodawcy będą w stanie uiścić samodzielnie i nie spowoduje to utraty ich płynności finansowej. Sytuacja finansowa wnioskodawców nie jest bowiem na tyle trudna by nie byli oni w stanie choćby w części partycypować w kosztach sądowych związanych z zainicjowanym przez siebie postępowaniem. Podkreślić należy, że strona wnosząc sprawę do Sądu winna w procedurze planowanych wydatków uwzględnić również środki na poniesienie kosztów sądowych i poczynić konieczne na ten cel oszczędności. Dla wydatków związanych z prowadzeniem procesu strona powinna znaleźć pokrycie w swych dochodach oraz poprzez odpowiednie ograniczenie innych wydatków nie będących niezbędnymi do utrzymania siebie i rodziny. Z powyższych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.