I SA/Wa 2179/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Daniela Kozłowska Sędziowie asesor WSA Mirosław Gdesz asesor WSA Maria Tarnowska (spr.) Protokolant Dariusz Pirogowicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 czerwca 2006 r. sprawy ze skargi K. B. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] października 2005 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania odszkodowania za nieruchomość 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz decyzji Prezydenta W. z dnia [...] kwietnia 2005 r. nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] października 2005 r. nr [...], po rozpatrzeniu odwołania K. B. od decyzji Prezydenta W. z dnia [...] kwietnia 2005 r. nr [...] odmawiającej przyznania odszkodowania za grunt nieruchomości położonej w W. przy ul. [...] – utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji organ podał, że Prezydent W. decyzją z dnia [...] kwietnia 2005 r., po rozpatrzeniu wniosków K. B., Z. B., L. L. i K. S. - następców prawnych właścicielki nieruchomości S. Z., zmarłej dnia [...] kwietnia 1968 r., odmówił przyznania odszkodowania na podstawie art. 215 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, za przejęty na własność Państwa, w oparciu o przepisy dekretu z dnia 26 października 1945 r. grunt nieruchomości o powierzchni [...] m² położonej w W. przy ul. [...]. Organ pierwszej instancji uzasadnił decyzję twierdząc, że w świetle art. 215 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. przedmiotowy grunt nie kwalifikuje się do ustalenia odszkodowania, ponieważ nie stanowił działki, która przed dniem wejścia w życie dekretu z dnia 26 października 1945 r. tj. przed dniem 21 listopada 1945 r., mogła być przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne. Po rozpatrzeniu odwołania K. B. i K. S., Wojewoda [...] nie stwierdził podstaw do kwestionowania prawidłowości zaskarżonego rozstrzygnięcia. Z ustaleń organu wynika, że przedmiotowa nieruchomość znajduje się na terenie objętym działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy. Przepisy art. 215 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami przewidują odszkodowania za przejęte na własność Państwa na podstawie dekretu z dnia 26 października 1945 r. nieruchomości - dom jednorodzinny, jeżeli przeszedł on na własność Państwa po dniu 5 kwietnia 1958 r. i za działkę, która przed wejściem w życie tego dekretu mogła być przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne, jeśli poprzedni właściciel bądź jego następcy prawni zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania nią po dniu 5 kwietnia 1958 r. Z zebranych w postępowaniu pierwszej instancji materiałów dowodowych wynika, że przedmiotowa nieruchomość przekazana została w 1963 r. w użytkowanie Dyrekcji Rozbudowy Miasta W. pod budowę szkoły podstawowej, a grunt jej przed wejściem w życie dekretu z dnia 26 października 1945 r. tj. przed dniem 21 listopada 1945 r., nie mógł być przeznaczony pod budownictwa jednorodzinne. O przeznaczeniu w/w nieruchomości pod określonego rodzaju zabudowę przed 21 listopada 1945 r. stanowił powołany w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organu pierwszej instancji "Ogólny plan zabudowania m. st. Warszawy", zatwierdzony przez Ministerstwo Robót Publicznych w dniu 11 sierpnia 1931 r., znajdujący się w Archiwum Państwowym W. Plan ten, posiadający rangę dokumentu państwowego (jak wskazano w jednym z wyroków Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 listopada 1992 r. sygn. akt IV SA 523/92), przewidywał dla tej nieruchomości zabudowę zwartą o 4 kondygnacjach do wysokości 15 m i 50% powierzchni zabudowania. Zdaniem organu, z parametrów tego planu takich jak liczba kondygnacji (4), wysokość zabudowy (15 m), powierzchnia zabudowy działki (50%), rodzaj zabudowy (zwarty) wynika, że nieruchomość nie mogła być przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne. Zdaniem organu, dla wykonania powołanych wyżej przepisów, ustanowionych dla regulacji spraw odszkodowań za niektóre nieruchomości przejęte na własność Państwa na podstawie dekretu z dnia 26 października 1945 r., pojęcie charakteru domu jednorodzinnego w rozumieniu przepisów uchwalonego po wejściu w życie tego dekretu prawa lokalowego, stanowi budynek mieszkalny o powierzchni użytkowej do 110 m² lub obejmujący nie więcej niż 6 izb. Zasady stosowania definicji domu jednorodzinnego, zawartej w ówcześnie obowiązujących przepisach prawa lokalowego, zgodne są z poglądem Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażonym w niektórych wyrokach, np. z dnia 23 listopada i 14 grudnia 1998 r. sygn. akt IV SA 2193/96 i IV SA 2242/96. Organ stwierdził, że skoro powierzchnia przedmiotowej nieruchomości wynosiła [...] m², to ze względu na wymagane wspomnianym planem zabudowania m. st. Warszawy z 1931 r. parametry, powierzchnia użytkowa budynku o 4 kondygnacjach wynosiłaby znacznie więcej niż 110 m². Zdanie organu drugiej instancji, organ pierwszej instancji prawidłowo uznał, że stosownie do art. 215 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r., dla ustalenia odszkodowania za działkę objętą działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. wymagane jest spełnienie jednocześnie dwu przesłanek, tj. możliwość przeznaczenia działki pod budownictwo jednorodzinne przed wejściem w życie wymienionego dekretu oraz pozbawienie poprzedniego właściciela bądź jego następców prawnych faktycznej możliwości władania działką po dniu 5 kwietnia 1958 r. Spełnienie w tym przypadku tylko jednej z omówionych przesłanek świadczy o braku podstaw do ustalenia odszkodowania. Skargę na decyzję Wojewody [...] do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyła K. B. zarzucając, że Prezydent W. decyzję z dnia [...] kwietnia 2005 r. o odmowie przyznania odszkodowania uzasadnił własną opinią na temat braku "ekonomicznej celowości budowy domu jednorodzinnego zawierającego nie więcej niż 6 izb"; Wojewoda [...] rozpoznając odwołanie od decyzji Prezydenta W. w uzasadnieniu swojej decyzji powołał kilka wyroków Naczelnego Sądu Administracyjnego w innych postępowaniach, a całkowicie pominął wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 lutego 1998 r. sygn. akt IV SA 176/97, który zapadł w przedmiotowej sprawie, w uzasadnieniu którego Sąd jednoznacznie rozstrzygnął kwestię, czy zabudowa jednorodzinna była zgodna z planem i stwierdził, że nie ma podstaw do przyjęcia, że przedmiotowa działka nie była przeznaczona pod zabudowę jednorodzinna, skoro można było ją zabudować domem jednorodzinnym z zachowaniem ustaleń obowiązującego planu. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Ocena prawna wyrażona w orzeczeniu Naczelnego Sądu Administracyjnego w niniejszej sprawie w wyroku z dnia z dnia 4 lutego 1998 r. sygn. akt IV SA 176/97, wiąże w niniejszej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny oraz organ, którego działanie lub bezczynność były przedmiotem zaskarżenia, stosownie do art. 99 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271, z późn. zm.). Skarga jest zasadna, dokonując oceny zaskarżonej decyzji Sąd uznał, że zaskarżona decyzja narusza prawo. W niniejszej sprawie przedmiotem skargi jest odmowa przyznania odszkodowania za przejęty na własność Państwa, w oparciu o przepisy dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279) grunt nieruchomości o powierzchni [...] m² położonej w W. Postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie zostało wszczęte wskutek wniosku syna dawnej właścicielki – Z. Z., z dnia 14 września 1994 r. Decyzją z dnia [...] września 1996 r. utrzymaną w mocy decyzją Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 1996 r. odmówiono przyznania odszkodowania za tę nieruchomość, z uwagi na fakt, że nieruchomość ta nie mogła być przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne przed dniem 21 listopada 1945 r. Naczelny Sąd Administracyjny, po rozpoznaniu skargi Z. Z. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 1996 r., wyrokiem z dnia 4 lutego 1998 r. sygn. akt IV SA 176/97 uchylił decyzję Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 1996 r. oraz decyzję poprzedzającą. W wyroku tym zawarta była ocena prawna stwierdzająca, że "Okoliczność zatem, iż ogólny plan zabudowania W. przewidywał na terenie obejmującym działkę skarżącego – zabudowę zwartą sama przez się nie uzasadniała przyjęcia, że teren ten nie był przeznaczony pod budownictwo jednorodzinne. Nie uzasadnia też takiego stwierdzenia zawarte w planie ustalenie, że na tym terenie w zabudowie zwartej przewidziano obiekty o 4 kondygnacjach. (...) Żaden zaś przepis obowiązujący w tym okresie nie rozstrzygał, że wykonanie budynku 4 kondygnacyjnego przy zachowaniu warunków dotyczących funkcji i całkowitej powierzchni tego obiektu – daje podstawę do uznania, że dom taki traci charakter domu jednorodzinnego. Nie ma zatem podstaw do przyjęcia, że działka skarżącego nie była przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne, skoro zabudową zwartą byłoby np. zrealizowanie na tej działce budynku jednorodzinnego jako samodzielnej części budynku szeregowego. W tych okolicznościach nie znajduje uzasadnienia w obowiązujących przepisach stwierdzenie, zawarte w motywach zaskarżonej decyzji, że oznaczony w planie sposób zabudowy (zabudowa zwarta) określona wysokość i ilość kondygnacji budynków, jakie mogły być zrealizowane na tym terenie wykluczały możliwość zabudowania działki domem jednorodzinnym." Tej oceny prawnej wyrażonej w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w tej sprawie, ani organ wydający decyzję w pierwszej instancji ani organ wydający decyzję w drugiej instancji nie wzięły pod uwagę, czym rażąco naruszyły art. 99 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W tych okolicznościach należy stwierdzić, że powyższe uchybienia są na tyle istotne, że musiały skutkować stwierdzeniem nieważności zaskarżonej decyzji oraz decyzji poprzedzającej. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 oraz art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.), Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.