I SA/Wa 218/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marta Kołtun-Kulik po rozpoznaniu w dniu 20 stycznia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu adwokata A. K. od postanowienia starszego referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 listopada 2016 r. sygn. akt I SA/Wa 218/16 o przyznaniu wynagrodzenia z tytułu pomocy prawnej udzielonej z urzędu w sprawie ze skargi T. G. na zawiadomienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] lipca 2013 r. nr [...] w przedmiocie przekazania pisma postanawia utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie. T. G., pismem z dnia [...] stycznia 2016 r., wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na zawiadomienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] lipca 2013 r. nr [...] w przedmiocie przekazania pisma. Jednocześnie skarżąca wystąpiła z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika. Postanowieniem z dnia 13 kwietnia 2016 r., wydanym przez starszego referendarza sądowego, przyznano skarżącej prawo pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata z urzędu. Na pełnomocnika skarżącej wyznaczony zaś został przez Okręgową Radę Adwokacką w W. adwokat A. K. Pismem z dnia [...] września 2016 r. wyznaczony z urzędu pełnomocnik, wniósł o przyznanie wynagrodzenia z tytułu pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Jednocześnie oświadczył, że opłaty za czynności adwokackie nie zostały zapłacone w całości ani w części. Postanowieniem z dnia 13 października 2016 r. Sąd odrzucił skargę T. G. na zawiadomienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] lipca 2013 r., nr [...] w przedmiocie przekazania pisma. W dniu [...] października 2016 r. do Sądu wpłynęła, sporządzona przez wyznaczonego z urzędu pełnomocnika, opinia o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej w niniejszej sprawie. Pełnomocnik wniósł jednocześnie o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu oświadczając, że koszty te nie zostały opłacone w całości ani w części. Postanowieniem z dnia 22 listopada 2016 r., wydanym przez starszego referendarza sądowego, przyznano ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adwokata A. K. tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu kwotę 442,80 zł, w tym tytułem opłaty za udział w postępowaniu przed sądem administracyjnym w pierwszej instancji kwotę 240,00 zł, tytułem opłaty za sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej kwotę 120,00 zł, tytułem 23% podatku od towarów i usług kwotę 82,80 zł. W uzasadnieniu wskazano, że szczegółowe zasady ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata ustanowionego z urzędu reguluje w niniejszej sprawie rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. z 2015 r., poz. 1801). Mając na uwadze treść przepisów ww. rozporządzenia oraz uwzględniając charakter sprawy, nakład pracy pełnomocnika oraz jego wkład w przyczynienie się do jej wyjaśnienia i rozstrzygnięcia, przyznano pełnomocnikowi wynagrodzenie w kwocie 240 zł w związku z czynnościami podejmowanymi w postępowaniu przed sądem w pierwszej instancji oraz kwotę 120 zł z tytułu sporządzenia opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej (tj. zgodnie z § 4 ust. 1 rozporządzenia ½ opłaty maksymalnej określonej w § 21 ust. 1 pkt 2 lit. b - wynoszącej 240 zł, czyli odpowiadającej 50 % stawki wskazanej w § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c). W myśl § 4 ust. 3 rozporządzenia wynagrodzenie należało podwyższyć o stosowną stawkę podatku od towarów i usług. Zdaniem referendarza sądowego brak było podstaw do zastosowania w niniejszej sprawie zwiększonej stawki wynagrodzenia, podjęte bowiem czynności nie przekraczają granic zwykłej staranności jakiej należy wymagać od profesjonalnego pełnomocnika. Sprzeciw od postanowienia z dnia 22 listopada 2016 r. wniósł adwokat A. K., zaskarżając je w części dotyczącej zasądzenia opłaty za sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej w wysokości 120 zł powiększonej o podatek od towarów i usług w wysokości 23 %, wnosząc o jego zmianę poprzez zasądzenie na jego rzecz kwoty w wysokości 240 zł netto tytułem kosztów sporządzenia opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej. Przedmiotowemu postanowieniu zarzucił obrazę przepisów prawa materialnego, tj. § 21 ust. 1 pkt 2 lit. b w zw. z § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c powołanego rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. W opinii ww. adwokata kwota została wyliczona przez referendarza sądowego w sposób nieprawidłowy. W uzasadnieniu jako podstawę prawną do wyliczenia ww. kosztów wskazano rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu. Stosownie do treści § 21 ust. 1 pkt 2 lit. b powołanego rozporządzenia, opłaty maksymalne za sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej wynoszą 50% opłaty maksymalnej określonej w pkt 1, a jeżeli nie prowadził sprawy ten sam radca prawny w drugiej instancji - 75% tej opłaty, w obu przypadkach nie mniej niż 240,00 zł. Opłata maksymalna w postępowaniu przez sądami administracyjnymi w pierwszej instancji w sprawie, w której przedmiotem zaskarżenia nie jest należność pieniężna bądź decyzja lub postanowienie Urzędu Patentowego, wynosi natomiast 480,00 zł (§ 21 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia). Wobec powyższego kwota przyznana tytułem nieopłaconej pomocy prawnej, naliczona wg. obowiązującego w czasie wydania postanowienia rozporządzenia, powinna wynosić 1/2 z kwoty 480,00 zł - czyli powinna być to kwota 240,00 zł. Jednocześnie wartość ww. kwoty nie może być mniejsza niż 240,00 zł. W zw. z powyższym referendarz nieprawidłowo przyznał kwotę 120,00 zł netto — w miejsce kwoty, która powinna zostać przyznana tj. 240,00 zł netto. Przy wyliczeniu ww. kwoty referendarz powołał jako podstawę prawidłowe rozporządzenie, które obowiązywało w dacie wydania postanowienia z dnia 22 listopada 2016 r., natomiast finalnie przyjął kwoty z "nowego" rozporządzenia z dnia 3 października 2016 r., które to weszło w życie w dniu 2 listopada 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Stosownie do art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), powoływanej dalej w dalej jako "p.p.s.a.", rozpatrując sprzeciw od zarządzenia i postanowień referendarza sądowego, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8 p.p.s.a. (w tym od postanowień o przyznaniu wynagrodzenia adwokatowi za zastępstwo prawne wykonywane na zasadzie prawa pomocy na podstawie art. 258 § 2 pkt 8 p.p.s.a.), sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Wniesienie sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (art. 260 § 2 p.p.s.a.). Zgodnie z art. 250 § 1 p.p.s.a, wyznaczony adwokat otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności radców prawnych w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków. Obecnie obowiązującą regulacją określającą stawki opłat i zasady ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu jest rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. z 2016 r. poz. 1714), które weszło w życie z dniem 2 listopada 2016 r. Jednakże zgodnie z § 22 rozporządzenia do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie rozporządzenia stosuje się przepisy dotychczasowe do czasu zakończenia postępowania w danej instancji. W przedmiotowej sprawie T. G. wniosła skargę w dniu [...] stycznia 2016 r., zatem odnośnie kosztów postępowania przed sądem pierwszej instancji, znajdują zastosowanie przepisy rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. z 2015 r. poz. 1801), które weszło w życie z dniem 1 stycznia 2016 r. Stosownie do § 4 ust. 1 tego rozporządzenia, opłatę ustala się w wysokości co najmniej ½ opłaty maksymalnej określonej w rozdziałach 2-4, przy czym nie może ona przekraczać wartości przedmiotu sprawy. W myśl natomiast § 4 ust. 2 ustalenie opłaty w wysokości wyższej niż określona w ust. 1, a nieprzekraczającej opłaty maksymalnej następuje z uwzględnieniem stopnia zawiłości sprawy oraz nakładu pracy adwokata oraz wkładu jego pracy w przyczynienie się do wyjaśnienia i rozstrzygnięcia sprawy, a w szczególności czasu poświęconego na przygotowanie się do prowadzenia sprawy, liczby stawiennictw w sądzie, w tym na rozprawach i posiedzeniach, czynności podjętych w sprawie, w tym czynności podjętych w celu polubownego rozwiązania sporu, również przed wniesieniem pozwu, wartości przedmiotu sprawy, wkładu pracy adwokata w przyczynienie się do wyjaśnienia okoliczności faktycznych, jak również do wyjaśnienia i rozstrzygnięcia istotnych zagadnień prawnych budzących wątpliwości w orzecznictwie i doktrynie, a także trybu i czasu prowadzenia sprawy, obszerności zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, w szczególności dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego lub biegłych sądowych, dowodu z zeznań świadków, dowodu z dokumentów o znacznym stopniu skomplikowania i obszerności. Przy czym zgodnie z § 4 ust. 3 powołanego rozporządzenia, opłatę, o której mowa w ust. 1, podwyższa się o kwotę podatku od towarów i usług wyliczoną według stawki podatku obowiązującej dla tego rodzaju czynności na podstawie przepisów o podatku od towarów i usług. W rozpoznawanej sprawie ustanowiony z urzędu pełnomocnik wniósł m.in. o przyznanie wynagrodzenia z tytułu sporządzenia opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej od postanowienia z dnia 13 października 2016 r. Złożony wniosek zawiera oświadczenie, o którym mowa w § 3 rozporządzenia z dnia 22 października 2015 r. W sprawie zaistniały zatem przesłanki uzasadniające przyznanie wyznaczonemu pełnomocnikowi stosownego wynagrodzenia. Opłatę maksymalną za sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej w postępowaniu przed sądami administracyjnymi określa § 21 ust. 1 pkt 2 lit. b rozporządzenia i wynosi 50% opłaty maksymalnej określonej w pkt 1, a jeżeli nie prowadził sprawy ten sam radca prawny w drugiej instancji - 75% tej opłaty, w obu przypadkach nie mniej niż 240 zł. Jednocześnie opłata maksymalna w postępowaniu przed sądami administracyjnymi w pierwszej instancji w sprawie, w której przedmiotem zaskarżenia nie jest należność pieniężna bądź decyzja lub postanowienie Urzędu Patentowego, wynosi natomiast 480 zł (§ 21 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia). W związku z powyższym opłata maksymalna za sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej w przedmiotowej sprawie wynosiła 240 zł (50 % opłaty maksymalnej określonej w § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia). Skoro zatem, stosownie do § 4 ust. 1 tego rozporządzenia, opłatę ustala się w wysokości co najmniej ½ opłaty maksymalnej określonej w rozdziałach 2-4, to należna opłata składająca się na koszty nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez pełnomocnika z urzędu wynosiła 120 zł. W ocenie Sądu, mając na uwadze treść powołanych wyżej przepisów oraz uwzględniając charakter sprawy, nakład pracy pełnomocnika oraz jego wkład w przyczynienie się do jej wyjaśnienia i rozstrzygnięcia a także zakres czynności podjętych przez pełnomocnika, uzasadnia przyznanie mu wynagrodzenia z tytułu sporządzenia opinii prawnej, w przedmiocie braku podstaw do sporządzenia skargi kasacyjnej w niniejszej sprawie, w wysokości 120 zł, podwyższone o stosowną stawkę podatku od towarów i usług obowiązującą w dniu orzekania (tj. kwotę 27,60 zł). Przyznania wynagrodzenia w wyższej wysokości nie uzasadnia bowiem ani charakter (zawiłość) sprawy, ani też nakład pracy pełnomocnika, czy też jego wkład w przyczynienie się do wyjaśnienia i rozstrzygnięcia sprawy. Podjęte w sprawie czynności nie przekraczają granic zwykłej staranności jakiej należy wymagać od profesjonalnego pełnomocnika. Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności Sąd uznał, że zaskarżone sprzeciwem postanowienie starszego referendarza sądowego należy utrzymać w mocy. Wobec powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 250 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 258 § 2 pkt 8 p.p.s.a. w zw. z art. 260 § 1 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji postanowienia.