I SA/Wa 2181/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Iwona Kosińska (spr.) Sędziowie: sędzia WSA Gabriela Nowak sędzia WSA Przemysław Żmich po rozpoznaniu w dniu 19 grudnia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi [...] na niewykonanie przez Prezydenta [...] wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 lipca 2015 r., sygn. akt I SAB/Wa 375/15 1. wymierza Prezydentowi [...] grzywnę w wysokości 2000 (dwa tysiące) złotych; 2. stwierdza, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. przyznaje od Prezydenta [...] na rzecz [...] sumę pieniężną w kwocie po [...] złotych; 4. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz [...] solidarnie kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. [...] pismem z dnia [...] października 2018 r. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na niewykonanie przez Prezydenta [...] wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 lipca 2015 r., sygn. akt I SAB/Wa 375/15. Wyrokiem tym Wojewódzki Sąd Administracyjny zobowiązał Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku z dnia [...] września 2014 r. o odszkodowanie za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...], hip. [...] w terminie 4 miesięcy od daty doręczenia organowi odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Sąd stwierdził także, że bezczynność Prezydenta [...] nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Odpis prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy został doręczony organowi w dniu 23 września 2015 r. Wyznaczony przez Sąd termin minął zatem w dniu 25 stycznia 2016 r. Z analizy akt sprawy wynika, że skarżący pismem z dnia 18 stycznia 2016 r. wezwali Prezydenta [...] do wykonania powołanego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Wezwanie pozostało bez odpowiedzi, stąd skarżący wnieśli skargę o ukaranie organu grzywną. Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 12 stycznia 2017 r., sygn. akt I SA/Wa 1743/16 wymierzył Prezydentowi [...] grzywnę w wysokości 1000 zł oraz stwierdził, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Jednakże Prezydent [...] nadal nie wykonał prawomocnego wyroku Sądu, dlatego też skarżący pismem z dnia [...] czerwca 2017 r. ponownie wezwali organ do wykonania wyroku z dnia 10 lipca 2015 r. Również i to wezwanie postało bez odpowiedzi, toteż skarżący wnieśli kolejną skargę o ukaranie organu grzywną. Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 22 marca 2018 r., sygn. akt I SA/Wa 1595/17 wymierzył Prezydentowi [...] kolejną grzywnę w wysokości 5000 zł i ponownie stwierdził, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Również i ta grzywna nie odniosła rezultatu, bowiem Prezydent [...] nadal nie wykonał prawomocnego wyroku Sądu z dnia 10 lipca 2015 r., sygn. akt I SAB/Wa 375/15. Pismem z dnia [...] września 2018 r. skarżący po raz kolejny wezwali Prezydenta [...] do wykonania wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 lipca 2015 r., sygn. akt I SAB/Wa 375/15. Wezwanie to pozostało bez odpowiedzi, a organ nie zakończył postępowania poprzez wydanie decyzji w I instancji. W tej sytuacji skarżący pismem z dnia [...] października 2018 r. wystąpili do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego o wymierzenie Prezydentowi [...] kolejnej grzywny w związku z niewykonaniem przez niego powołanego wyżej wyroku. Skarżący wnieśli również o zasądzenie sumy pieniężnej na ich rzecz oraz zwrot kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę Prezydent [...] wyjaśnił, że opóźnienie przy rozpoznawaniu przedmiotowego wniosku spowodowane jest bardzo dużą ilością prowadzonych postępowań oraz koniecznością rozpoznawania w pierwszej kolejności skierowanych do referentów pism organów ścigania, pism sądowych oraz spraw kierowanych z organu administracji publicznej - Komisji Weryfikacyjnej do spraw reprywatyzacji, działającej w ramach Ministerstwa Sprawiedliwości. Ponadto uwagi na bardzo dużą ilość prowadzonych postępowań, konieczność zgromadzenia pełnego materiału dowodowego oraz stopień skomplikowania postępowania dotyczącego rozpoznania wniosku o ustanowienie użytkowania wieczystego do przedmiotowej nieruchomości [...], przewidywany termin na zakończenie postępowania organ wyznaczył na dzień 31 stycznia 2019 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 154 § 1 i 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. z 2018 r. Dz. U. poz. 1302, ze zm.), w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność oraz w razie bezczynności organu po wyroku uchylającym lub stwierdzającym nieważność aktu lub czynności strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Grzywnę, o której mowa, sąd wymierza do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów. W przypadku skargi o wymierzenie organowi grzywny z powodu jego bezczynności, sąd dokonuje oceny jej zasadności według stanu faktycznego istniejącego w dniu wydania orzeczenia sądowego. Z treści przywołanego przepisu wynikają dwie przesłanki, które łącznie muszą być spełnione, aby sąd mógł organowi administracji wymierzyć grzywnę. Po pierwsze, organ ten musi pozostawać w bezczynności po wyroku. Po drugie, wymierzenie grzywny jest możliwe po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania prawomocnego wyroku. Jak wynika z akt sprawy, obie te przesłanki zostały spełnione w rozpoznawanej sprawie. Podkreślić należy, że zgodnie z treścią art. 154 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wykonanie wyroku lub załatwienie sprawy po wniesieniu skargi nie stanowi podstawy do umorzenia postępowania lub oddalenia skargi. Jak wynika z akt sprawy, do dnia wydania orzeczenia w przedmiotowej sprawie, mimo uprzedniego wezwania organu przez skarżących do wykonania prawomocnego wyroku oraz dwóch grzywien nałożonych przez Sąd w sprawach o niewykonanie wyroku z dnia 10 lipca 2015 r., sygn. akt I SAB/Wa 375/15, Prezydent nie rozstrzygnął sprawy objętej wnioskiem z dnia [...] września 2014 r. o odszkodowanie za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...]. Wobec tego Sąd uznał, że ustawowe przesłanki, o których mowa w art. 154 § 1 i 6 powołanej wyżej ustawy, w rozpatrywanej sprawie zostały spełnione, a zatem skarga o wymierzenie Prezydentowi [...] grzywny jest zasadna. Podkreślić należy, że niewykonywanie wyroków sądów - niezależnie od tego, czy są to wyroki sądów administracyjnych (jak w niniejszej sprawie), czy sądów powszechnych - w demokratycznym państwie prawnym nie może być w żadnym razie tolerowane lub akceptowane. W szczególności nie można zaakceptować czy też usprawiedliwiać sytuacji, gdy wyroki sądów nie są respektowane przez organy władzy publicznej. Taka sytuacja prowadzić musi nieuchronnie do podważania zaufania jednostek do tych organów, jak też szerzej do samej władzy publicznej. Świadczy przy tym o braku poszanowania prawa przez organy, które zobowiązane są do jego stosowania. Biorąc pod uwagę fakt, że jest to już 3 grzywna nakładana na organ przez Sąd, która to sankcja do tej pory nie przyniosła skutku w postaci wykonania wyroku oraz trzyletni okres niewykonywania przez organ prawomocnego wyroku, Sąd miarkując wysokość nakładanej grzywny, za najbardziej adekwatną a jednocześnie mieszczącą się w granicach określonych przepisem art. 154 § 6 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, wysokość grzywny uznał kwotę 2000 złotych. Zgodnie z aktualnym brzmieniem art. 154 § 2 powołanej powyżej ustawy Sąd ma obowiązek orzec, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Sąd stanął na stanowisku, że w przedmiotowej sprawie zaistniała bezczynność niewątpliwie miała charakter rażącego naruszenia prawa. Z akt administracyjnych sprawy wynika, że po otrzymaniu prawomocnego wyroku z dnia 22 marca 2018 r., organ nie podjął jakichkolwiek czynności w sprawie zmierzających do załatwienia wniosku odszkodowawczego i zakończenia toczącego się postępowania administracyjnego. Prezydenta nie zmobilizował nawet fakt, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie dwukrotnie już ukarał go grzywną za niewykonanie wyroku zobowiązującego do rozpoznania przedmiotowego wniosku. Uzasadnia to uznanie działania organu za rażąco naruszające prawo. Sądowi znany jest z urzędu zarówno fakt, że w sprawy gruntów warszawskich należą, ze względu na swój historyczny charakter, do spraw trudnych i skomplikowanych, jak też okoliczność wpływu dużej ich ilości do organu. Powyższe nie może jednak w niniejszym przypadku wpłynąć na dokonaną ocenę, gdyż zachowanie organu trudno uznać za nakierowane na rozpoznanie sprawy. W ocenie Sądu, okoliczności wskazane przez organ nie mogą stanowić usprawiedliwienia trzyletniego niewykonania prawomocnego wyroku sądu administracyjnego. Biorąc powyższe pod rozwagę, Sądu uznał, że obecnie wystąpiły okoliczności przemawiające za przyznaniem na rzecz skarżących jako adekwatnej sumy pieniężnej w wysokości po [...] tytułem zadośćuczynienia za zaistniałe opóźnienie w wykonaniu powołanego wyżej wyroku. W ocenie Sądu przyznanie przedmiotowej kwoty mogą uzasadniać jedynie szczególne okoliczności sprawy, tj. wyjątkowo rażący charakter zwłoki w rozpoznaniu sprawy, jak też uzasadniona obawa, że bez przyznania tej kwoty na rzecz skarżących wyrok Sądu nadal nie zostanie wykonany. Kwota ta stanowi również swego rodzaju zadośćuczynienie za zaniechania organu w toku prowadzonego postępowania. Taka sytuacja wystąpiła właśnie w niniejszej sprawie, w której organ mimo dwukrotnego już nałożenia na niego grzywny za niewykonanie wyroku nadal nie zakończył postępowania oraz nie czynił odpowiednich działań w sprawie, zmierzających do jak najszybszego jej rozpatrzenia. Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 154 § 1 i 2 w związku z art. 154 § 6 oraz na podstawie art. 154 § 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku. W przedmiocie kosztów sądowych Sąd orzekł na podstawie art. 200 powołanej ustawy oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. z 2018 r. Dz. U. poz. 265). Rozpatrzenie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 2 w związku z art. 120 powołanej ustawy.