I SA/Wa 2181/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Monika Sawa sędzia WSA Joanna Skiba (spr.) sędzia WSA Przemysław Żmich Protokolant specjalista Katarzyna Krynicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 grudnia 2022 r. sprawy ze skargi L. K. i N. B. w przedmiocie niewykonania przez Prezydenta m.st. Warszawy wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 18 grudnia 2019 r., sygn. akt I SAB/Wa 411/19 1. wymierza Prezydentowi m.st. Warszawy grzywnę w wysokości 1000 (tysiąc) złotych; 2. stwierdza, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. oddala skargę w pozostałym zakresie; 4. zasądza od Prezydenta m.st. Warszawy na rzecz L. K. i N. B. solidarnie kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. L. K. i N. B. pismem z 26 lipca 2021 r. wniosły do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na niewykonanie przez Prezydenta m.st. Warszawy wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 18 grudnia 2019 r., sygn. akt I SAB/Wa 411/19. Powyższym wyrokiem Sąd, w uwzględnieniu skargi L. K., zobowiązał Prezydenta m.st. Warszawy do rozpoznania wniosku z 10 stycznia 2011 r. o ustalenie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...] , ozn. jako hip. [...] - w terminie trzech miesięcy od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Akta te wraz z odpisem prawomocnego wyroku doręczone zostały zaś organowi 5 sierpnia 2020 r. W związku ze zwłoką w wykonaniu wyroku i wniesioną w tym zakresie skargą, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 3 listopada 2021 r. sygn. akt I SA/Wa 886/21 wymierzył Prezydentowi m.st. Warszawy grzywnę w wysokości 5 000zł, stwierdzając jednocześnie, że bezczynność Prezydenta m.st. Warszawy w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W związku z dalszym niepodejmowaniem rozstrzygnięcia w sprawie, pełnomocnik skarżących pismem z 27 kwietnia 2021 r. ponownie wezwał Prezydenta m.st. Warszawy do wykonanie prawomocnego wyroku z 18 grudnia 2021 r., a następnie skarżące wniosły opisaną na wstępie skargę, w której żądały wymierzenia organowi grzywny w wysokości 10 000 złotych, stwierdzenia, że bezczynność w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, przyznania na przecz skarżących sumy pieniężnej w kwocie po 10 000 zł oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podnosząc, że orzeczenie administracyjne z dnia 22 sierpnia 1962 roku nr GT.III-II- 6/M/114/62 nie rozstrzygnęło w całości sprawy ustanowienia prawa użytkowania wieczystego na podstawie przepisów dekretu z dnia 26 października 1945 roku o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz.U. z 1945r., Nr 50, poz. 279). Wynika to przede wszystkim z faktu, że wniosek Z. F. i L. B. z dnia 8 lutego 1949 roku - jak wynika z jego literalnego brzmienia – dotyczył całej nieruchomości ozn. jako hip. nr [...] . Co więcej, jak wynika z przedłożonej przez biegłego geodetę opinii z dnia 6 października 2021 roku - opracowania geodezyjnego, nie doszło do formalnego podziału nieruchomości hipotecznej ozn. hip. [...] na dwie działki, jak to argumentuje pełnomocnik strony. Geodeta nie uwzględnił tego podziału przy rozliczeniu nieruchomości w obecnych działkach ewidencyjnych, potwierdzając, że przedmiotem postępowania jest w istocie cała nieruchomość hipoteczna ozn. nr [...] . Wojewoda Mazowiecki zatem nietrafnie w swoim postanowieniu z dnia 29 czerwca 2021 roku nr 528/2021 ocenił, że organ I instancji rozstrzygnął "sprawę użytkowania wieczystego przedmiotowej nieruchomości" oraz, że wnioski z dnia 8 lutego 1949 roku i 12 lutego 1949 roku zostały rozpatrzone w zakresie całości roszczeń pani L. B. i pani Z. F.. Posiadając obecnie dowód w postaci opinii biegłego z zakresu geodezji, uzasadnione jest stwierdzenie, że wniosek złożony co do całej nieruchomości hipotecznej nie został w całości rozpoznany i konieczne jest podjęcie czynności celem zakończenia postępowania dot. zwrotu nieruchomości w zakresie nierozstrzygniętym orzeczeniem z dnia 22 sierpnia 1962 roku. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: skarga jest uzasadniona, co skutkować musi wymierzeniem Prezydentowi m.st. Warszawy, określonej w sentencji grzywny oraz oceną charakteru zaistniałej zwłoki. Przedmiotowa skarga została złożona w trybie art. 154 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329 – dalej p.p.s.a), który stanowi, że w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Grzywnę, o której mowa w tym przepisie, stosownie do § 6 art. 154 p.p.s.a., wymierza się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłoszonego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego, na podstawie odrębnych przepisów. W przypadku zaistnienia stanu zwłoki w wykonaniu wyroku, Sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 154 § 2 zd. drugie p.p.s.a.) W rozpoznawanej sprawie poza sporem jest, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie prawomocnym wyrokiem z 18 grudnia 2019 r., sygn. akt I SAB/Wa 411/19 zobowiązał Prezydenta m.st. Warszawy do rozpoznania wniosku o ustalenie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...] , [...] - w terminie trzech miesięcy od zwrotu akt administracyjnych wraz z prawomocnym wyrokiem. Akta sprawy wraz z prawomocnym wyrokiem Sądu wpłynęły zaś do organu 5 sierpnia 2020 r. Od tej daty, zgodnie z art. 286 § 2 p.p.s.a., rozpoczął zatem swój bieg wyznaczony wyrokiem termin w jakim sprawa, w której organ pozostawał bezczynnym, winna być rozpoznana. W konsekwencji upłynął on 5 listopada 2020 r. Niekwestionowaną okolicznością jest przy tym, że do dnia podjęcia niniejszego orzeczenia, mimo uprzedniego wezwania przez strony do wykonania powyższego wyroku, jak też wymierzenia Prezydentowi m.st. Warszawy z tytułu zaistniałej zwłoki w jego wykonaniu grzywny (vide wyrok z 3 listopada 2021 r.), organ ów zawisłej przed nim sprawy administracyjnej nie rozstrzygnął. Oznacza to, że od ponad 2 lat organ pozostaje przy wykonywaniu powyższego wyroku w stanie bezczynności, która w tych okolicznościach przybiera postać kwalifikowaną, a więc rażąco narusza prawo, w tym przede wszystkim narusza w ten sposób przepisy art. 153 p.p.s.a. i art. 286 § 2 p.p.s.a. w zw. z art. 12 k.p.a. Stąd żądanie wymierzenia Prezydentowi m.st. Warszawy kolejnej grzywny z tytułu opieszałości w wykonaniu prawomocnego wyroku, jest zasadne. Zdaniem sądu w okolicznościach niniejszej sprawy adekwatną grzywną jest grzywna w wysokości 1000 złotych. Ustalając ją na tym poziomie Sąd wziął pod uwagę okres jaki upłynął od zwrotu akt wraz z odpisem ostatniego wydanego w sprawie wyroku do wniesienia niniejszej skargi (3 miesiące), jak też to, że przez znaczne okresy procedowania sprawy Prezydent m.st Warszawy nie dysponował kompletnymi aktami (w związku ze składnymi skargami) oraz w związku z równoczesnym prowadzeniem postępowania o stwierdzenie nieważności orzeczenia administracyjnego z dnia 22 sierpnia 1962 roku nr GT.III-II- 6/M/114/62, utrzymanego w mocy decyzją Ministra Gospodarki Komunalnej z dnia 14 września 1965 r. nr MT-SW/1505/65, odmawiającego ustanowienia prawa własności czasowej do przedmiotowej nieruchomości – umożliwiającymi w sposób odpowiedzialny zakończenia postępowania. Sąd wziął również pod uwagę, że nie sprzyja szybkiemu rozpoznaniu sprawy postawa reprezentującego strony pełnomocnika, który do chwili obecnej do akt nie dołączył poświadczonych za zgodność z oryginałem dokumentów potwierdzających następstwo prawne po W. W.. Praktyczna realizacja ustalonej w art. 12 k.p.a. zasady szybkości postępowania wymaga lojalnego współdziałania z organem stron tego postępowania. Wprawdzie w procedurze administracyjnej regułą jest, że to na organie administracji publicznej spoczywa ciężar udowodnienia faktów istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, jednakże nie oznacza to, że oczekując na jej załatwienie strona może zachowywać się biernie. Wskazuje na to choćby przyjęta w art. 7 k.p.a. reguła zakładająca, że przy dążeniu do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienie, organ podejmuje wszelkie czynności z urzędu lub na wniosek strony. Podobnie konkluzje można wyprowadzić także z ustalonej w art. 35 § 5 k.p.a. zasady niewliczania do terminów załatwienia sprawy okresów opóźnień spowodowanych przyczynami niezależnymi od organu. Przez które z kolei rozumieć należy przeszkody obiektywnie uniemożliwiające procedowanie sprawy, których źródłem nie są działania (zaniechania) owego organu, niestanowiące jednocześnie podstawy do zawieszenia postępowania, jak choćby oczekiwanie na przedłożenie przez stronę pozostającego w jej dyspozycji istotnego dowodu. Jeśli zatem takiej współpracy po stronie jednostki żądającej działania organu brak, musi się ona liczyć (w zależności od okoliczności konkretnej sprawy) z załatwieniem jej żądania w sposób negatywny, bądź wydłużonym okresem procedowania sprawy. Skoro zaś w niniejszej sprawie takiej lojalnej współpracy z organem przez reprezentującego skarżących pełnomocnika zabrakło, wyższy niż orzeczony wymiar grzywny byłby w ocenie Sądu sankcją nadmiernie represyjną do stopnia zawinienia organu w naruszeniu prawa stron do rozpoznania ich sprawy bez zbędnej zwłoki. W tym stanie rzeczy Sąd nie znalazł także wystarczająco uzasadnionych podstaw do uwzględnienia wniosku o przyznanie skarżącym na podstawie art. 154 § 7 p.p.s.a. sum pieniężnych, pomimo że wniosek o odszkodowanie pochodzi z 2011 r. oraz przy rozpoznawaniu skargi na bezczynność oraz na niewykonanie wyroku Sąd przyznał już na rzecz skarżącej L. K. sumę pieniężną. Art. 154 § 7 p.p.s.a. stanowi, że uwzględniając skargę na niewykonanie wyroku, sąd może przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6. Instytucja sumy pieniężnej przyznawanej stronie od organu, podobnie jak i grzywna, która jest podstawowym środkiem stosowanym w sprawie dotyczącej niewykonania wyroku, pełni funkcję kompensacyjną oraz prewencyjną i ma na celu wzmocnienie instytucji przeciwdziałających bezczynności oraz przewlekłemu prowadzeniu postępowania. Nie chodzi przy tym o naprawienie szkody, gdyż odszkodowanie zostało wprost przewidziane w art. 154 § 4 p.p.s.a. (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 21 lutego 2018 r. sygn. akt I OSK 2229/17). Nie ulega także wątpliwości, że przyznanie sumy pieniężnej jest uprawnieniem dyskrecjonalnym sądu, a zatem ocena, czy okoliczności sprawy wskazują na potrzebę zadośćuczynienia stronie skarżącej za oczekiwanie na rozpoznanie i zakończenie jej sprawy pozostawiona została sądowi (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 maja 2017 r., sygn. akt I OSK 343/17, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 25 sierpnia 2017 r. sygn. akt I OSK 2065/16). Ocena ta powinna uwzględniać wszystkie istotne okoliczności sprawy i powinna być przeprowadzona przez sąd szczególnie wnikliwie, jest to bowiem dodatkowy środek o charakterze dyscyplinująco-represyjnym. Powinien on być zatem stosowany w szczególnie drastycznych przypadkach zwłoki organu w wykonaniu wyroku, to jest wówczas, gdy brak jest obiektywnie weryfikowalnych okoliczności, które ten stan rzeczy mogłyby tłumaczyć, a przy tym istnieje uzasadniona obawa, że bez nałożenia tej sankcji organ sprawy nadal nie załatwi. Taka zaś sytuacja w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi. Zauważyć bowiem należy, że odpis prawomocnego wyroku z dnia 3 listopada 2021 r. wraz z aktami sprawy wpłynął do organu 31 marca 2022 r. W dniu 27 kwietnia 2022 r. skarżące wezwały do wykonania wyroku z 18 grudnia 2019 r., sygn. akt I SAB/Wa 411/19, a pismem z dnia 27 lipca 2022 r. złożyły przedmiotową skargę do sądu. Zatem minęły niespełna trzy miesiące od zwrotu akt do organu, a strona już zainicjowała nowe postępowanie w przedmiocie wymierzenia organowi grzywny za niewykonanie wyroku. W ocenie Sądu, w tych okolicznościach rozpatrywanej sprawy, przyznanie sumy pieniężnej stanowiłoby zbyt dotkliwą sankcję dla organu za niewykonanie wyroku, a wymierzona grzywna oraz stwierdzenie bezczynności z rażącym naruszeniem prawa skłoni go do podjęcia działań w sprawie. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 154 §1 1 i 2 w zw. z art. 156 § 6 p.p.s.a., orzekł jak w pkt 1 i 2 sentencji wyroku. Na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzeczono jak w pkt 3 sentencji wyroku. W przedmiocie kosztów sądowych (pkt 4 sentencji) orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 202 § 2 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. Wszystkie przywołane w wyroku orzeczenia publikowane w CBOSA.