I SA/Wa 2187/23

WyrokWSA w Warszawie2024-01-26

Skład orzekający: Dariusz Pirogowicz, Marta Kołtun-Kulik, Nina Beczek

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy nabycie przez Skarb Państwa nieruchomości na podstawie umów sprzedaży zawartych przed wejściem w życie ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, skutkujące wpisem w księdze wieczystej jako własność Skarbu Państwa, a następnie ustalenie opłat za zarząd/użytkowanie na rzecz przedsiębiorstwa państwowego, wyklucza możliwość komunalizacji tej nieruchomości na podstawie ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych?
Ratio decidendi
Umowy sprzedaży nieruchomości zawarte przed wejściem w życie ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, nawet jeśli skutkowały wpisem własności Skarbu Państwa i ustaleniem opłat za zarząd/użytkowanie na rzecz przedsiębiorstwa państwowego, nie ustanawiały tytułu prawnego w postaci zarządu lub użytkowania w sposób dorozumiany. Ustawa z 1985 r. wprowadziła możliwość nabywania zarządu na podstawie decyzji lub umowy o przekazanie/nabycie nieruchomości. Brak formalnego tytułu prawnego do zarządu lub użytkowania nieruchomości przez przedsiębiorstwo państwowe w dniu 27 maja 1990 r. oznacza, że nieruchomość ta podlegała komunalizacji na podstawie ustawy z dnia 10 maja 1990 r.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi gminy na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej (KKU), która uchyliła decyzję Wojewody i odmówiła stwierdzenia nabycia przez gminę z mocy prawa własności nieruchomości państwowej. KKU uznała, że nieruchomości te stanowiły własność Skarbu Państwa i były w zarządzie Wojewódzkiego Przedsiębiorstwa Wodociągów i Kanalizacji (WPWiK) w dniu 27 maja 1990 r., co wykluczało komunalizację. Gmina zarzuciła naruszenie przepisów k.p.a. i ustawy komunalizacyjnej, twierdząc, że umowy sprzedaży z 1982 r. nie ustanowiły zarządu, a decyzja o opłatach z 1986 r. nie była podstawą do odmowy komunalizacji.
Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Dariusz Pirogowicz, sędzia WSA Marta Kołtun-Kulik, asesor WSA Nina Beczek (spr.), Protokolant starszy referent Aleksandra Cymerska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 stycznia 2024 r. sprawy ze skargi G. I. na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia 21 września 2023 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nabycia prawa własności przez gminę uchyla zaskarżoną decyzję. Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa decyzją z 21 września 2023 r. nr KKU-53.1/23 uchyliła decyzję Wojewody [...] z [...] stycznia 2023 r. nr [...] i odmówiła stwierdzenia nabycia przez Miasto [...] (tj. gminę o takim statusie) [w której prawa i obowiązki na tym obszarze wstąpiło Miasto [...] (tj. gmina o takim statusie)] z mocy prawa, z dniem 27 maja 1990 r. nieodpłatnie prawa własności nieruchomości państwowej, położonej w dniu 27 maja 1990 r. na terenie Miasta [...] (Dzielnica [...]), a obecnie Miasta [...], w obrębie ewidencyjnym [...], 0001, oznaczonej m.in. działkami nr 765/108 o pow. 0,2077 ha, nr 871/69 o pow. 0,0181 ha, nr 873/69 o pow. 0,0041 ha i nr 875/69 o pow. 0,0374 ha oraz nr 1024/108 o pow. 0,4536 ha, nr 1025/108 o pow. 0,3813 ha (powstałymi z podziału działki nr 630/108 o pow. 1,0405 ha), nr 1171/268 o pow. 0,0063 ha (powstałej z podziału działki nr 881/268 o pow. 0,0788 ha) i nr 1176/268 o pow. 0,0539 ha (powstałej z działki nr 883/268 o pow. 0,0724 ha) ujawnionej w księdze wieczystej nr [...], prowadzonej przez Sąd Rejonowy V Wydział Ksiąg Wieczystych w [...]. W sprawie ustalono następujący stan faktyczny i prawny. Wojewoda [...] decyzją z [...] stycznia 2023 r. stwierdził nabycie z mocy prawa, nieodpłatnie przez Gminę [...] prawa własności opisanych wyżej nieruchomości. Od powyższej decyzji odwołanie wniosło [...] Przedsiębiorstwo Wodociągów S.A. w [...]. Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa rozpatrując sprawę wskazała, że przedmiotowa nieruchomość, oznaczona jako działki nr 765/108, nr 871/69, nr 873/69, nr 875/69, nr 1024/108, nr 1025/108, nr 1171/268 i nr 1176/268, położona w obrębie [...] 0001, ujawniona jest w księdze wieczystej [...] jako własność Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Przedsiębiorstwa Wodociągów i Kanalizacji w [...]. Z treści wyżej powołanej księgi wieczystej wynika, że nieruchomość ta już w dniu 27 maja 1990 r. stanowiła własność Skarbu Państwa, bowiem, jako podstawę wpisu właściciela, wymienia umowy sprzedaży nieruchomości z 11.10.1982 r. Rep. A nr 1375/82 (dot. działki nr 765/108 i działki nr 630/108, która uległa podziałowi m.in. na działki: nr 1024/108 i nr 1025/108), z 13.10.1982 r. Rep. A nr 1393/82 (dot. działek nr: 871/69, 873/69, 875/69), z 4.10.1982 r. Rep. A nr 1333/82 (dot. działki nr 881/268, która uległa podziałowi m.in. na działkę nr 1171/268) i z 5.10.1982 r. Rep. A nr 1340/82 (dot. działki nr 883/268, która uległa podziałowi m.in. na działkę nr 1176/268). W dniu 27 maja 1990 r. wymienione działki były położone na terenie Gminy (Miasta) [...]. Rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 1 grudnia 1994 r. (Dz. U. Nr 132, poz. 671) z dniem 1 stycznia 1995 r. z części obszaru miasta [...] utworzono Gminę [...]. W ewidencji gruntów wg stanu na dzień 27 maja 1990 r. widniały działki opisane użytkiem "Ba" - tereny przemysłowe, jako własność Skarbu Państwa Wojewódzkiego Przedsiębiorstwa Wodociągów i Kanalizacji w [...] (zaświadczenie Starosty [...] z [...] sierpnia 2020 r.). Z kolei z informacji z rejestru gruntów z 18 lutego 2014 r., 18 sierpnia 2020 r. i 12 kwietnia 2022 r. oraz pisma Starosty [...] z 18 sierpnia 2020 r. nadal figurują działki jako własność Skarbu Państwa, a jako użytkownik wpisane zostało [...] Przedsiębiorstwo Wodociągów i Kanalizacji w [...]. Z pisma Starosty [...] z 18 sierpnia 2020 r. wynika, że przedmiotowe działki przeszły na rzecz Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Przedsiębiorstwa Wodociągów i Kanalizacji w [...] aktami notarialnymi - umowami sprzedaży z 11.10.1982 r. Rep. A nr 1375/82, z 13.10.1982 r. Rep. A nr 1393/82, z 4.10.1982 r. Rep. A nr 1333/82 i z 5.10.1982 r. Rep. A nr 1340/82. Na mocy decyzji Urzędu Miejskiego w [...] z [...] grudnia 1986 r. nr [...] ustalono opłatę roczną dla wymienionego Przedsiębiorstwa za zarząd/użytkowanie. Jednocześnie wskazano, że w zasobie Starostwa brak jest załącznika do powyższej decyzji, który określał konkretne nieruchomości nią objęte (w treści decyzji powołano się jedynie na ogólną powierzchnię nieruchomości, bez ich geodezyjnego określenia. Oświadczeniem Urzędu Rejonowego w [...] z [...] grudnia 1992 r. nr [...] zaktualizowano opłatę roczną. W zasobie brak jest również decyzji oddającej działki w zarząd/użytkowanie. Również [...] Przedsiębiorstwo Wodociągów S.A. w [...] w piśmie z 5 maja 2022 r. wyjaśniło, że nie posiada załącznika do decyzji z [...] grudnia 1986 r. określającego nieruchomości będące przedmiotem ustalenia opłaty rocznej, niemniej stoi na stanowisku, że przedmiotowa nieruchomość pozostawała w zarządzie Wojewódzkiego Przedsiębiorstwa Wodociągów i Kanalizacji w [...], gdyż nabyta została na podstawie umów cywilnoprawnych w związku z projektowaną realizacją "stacji uzdatniania wody [...]". Zgodnie z zapisami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego zatwierdzonego uchwałą Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] z [...] stycznia 1979 r. nr [...], a obowiązującego w dniu 27 maja 1990 r., działki położone były na terenie oznaczonym symbolem: "238 WZ" - teren urządzeń zaopatrzenia w wodę. Komisja stwierdziła, że bezpośrednio przed 27 maja 1990 r. istniało Wojewódzkie Przedsiębiorstwo Wodociągów i Kanalizacji w [...], które było przedsiębiorstwem państwowym użyteczności publicznej, podporządkowanym Wojewodzie [...], którego jednym z podstawowych zadań było prowadzenie gospodarki wodno-ściekowej w obszarze całego województwa, przy czym przedsiębiorstwo to prowadziło działalność na zasadach racjonalnej gospodarki samofinansowania oraz rachunku ekonomicznego, na podstawie własnego planu (było podmiotem samodzielnym, podlegającym nadzorowi organu założycielskiego). Z kolei w wyniku komercjalizacji przedsiębiorstwa państwowego [...] Przedsiębiorstwo Wodociągów z siedzibą w [...] powstała spółka akcyjna [...] Przedsiębiorstwo Wodociągów w [...] (akt notarialny Rep. A nr [...] z [...] października 2005 r.). W związku z powyższym Komisja uznała, że [...] Przedsiębiorstwo Wodociągów w [...] S.A. jest następcą prawnym istniejącego w dniu 27 maja 1990 r. Wojewódzkiego Przedsiębiorstwa Wodociągów i Kanalizacji w [...], przy czym brak jest dokumentów wskazujących, jakie konkretnie składniki mienia nieruchomego należącego do Wojewódzkiego Przedsiębiorstwa Wodociągów i Kanalizacji w [...] (lub będącego w dyspozycji tego przedsiębiorstwa) przed 1990 r. zostały przydzielone utworzonemu w 1991 r. przedsiębiorstwu państwowemu [...] Przedsiębiorstwu Wodociągów w [...] i powstałej w 2005 r. skomercjalizowanej spółce [...] Przedsiębiorstwo Wodociągów w [...] S.A. W ocenie KKU na podstawie oceny zgromadzonych materiałów w sprawie przekazanie spornej nieruchomości Wojewódzkiemu Przedsiębiorstwu Wodociągów i Kanalizacji w [...] Przedsiębiorstwu nastąpiło we właściwym trybie (przeszła na rzecz Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Przedsiębiorstwa Wodociągów i Kanalizacji w [...] aktami notarialnymi wyżej wymienionymi. Na mocy decyzji Urzędu Miejskiego w [...] z [...] grudnia 1986 r. ustalono opłatę roczną dla przedsiębiorstwa za zarząd/użytkowanie. Zatem sporna nieruchomość była w faktycznym użytkowaniu przedsiębiorstwa w sposób niekwestionowany przez poprzednika gminy, tj. właściwej rady narodowej. Opisane w zaskarżonej decyzji nieruchomości stanowiły własność Skarbu Państwa i pozostawały w zarządzie GPW w [...], co zgodnie z treścią art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (w brzmieniu obowiązującym na dzień wejścia w życie ustawy komunalizacyjnej) wykluczało możliwość komunalizacji tych nieruchomości. W ocenie Komisji Wojewoda bezzasadnie uznał, że prawo zarządu nie przysługiwało poprzednikowi prawnemu odwołującej ([...] Przedsiębiorstwa Wodociągów S.A. w [...]), tj. Wojewódzkiemu Przedsiębiorstwu Wodociągów i Kanalizacji w [...]. Można w ocenie KKU bowiem przyjąć, że przepisy art. 8 ust. 1 i 3 oraz art. 38 ust. 2 wymienionej ustawy znajdują zastosowanie w stosunku do umów nabycia nieruchomości zawartych przed jej wejściem w życie. Biorąc pod uwagę powyższe Komisja wskazała, że na podstawie wskazanych umów sprzedaży Skarb Państwa, reprezentowany przez przedstawicieli Wojewódzkiego Przedsiębiorstwa Wodociągów i Kanalizacji w [...], nabył własność nieruchomości. Podmiotem, na rzecz którego nastąpiło nabycie prawa własności nieruchomości (tj. ich istotnej części), ze względu na obowiązującą wtedy zasadę jedności własności państwowej, był Skarb Państwa, w imieniu którego występowało Wojewódzkie Przedsiębiorstwo Wodociągów i Kanalizacji w [...]. Tym samym w ocenie KKU, także stosownie do swobodnej zasady oceny dowodów, temu przedsiębiorstwu służyło co najmniej prawo zarządu/użytkowania wskazanej nieruchomości, ujawnione wobec wszystkich uczestników obrotu na podstawie wpisu w księdze wieczystej. Zatem, w ocenie Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej, Wojewoda [...] nie dokonał prawidłowej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego. Dokumenty stanowiące podstawę do ujawnienia prawa własności Skarbu Państwa - ze wskazaniem na zarząd (użytkowanie) Wojewódzkiego Przedsiębiorstwa Wodociągów i Kanalizacji w [...] przedmiotowych nieruchomości podlegały ocenie sądu wieczysto-księgowego. W niniejszym postępowaniu prowadzonym na gruncie ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające (...) organ administracji publicznej nie jest władny dokonać odmiennej oceny stanu prawnego nieruchomości niż to wynika z treści księgi wieczystej na dzień 27 maja 1990 r. Gmina [...] wniosła skargę na powyższą decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej, zaskarżając ją w części dotyczącej działek nr: 871/69, 873/69, 875/69, 1176/268, 1025/108, 1171/268, 765/108,1024/108. Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania mogących mieć wpływ na wynik sprawy, tj.: 1. art. 7 kpa poprzez niepełne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy i ustalenie czy przedmiotowe działki znajdowały się w zarządzie [...] Przedsiębiorstwa w [...] w dniu wejścia w życie ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191) i poczynienie w tym zakresie ustaleń jedynie na podstawie wpisu w księdze wieczystej nr [...]; 2. art. 77 § 1 i art. 80 kpa poprzez niewyczerpujące zebranie i rozpatrzenie postępowania dowodowego, które doprowadziło do błędnego przyjęcia, że przedmiotowe działki znajdowały się w zarządzie [...] Przedsiębiorstwa w [...] w dniu wejścia w życie ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych; 3. art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych w zakresie w jakim Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa uznała, że na gruncie przedmiotowej sprawy nie zostały spełnione przesłanki do nabycia przez Gminę [...] (w którego prawa i obowiązki wstąpiła Gmina [...]) z mocy prawa z dniem 27 maja 1990 r. nieodpłatnie prawa własności nieruchomości państwowej, położonej w jednostce ewidencyjnej [...], obrębie ewidencyjnym [...], 0001, oznaczonej jako działki numer 871/69, 873/69, 875/69, 1176/268, 1025/108, 1171/268, 765/108, 1024/108 ujawnionej w księdze wieczystej nr [...], prowadzonej przez Sąd Rejonowy w [...]. W oparciu o powyższe zarzuty, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w części dotyczącej działek numer 871/69, 873/69, 875/69, 1176/268, 1025/108, 1171/268, 765/108,1024/108. W uzasadnieniu skargi dodatkowo wskazała, że przedmiotowe akty notarialne z 1982 r., a więc zawarte przed dniem 1 sierpnia 1985 r. nie ustanowiły na rzecz przedmiotowego przedsiębiorstwa zarządu dającego podstawę do odmowy komunalizacji Gminy [...] na tych działkach. W odpowiedzi na skargę Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa wniosła o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Przeprowadzona na płaszczyźnie zgodności z prawem kontrola zaskarżonej decyzji prowadzi do konstatacji, że inkryminowana decyzja narusza przepisy prawa materialnego, w szczególności art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191 ze zm.), powoływana dalej jako "ustawa komunalizacyjna", które to naruszenie miało wpływ na wynik sprawy. Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowił art. 5 ust. 1 ustawy komunalizacyjnej, zgodnie z którym, jeżeli dalsze przepisy nie stanowią inaczej, mienie ogólnonarodowe (państwowe) należące do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego, przedsiębiorstw państwowych dla których rady narodowe i terenowe organy administracji państwowej stopnia podstawowego pełnią funkcję organów założycielskich, zakładów i innych jednostek organizacyjnych podporządkowanych powołanym wyżej organom staje się w dniu wejścia w życie niniejszej ustawy, tj. w dniu 27 maja 1990 r., z mocy prawa mieniem właściwych gmin. Dodać należy, że decyzja komunalizacyjna ma charakter deklaratoryjny, bowiem stwierdza fakt prawny, jaki zaistniał w dniu 27 maja 1990 r., tj. w dniu wejścia w życie ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Obowiązkiem organów orzekających w tym przedmiocie jest każdorazowo ustalenie, czy zachodzą przesłanki, od spełnienia których przepis ustawy uzależnia nabycie z mocy prawa przez gminę własności nieruchomości, a więc czy według stanu na dzień 27 maja 1990 r. nieruchomość ta stanowiła własność Skarbu Państwa i czy należała do: rady narodowej bądź terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego, przedsiębiorstwa państwowego dla którego rady narodowe i terenowe organy administracji państwowej stopnia podstawowego pełniły funkcje organów założycielskich, albo do zakładów lub innych jednostek organizacyjnych podporządkowanych powołanym wyżej organom. Wobec powyższego zagadnieniem kluczowym dla prawidłowego rozstrzygnięcia niniejszej sprawy było ustalenie, czy Wojewódzkie Przedsiębiorstwo Wodociągów i Kanalizacji w [...] w dniu 27 maja 1990 r. posiadało tytuł prawny do nieruchomości, to jest, czy została ona przekazana temu Przedsiębiorstwu w użytkowanie/zarząd, co wykluczałoby możliwość jej komunalizacji, czy też Przedsiębiorstwo sprawowało jedynie władztwo faktyczne, co umożliwiałoby wydanie, w oparciu o art. 5 ust. 1 ustawy komunalizacyjnej, decyzji potwierdzającej nabycie przez Gminę Miasto [...] wymienionej nieruchomości, oznaczonej działkami objętymi skargą. Wskazać należy, że mieniem ogólnonarodowym (państwowym), w rozumieniu art. 5 ust. 1 ustawy komunalizacyjnej, były nieruchomości, które nie zostały obciążone prawem zarządu na rzecz innych niż Państwo, państwowych osób prawnych. Do dnia 31 lipca 1985 r., to jest do wejścia w życie ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. z 1989 r. Nr 14, poz. 74), na mocy art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach (Dz. U. z 1969 r. Nr 22, poz. 159 z późn. zm.) tereny państwowe przekazywane były jednostkom państwowym i organizacjom społecznym w użytkowanie w drodze decyzji. Jedyny wyjątek od zasady konieczności uzyskania decyzji administracyjnej przy przekazywaniu terenu przewidywał art. 8 ust. 4 powołanej ustawy z dnia 14 lipca 1961 r., a do przekazywania terenów między jednostkami państwowymi bez zmiany sposobu użytkowania zastosowanie znajdowały przepisy rozporządzenia z dnia 31 maja 1962 r. w sprawie przekazywania terenów w miastach i osiedlach (Dz. U. z 1968 r. Nr 3, poz. 19). Podobnie regulacje uchylającej powyższy akt prawny ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości nie przewidywały uzyskania przez państwową jednostkę organizacyjną tytułu prawnego do gruntu w postaci użytkowania (a od dnia 1 sierpnia 1985 r. - zarządu), w sposób dorozumiany. Zgodnie bowiem z art. 38 ust. 2 ustawy (w brzmieniu obowiązującym w dniu 27 maja 1990 r.) państwowe jednostki organizacyjne uzyskiwały grunty państwowe w zarząd na podstawie decyzji terenowego organu administracji państwowej albo na podstawie zawartej, za zezwoleniem tego organu, umowy o przekazaniu nieruchomości między państwowymi jednostkami organizacyjnymi bądź umowy o nabyciu nieruchomości. Przepisy art. 8 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. (w dniu wejścia w życie tej ustawy) wskazywały, że nieruchomości nie stanowiące własności państwowej organy administracji państwowej i inne państwowe jednostki organizacyjne oraz jednostki gospodarki uspołecznionej nabywają w drodze umowy, zawieranej na zasadach ogólnych. Nieruchomości nabyte przez państwowe jednostki organizacyjne w drodze umowy pozostają w ich zarządzie. Natomiast na dzień 27 maja 1990 r. art. 8 ust. 1 i 2 wskazywał, że nieruchomości nie stanowiące własności państwowej organy administracji państwowej i inne państwowe jednostki organizacyjne oraz jednostki gospodarki uspołecznionej nabywają w drodze umowy, zawieranej na zasadach ogólnych (ust. 1). Nieruchomości nabyte przez państwowe jednostki organizacyjne w drodze umowy pozostają w ich zarządzie. W świetle przedstawionych regulacji prawnych należy mieć na uwadze, że jedynymi umowami jakimi dysponował organ były akty notarialne dotyczące umów sprzedaży z dnia 4, 5, 11 i 13 października 1982 r., a więc umów zawartych jeszcze przed wejściem w życie ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. (tj. przed 1 sierpnia 1985 r.). To zaś oznacza, że przepisy tej ustawy nie mogły mieć zastosowania w sprawie, wbrew stanowisku organu odwoławczego, bowiem w 1982 r. przepisy prawa nie przewidywały powstania prawa użytkowania lub prawa zarządu w umowie o nabyciu nieruchomości. Taką możliwość wprowadziła dopiero ustawa z 1985 r. Przepisy prawa w dacie zawarcia aktów notarialnych z 1982 r. nie przewidywały możliwości uzyskania przez państwowe jednostki organizacyjne gruntów państwowych w użytkowanie lub zarząd bez wydania stosownej decyzji (por. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 października 2022 r., sygn.. akt I OSK 2031/21 - dostępny na stronie internetowej orzeczeń sądów administracyjnych: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Słusznie zatem podniosła skarżąca, że w 1982 r. przepisy prawa nie przewidywały powstania prawa użytkowania/zarządu w umowie o nabyciu nieruchomości, skoro taką możliwość wprowadziła dopiero ustawa z 1985 r. Podobnie decyzja Urzędu Miejskiego w [...] z [...] grudnia 1986 r. nie mogła stanowić podstawy do przyjęcia ustanowienia prawa zarządu na rzecz Wojewódzkiego Przedsiębiorstwa Wodociągów i Kanalizacji w [...], bowiem została wydana wyłącznie w przedmiocie opłat z tytułu zarządu/użytkowania gruntu. Ustalenie w drodze decyzji przedsiębiorstwu państwowemu opłat za korzystanie z gruntu państwowego, nie stwarzało pod rządami ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. tytułu w postaci zarządu dla tego przedsiębiorstwa. Istnienia zarządu zaś nie można domniemywać. Z powyższych rozważań wynika, że będąca przedmiotem postępowania nieruchomość, oznaczona numerami działek wskazanych na wstępie, w dniu 27 maja 1990 r., nie pozostawała w zarządzie wymienionego Przedsiębiorstwa, a więc stanowiła własność Skarbu Państwa i jako taka podlegała komunalizacji. Mając powyższą wykładnię na względzie należy stwierdzić, że skutkiem umów, na które powołuje się Komisja, było wyłącznie przejście własności na rzecz Skarbu Państwa. Dlatego wadliwie Komisja przyjęła, że brak jest podstaw do komunalizacji. W konsekwencji za zasadne należało uznać zarzut naruszenia przez Krajową Komisję Uwłaszczeniową art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy komunalizacyjnej poprzez błędne zastosowanie w związku z uznaniem, że przedmiotowe działki należały w dniu 27 maja 1990 r. do wymienionego Przedsiębiorstwa. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Komisja wyda decyzję stosowną do powyższej konkluzji Sądu. Z powyższych względów Sąd orzekł jak w sentencji wyroku, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 z późn. zm.).

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło