I SA/Wa 2188/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marek Wroczyński Sędziowie: Sędzia WSA Dorota Apostolidis (spr.) Sędzia WSA Iwona Owsińska-Gwiazda Protokolant specjalista Jolanta Dominiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 maja 2012 r. sprawy ze skargi J. J. na postanowienie Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] września 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania oddala skargę. Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] września 2011 r., nr [...] Minister Skarbu Państwa po rozparzeniu wniosku J. J. o ponowne rozpatrzenie sprawy na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 3 k.p.a. utrzymał w mocy postanowienie Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] lipca 2011 r., nr [...] o odmowie zawieszenia postępowania odwoławczego dotyczącego decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2010 r., nr [...]. Powyższe rozstrzygnięcie zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy: W sprawie niniejszej Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] lutego 2010 r., nr [...] potwierdził K. F. prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej w miejscowości W., powiat R., Województwo W. oraz odmówił potwierdzenia tego prawa J. J. W odwołaniu od decyzji Wojewody [...] J. J. wystąpiła do Ministra Skarbu Państwa z wnioskiem o zawieszenie postępowania odwoławczego wskazując na toczące się postępowanie spadkowe po W. F. Minister Skarbu Państwa postanowieniem z dnia [...] maja 2010 r., nr [...] odmówił zawieszenia postępowania odwoławczego. Od powyższego rozstrzygnięcia J. J. reprezentowana przez radcę prawnego J. M. złożyła do Ministra Skarbu Państwa wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Postanowieniem z [...] czerwca 2010 r., nr [...] Minister Skarbu Państwa utrzymał w mocy postanowienie z dnia [...] maja 2010 r., nr [...] o odmownie zawieszenia postępowania odwoławczego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia [...] lutego 2011 r., sygn. akt [...] stwierdził nieważność postanowienia Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] czerwca 2011 r., utrzymującego w mocy postanowienie Ministra Skarbu Państwa z [...] maja 2010 r. dotyczące odmowy zawieszenia postępowania odwoławczego oraz uchylił ww. postanowienie Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] maja 2010 r., ze względu na uchybienia proceduralne. Rozpoznając zatem po raz kolejny odwołanie Minister Skarbu Państwa wskazał, iż stosownie do treści art. 98 k.p.a. organ administracji publicznej może zawiesić postępowanie, jeżeli wystąpi o to strona, na której żądanie postępowanie zostało wszczęte, a nie sprzeciwiają się temu inne strony oraz nie zagraża to interesowi społecznemu. Organ wyjaśnił, że pismem z dnia 14 lipca 2010 r., Ministerstwo Skarbu Państwa zwróciło się do K. F. z pytaniem czy wyraża zgodę na zawieszenie postępowania odwoławczego od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2010 r., nr [...]. W odpowiedzi K. F. poinformował, że sprzeciwia się zawieszeniu postępowania odwoławczego. Minister Skarbu Państwa wskazał więc, że nie została spełniona przesłanka braku sprzeciwu pozostałych stron postępowania wynikająca z treści art. 98 k.p.a. Mając na uwadze powyższe, Minister Skarbu Państwa postanowieniem z dnia [...] lipca 2011 r., nr [...] odmówił zawieszenia postępowania odwoławczego od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2010 r., nr [...]. Od postanowienia tego J. J. reprezentowana przez radcę prawnego J. M. wniosła do Ministra Skarbu Państwa wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. W uzasadnieniu wniosku skarżąca wskazała, że w jej ocenie zawieszenie postępowania powinno nastąpić z urzędu na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a.. Jak zaznaczyła właścicielem mienia pozostawionego poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej nie był K. F., tylko jego ojciec W. F., którego spadkobiercą ustawowym jest również J. J. Rozpoznając odwołanie Minister Skarbu Państwa zauważył, iż w badanej sprawie w dniu [...] lipca 1991 r., sygn. akt [...] Sąd Rejonowy dla [...] wydał wyrok zaoczny, w którym orzekł, że wskazana przez skarżącą we wniosku o rekompensatę nieruchomość położona w miejscowości W., powiat R., dawne Województwo W. została pozostawiona przez brata J. J. K. F. Organ uznał więc, że postanowienie sądu o stwierdzeniu nabycia spadku po W. F. – ojcu K. F. pozostaje bez wpływu na rozstrzygnięcie sprawy. Powołując się na treść przepisu art. 365 k.p.c. Minister Skarbu Państwa zauważył, że prawomocne orzeczenie sądowe wiąże organy administracji publicznej, a orzeczenie takie ma charakter prejudycjalny co oznacza, że organ jest nim bezwzględnie związany i nie może dokonywać odmiennych ustaleń faktycznych od zawartych w wyroku. Minister Skarbu Państwa podkreślił również, że zgodnie z Kodeksem postępowania administracyjnego organ może wydać postanowienie o odmowie zawieszenia postępowania, tylko w sytuacji, gdy strona złożyła wniosek o zawieszenie oparty o treść przepisu art. 98 k.p.a. Jednak wniosek taki nie może być rozpatrzony w oparciu o przepis art. 97 k.p.a., który przewiduje odrębne i autonomiczne przesłanki obligatoryjnego zawieszenia postępowania z urzędu. Nawet jeśli we wniosku strona powołuje argumenty, które jej zdaniem przemawiają za zawieszeniem postępowania z uwagi na zaistnienie zagadnienia wstępnego, organ może wydać w oparciu o przepis art. 97 k.p.a. postanowienie o odmowie zawieszenia postępowania twierdząc, że zagadnienia wstępnego w sprawie nie ma. Ten przepis umożliwia organowi jedynie wydanie postanowienia o zawieszeniu postępowania z urzędu, a nie postanowienia "w sprawie zawieszenia". W takich sytuacjach wniosek strony nie może być zignorowany, ale rozpatrzony wyłącznie w oparciu o przepis art. 98 k.p.a. Uwzględniając powyższe Minister Skarbu Państwa postanowieniem z dnia [...] września 2011 r., nr [...] utrzymał w mocy wcześniejsze postanowienie z dnia [...] lipca 2011 r., nr [...] o odmowie zawieszenia postępowania odwoławczego od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2010 r., nr [...]. Na powyższe postanowienie J. J. reprezentowana przez radcę prawnego J. M. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie domagając się jego uchylenia. Wydanemu rozstrzygnięciu skarżąca zarzuciła naruszenie: - przepisu art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie, - przepisu art. 365 k.p.c. poprzez jego niewłaściwą wykładnię i nieprawidłowe zastosowanie, - błąd w ustaleniach faktycznych polegający na przyjęciu, że wyrok Sądu Rejonowego dla [...] z dnia [...] lipca 1991 r., sygn. akt [...] jest podstawą rozstrzygnięcia o uprawnieniu strony do odszkodowania za mienie pozostawione na terenach mieszczących się w dawnych granicach Państwa Polskiego, - rażące naruszenie art. 7 k.p.a. poprzez niedokładne wyjaśnienie okoliczności stanu faktycznego prowadzące do naruszenia zasady praworządności i nieuwzględnienia słusznego interesu strony. W uzasadnieniu skargi J. J. wskazała, że ustalenia organów w wydanych rozstrzygnięciach są błędne i prowadzą do wywołania negatywnych dla niej skutków. Strona zaznaczyła, że wyrok, na który powołuje się organ nie dotyczy jej i nie może wiązać organu administracji w sprawie skarżącej. Skarżąca zauważyła, że postępowanie sądowe zostało wszczęte przez K. F. – brata skarżącej i tylko w stosunku do niego ustalono, że pozostawił on mienie w miejscowości W. Rozstrzygnięcie sądu nie mogło być inne w szczególności jeśli weźmie się pod uwagę to, że K. F. nie poinformował sądu o posiadaniu rodzeństwa, a skarżąca nie wiedziała o toczącym się postępowaniu. Natomiast nie wyklucza to ustalenia, że mienie pozostawiła również J. J. Skarżąca zaznaczyła, że prawomocny wyrok sądu ma powagę rzeczy osądzonej co do przedmiotu postępowania sądowego pomiędzy stronami tego postępowania, natomiast przedmiotem postępowania przed Sądem Rejonowym dla [...] nie było ustalenie czy J. J. pozostawiła mienie na dawnych terenach Polski – ta kwestia wciąż pozostaje nierozstrzygnięta. Wyrok nie dotyczy skarżącej i przez to nie wiąże organu. Skarżąca podkreśliła również, że w dacie porzucania mienia ani J. J. ani K. F. nie byli jego właścicielami, bowiem żyli jeszcze ich rodzice, do których mienie to należało. W takiej sytuacji, gdy z wnioskiem o przyznanie rekompensaty występują spadkobiercy właściciela powinni oni legitymować się postanowieniem o stwierdzeniu nabycia spadku. Tym samym postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku nie pozostaje bez wpływu na rozstrzygnięcie sprawy. Pozwoli to na ustalenie kręgu spadkobierców i umożliwi rozstrzygnięcie sprawy. J. J. zaznaczyła, że organ pobieżnie przeanalizował materiał dowodowy i niewłaściwie zinterpretował orzeczenie sądowe uznając, że dotyczy ono również skarżącej, jak również błędnie przyjął, iż mienie pozostawił K. F., co sugerowałoby, że on był właścicielem nieruchomości. W odpowiedzi na skargę Minister Skarbu Państwa wniósł o jej oddalenie. Podkreślił, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Organ powtórzył argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Skarga podlega oddaleniu. W niniejszym postępowaniu przedmiotem kontroli sądu jest prawidłowość odmowy zawieszenia w trybie art. 98 k.p.a. przez organy pierwszej i drugiej instancji postępowania prowadzonego w przedmiocie potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu mienia pozostawionego poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej, w kontekście żądania skarżącej umotywowanego złożeniem przez nią wniosku do sądu powszechnego o stwierdzenie nabycia spadku po dawnym właścicielu mienia zabużańskiego. W pierwszej kolejności należy zauważyć, że Kodeks postępowania administracyjnego przewiduje dwa tryby zawieszenia postępowania administracyjnego: obligatoryjny (regulowany przez przepis art. 97 § 1 k.p.a.) i fakultatywny (regulowany przez przepis art. 98 k.p.a.). W przypadku pierwszego z trybów postawą zawieszenia postępowania jest uznanie przez organ, że wystąpiła jedna z przesłanek enumeratywnie w nim wyliczonych, w przypadku drugiego podstawą do zawieszenia postępowania jest żądanie strony i brak sprzeciwu pozostałych uczestników postępowania. Przy czym sformułowanie z § 1 "nie sprzeciwiają się temu inne strony" należy rozumieć oświadczenie woli pozostałych stron wyrażające zgodę na zawieszenie postępowania. Oświadczenie takie musi być wyrażone w sposób nie budzący wątpliwości i utrwalone w formie pisemnej (B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego, Wydawnictwo C.H.Beck, wydanie 7, Warszawa 2005 r., str. 449). Skarżąca zarzuca organom orzekającym w sprawie, że podstawą do zawieszenia postępowania administracyjnego powinien być nie przepis art. 98 k.p.a., ale przepis art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., bowiem w sprawie występuje przesłanka z art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a.), a organ ma obowiązek z urzędu badać jej wystąpienie. Sąd zauważa, że z akt administracyjnych wynika, iż pełnomocnik J. J. wystąpiła z wnioskiem o zawieszenie postępowania sądowego do czasu rozpoznania złożonego przez jej mocodawczynię w dniu 26 lutego 2010 r., wniosku do właściwego miejscowo i rzeczowo Sądu Rejonowego dla [...] o stwierdzenie nabycia spadku po W. F. Wniosek o zawieszenie został zamieszczony w odwołaniu do decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2010 r., znak: [...] o odmowie potwierdzenia J. J. prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, położonej w miejscowości W., powiat R., dawne Województwo W. i przyznającej to prawo bratu skarżącej K. F. Skoro zatem "źródłem" zawieszenia postępowania administracyjnego był niewątpliwie wniosek strony, Minister Skarbu Państwa miał obowiązek uruchomienia "trybu konsultacyjnego" z art. 98 § 1 k.p.a. Z akt sprawy wynika, że organ pismem z dnia [...] lipca 2011 r., nr [...] zwrócił się do K. F. o wskazanie czy sprzeciwia się on zawieszeniu postępowania. W piśmie z dnia 25 lipca 2011 r., adresat zamieścił oświadczenie, że sprzeciwia się zawieszeniu postępowania odwoławczego. W świetle przedstawionych wcześniej uwag dotyczących przesłanek i warunków zawieszenia z urzędu postępowania, należy uznać, że – wobec wyraźnego sprzeciwu jednej ze stron postępowania - prawidłowo organy obu instancji odmówiły jego zawieszenia na wniosek J. J. powołując w podstawie prawnej postanowień przepis art. 98 § 1 k.p.a. Odnosi zarzutu nie przeanalizowanie możliwości zawieszenia postępowania w trybie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. sąd pragnie wskazać, że stosownie do treści przepisu art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., organ zawiesza postępowanie, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Przez pojęcie "zagadnienia wstępnego" rozumie się sytuacje, w których wydanie orzeczenia merytorycznego w sprawie będącej przedmiotem postępowania przed właściwym organem, uwarunkowane jest uprzednim rozstrzygnięciem zagadnienia prawnego. Zagadnienie to zaś z uwagi na przedmiot należy do kompetencji innego organu państwowego niż ten, przed którym toczy się postępowanie w sprawie głównej lub w sprawie właściwy jest sąd. W ocenie sądu również ten zarzut nie jest zasadny. Z uzasadnienia postanowienia Ministra Skarbu Państwa wynika, że organ jednoznacznie wypowiedział się w tej kwestii wskazując na brak podstaw do zawieszenia postępowania z urzędu. W ocenie sądu ustalenia i argumentacja sądu w tym zakresie jest prawidłowa. Nie znajdując zatem podstaw do uchylenia zaskarżonych postanowień sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 270) orzekł, jak w sentencji.