I SA/Wa 2192/12
WyrokWSA w Warszawie2013-02-22
Skład orzekający: Iwona Maciejuk, Elżbieta Lenart, Przemysław Żmich
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej jest związany zakresem wniosku strony w postępowaniu o potwierdzenie prawa do rekompensaty za nieruchomości pozostawione poza granicami RP, czy też może z urzędu rozszerzyć zakres tego postępowania na inne nieruchomości, o których dowiedział się w toku postępowania?Ratio decidendi
Organ administracji publicznej jest związany zakresem wniosku strony w postępowaniu o potwierdzenie prawa do rekompensaty za nieruchomości pozostawione poza granicami RP. Nie ma podstaw prawnych do rozszerzania z urzędu zakresu wniosku strony i domniemywania jej rzeczywistej woli. Uzyskanie przez stronę w toku postępowania wiedzy o nowych okolicznościach i dowodach, pomimo upływu ustawowego terminu na złożenie wniosku, może stanowić podstawę do wystąpienia z podaniem o wznowienie postępowania, ale nie może stanowić faktycznego rozszerzenia zakresu żądania, gdyż stanowiłoby to obejście prawa.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi J. Z. na decyzję Ministra Skarbu Państwa, która uchyliła decyzję Wojewody i przekazała sprawę do ponownego rozpatrzenia w przedmiocie odmowy potwierdzenia prawa do rekompensaty za nieruchomość pozostawioną poza granicami RP. Wojewoda odmówił potwierdzenia prawa, uznając, że właściciel nieruchomości A. B. nie opuścił terytorium RP wskutek okoliczności wskazanych w ustawie. Minister uchylił decyzję Wojewody, wskazując na naruszenie zasad postępowania i niewyjaśnienie wszystkich okoliczności. Skarżąca kwestionowała stanowisko Ministra dotyczące związania organu treścią wniosku oraz dopuszczalności dowodów zagranicznych.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Maciejuk (spr.) Sędziowie: WSA Elżbieta Lenart WSA Przemysław Żmich Protokolant starszy sekretarz sądowy Aleksandra Borkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 lutego 2013 r. sprawy ze skargi J. Z. na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] września 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia prawa do rekompensaty oddala skargę.
Wojewoda [...] decyzją z dnia [..] lipca 2012 r. nr [...] odmówił J. Z. potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami RP, tj. majątku [...] pow. [...].
W uzasadnieniu organ wskazał, że w dniu [...] grudnia 2008 r. J. Z. złożyła wniosek w przedmiocie potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami RP w [...] przez W. B. Organ ustalił, że właścicielem nieruchomości pozostawionej w majątku [...] pow. [...], woj. [...] był A. B., który ostatnio stale zamieszkiwał w [...]. Organ uznał, że A. B. w momencie opuszczenia byłego terytorium Rzeczypospolitej Polskiej we wrześniu 1939 r. był właścicielem nieruchomości pozostawionej tj. majątku [...] pow. [...],
woj. [...].
W kwestii ustalenia stanu nieruchomości organ podał, że dokumentem wskazującym na wielkość powierzchni nieruchomości najbliżej momentu jej opuszczenia, tj. na wrzesień 1939 r., jest sprawozdanie roczne dotyczące [...] sporządzonego przez Urząd Wojewódzki [...] na stan na dzień [...] lipca 1939 r. W dokumencie tym wskazano, że przedmiotowa nieruchomość zajmowała [...] ha. Zgodnie z zaświadczeniem z dnia [...] października 2009 r. wydanym przez [...] okręg [...], rejon [...], wieś [...] grunty rolne znajdują się w granicach [...]. Powyższy dowód, dokument prywatny, nie został uznany przez organ za wiarygodny dowód na okoliczność rodzaju gleb. Na okoliczność rodzaju i powierzchni budynków znajdujących się na przedmiotowej nieruchomości zostały złożone oświadczenia przez świadków, M. S. oraz O. W. z podpisem notarialnie poświadczonym bez rygoru odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia.
Organ uznał, że oświadczenia ww. osób nie spełniają wymogów formalnych zawartych w art. 6 ust. 5 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r., tj. oświadczenia nie zostały złożone przed notariuszem pod rygorem odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia. Do akt sprawy zostały złożone również zdjęcia budynków.
W ocenie organu nie mogą one stanowić wiarygodnych dowodów na okoliczność zabudowań na przedmiotowej nieruchomości, ponieważ brak jest na nich indywidualnych cech charakteryzujących budynek (np. tabliczki z nazwą miejscowości) pozwalających jednoznacznie stwierdzić, iż dane budynki były położone na pozostawionej nieruchomości.
Organ ustalił, że A. B. pozostawił nieruchomość poza obecnymi granicami RP, tj. majątek [...] pow. [...], woj. [...] o pow. [...] ha gruntów rolnych. Stwierdził, że wymieniony był obywatelem polskim
w dniu 1 września 1939 r. W oparciu o wykaz gospodarstw przodujących pod względem kultury gospodarczej oraz zeznań świadków O. W. i M. S. organ stwierdził, że właściciel nieruchomości pozostawionej zamieszkiwał w dniu 1 września 1939 r. na byłym terytorium RP w [...].
Powołując się na oświadczenie J. Z., w którym podała,
że A. B. opuścił byłe terytorium RP "dnia [...] września
1939 r. w obawie przed [..]. Zmarł dnia [...] września 1939 r." organ stwierdził, że wyjazd właściciela nieruchomości miał charakter leczniczy na co wskazuje strona w wyżej powołanym oświadczeniu. Opuszczenie byłego terytorium RP nie nastąpiło w związku z wojną. Wojewoda stwierdził, że nie zostało udowodnione, iż A. B. opuścił byłe terytorium RP wskutek okoliczności wskazanych w art. 1 ustawy.
Organ wskazał, że w dniu 26 czerwca 2012 r. wpłynęło pismo, w którym pełnomocnik strony podniósł, iż w oświadczeniach świadków brak jest rygoru odpowiedzialności karnej, gdyż ustawodawstwo [..] nie dopuszcza takiej możliwości. Odebranie oświadczeń od obywateli [...] nie było możliwe przed polskim konsulem. Pełnomocnik wskazał, że rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie powinno obejmować cały majątek pozostawiony przez A. B. [..] wraz z przynależnościami, w skład którego wchodziły majątki: [...].
Organ wskazał, że we wniosku z dnia [...] grudnia 2008 r. strona jednoznacznie wskazała, że wnosi o potwierdzenie prawa do rekompensaty za nieruchomości pozostawione w [...] obecnie [...] przez ojca W. B. Nie zostały wskazane majątki [..]. Kwestią sporną pozostaje również traktowanie majątków [...] jako jednej nieruchomości. W żadnych dowodach zgromadzonych w aktach sprawy przedmiotowe majątki nie są traktowane jako jedna nieruchomość.
Organ uznał, że J. Z. nie spełniła łącznie wymogów zawartych w art. 2, art. 3, i art. 5 ust. 1 i 2 ustawy. W toku postępowania zostało udowodnione, że właściciel nieruchomości A. B. był
w dniu 1 września1939 r. obywatelem polskim i zamieszkiwał w tym dniu na byłym terytorium RP w miejscowości [...] oraz posiadał obywatelstwo polskie. Strona nie udowodniła, że A. B. opuścił byłe terytorium RP
w sposób określony w art. 1 ww. ustawy. W ocenie organu wyjazd miał charakter leczniczy, nie był spowodowany wojną. Zatem nie został spełniony wymóg zawarty
w art. 2 ustawy, tj. opuszczenie byłego terytorium RP przez właściciela nieruchomości nie nastąpiło na skutek okoliczności wskazanych w art. 1 ustawy.
Minister Skarbu Państwa po rozpatrzeniu odwołania decyzją z dnia [...] września 2012 r. nr [...], na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. uchylił decyzję Wojewody [...] w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. Minister podał, że Wojewoda [...] w zakresie dotyczącym okoliczności opuszczenia byłego terytorium RP - nie uznał oświadczeń świadków: O. W. i M. S. Tym samym organ I instancji stwierdził, iż opuszczenie byłego terytorium RP nie nastąpiło w związku z wojną.
Minister Skarbu Państwa dostrzegł w tym stanowisku uchybienie zasadzie prawdy obiektywnej wyrażonej w art. 7 k.p.a. albowiem Wojewoda [...] nie dał wiary całości oświadczenia strony, opierając rozstrzygnięcie na tej części wypowiedzi, która wskazuje na chorobę i zamiar podjęcia leczenia przez A. B. Wojewoda pominął kwestię opuszczenia byłego terytorium RP w dniu [...] września 1939 r. w obawie przed [...], choć [...]. Wojewoda nie zwrócił należytej uwagi na fakt, iż wymieniony opuścił majątek w [...] wraz z rodziną, która przebywała w [...] aż do końca wojny,
co nie wskazuje wyłącznie na leczniczy charakter wyjazdu do [...]. Za istotne Minister uznał, że wymieniony przybył do [...] wraz z rodziną w dniu [...] września 1939 r. tuż po wybuchu wojny, a zatem nie można wykluczyć, że jej wybuch mógł mieć istotny wpływ na decyzję o opuszczeniu rodzinnego domu w [...].
Na okoliczność tą zwrócili uwagę w swoich oświadczeniach O. W. i M. S. stwierdzając, iż "kiedy rozpoczęła się II wojna światowa uciekł on wraz z rodziną i nie powrócił", które co prawda nie spełniły wymogów "ustawy zabużańskiej", jednakże w świetle art. 75 k.p.a. mogą stanowić dowód pomocniczy w sprawie. Brak odniesienia organu prowadzącego postępowanie do ww. części zeznań świadków i oświadczenia strony traktującego o wcześniejszych represjach, których doświadczył właściciel nieruchomości, a oparcie twierdzeń jedynie na powszechnej wiedzy, co do charakteru miejscowości, do której udał się A. B., tj. charakteru [...] stanowi naruszenie podstawowych zasad prowadzenia postępowania administracyjnego. Stwierdzając naruszenie przez Wojewodę przepisów art. 7, art. 77, art. 80 k.p.a. i niewyjaśnienie wszystkich okoliczności mających wpływ na wynik sprawy Minister uchylił decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania.
Minister oceniając prawidłowość decyzji Wojewody [...] w odniesieniu do kwestii związania treścią wniosku złożonego przez J. Z. w dniu [...] grudnia 2008 r. wskazał, że strona wystąpiła o rekompensatę za nieruchomości pozostawione w [...] przez jej ojca W. B. Do wniosku na dzień jego złożenia nie zostały załączone żadne dokumenty wskazujące, iż strona występuje o potwierdzenie prawa do rekompensaty również za majątek nieruchomy zlokalizowany w innych miejscowościach. Już po złożeniu wniosku, w wyniku przeprowadzonego postępowania ujawniono, że A.B. na dzień [...] lipca 1939 roku był nie tylko właścicielem nieruchomości
w [...], ale również majątków w miejscowościach [...]. Minister Skarbu Państwa podzielił ustalenia Wojewody [...] w kwestii związania organu administracji treścią żądania strony i stwierdził, że potwierdzenie prawa do rekompensaty na rzecz J. Z. również w zakresie majątku nieruchomego pozostawionego przez a A. B.
w miejscowościach [...] - stanowiłoby nieuprawnione wykroczenie poza zakres sprawy zdefiniowany w treści pierwotnego wniosku z dnia [...].12.2008 r. Wojewoda [...] nie mógł w przedmiotowej sprawie prowadzić ustaleń w zakresie ww. nieruchomości, gdyż termin na złożenie wniosku je obejmującego minął z dniem [...] grudnia 2008 r. Podał, że uzyskanie przez stronę
w toku prowadzonego postępowania istotnej wiedzy o nowych okolicznościach
i dowodach, pomimo upływu ustawowego terminu na złożenie wniosku o potwierdzenie prawa do rekompensaty - może stanowić podstawę do wystąpienia z podaniem
o wznowienie postępowania, jednakże nie może stanowić faktycznego rozszerzenia zakresu żądania, gdyż w praktyce stanowiłoby obejście prawa.
Minister zobowiązał Wojewodę [...] w trakcie ponownego rozpatrywania sprawy do ponownej analizy materiału dowodowego zgromadzonego
w sprawie zgodnie z zasadą swobodnej, a nie wybiórczej oceny dowodów,
w szczególności oceny czy wniosek J. Z. spełnia przesłanki art. 1 ustawy w oparciu o oświadczenia strony, zebrane dokumenty i oświadczenia świadków oraz powszechnie dostępną wiedzę historyczną. Minister stwierdził, że organ winien rozważyć wystąpienie do polskiej placówki dyplomatycznej na [...] celem konwalidowania braków formalnych oświadczeń złożonych przez O. W.
i M. S. oraz ich ewentualnego uzupełnienia. Organ I instancji winien pouczyć wnioskodawcę, że ma prawo w świetle art. 6 ust. 5 ww. ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. wskazać również innych świadków, którzy pod rygorem odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia, złożą je przed organem prowadzącym postępowanie, notariuszem lub w polskiej placówce konsularnej w kraju zamieszkania świadka.
Decyzja Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] września 2012 r. stała
się przedmiotem skargi J. Z., reprezentowanej przez radcę prawnego, do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.
Pełnomocnik zarzucił organowi naruszenie art. 1, art. 2, art. 6, art. 7 ust. 1 pkt 3, art. 11 ust. 1, art. 13 ust. 1 pkt 1 i ust. 2, art. 18 oraz art. 6 ust. 5 ustawy o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej oraz art. [...] umowy między Rzecząpospolitą Polską a [...] o pomocy prawnej i stosunkach prawnych w sprawach cywilnych i karnych
z dnia [...]r. ([...]), poprzez błędną wykładnię wskazanych przepisów.
Pełnomocnik wniósł o uchylenie decyzji Ministra Skarbu Państwa i przekazanie sprawy Wojewodzie [...] do ponownego rozpatrzenia z uwzględnieniem wykładni przepisów wskazanej przez skarżącą. Pełnomocnik zwrócił się o zasądzenie kosztów postępowania sądowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego.
W uzasadnieniu skargi pełnomocnik podał, że gdyby przyjąć, że organ potwierdzający prawo do rekompensaty jest ściśle związany treścią wniosku złożonego do końca 2008 r., to prowadziłoby to do absurdalnych sytuacji, albowiem wówczas, gdy wnioski składają dzieci, czy wnuki dawnych właścicieli, jest oczywiste, że nie posiadają one szczegółowych informacji o pozostawionym mieniu. Pełnomocnik skarżącej wniósł o uznanie przez Sąd, że przepisy art. 1, art. 2, art. 6, art. 7 ust. 1 pkt 3, art. 11 ust. 1, art. 13 ust. 1 pkt 1 i ust. 2, art. 18 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. pozwalają przyznać rekompensatę również za majątki [...]. Strona nie zgadza
się ze stanowiskiem, że rekompensata, o której mowa w ustawie, dotyczy tylko nieruchomości wskazanych przez stronę we wniosku, a nie wszystkich nieruchomości faktycznie pozostawionych na byłym terytorium RP przez właściciela. Pełnomocnik stwierdził również, że art. 6 ust. 5 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. w zw. z art. [...] umowy między Rzecząpospolitą Polską a [...] o pomocy prawnej i stosunkach prawnych
w sprawach cywilnych i karnych z dnia [...] r. pozwala przyjąć za dowód na pozostawienie nieruchomości na byłym terytorium RP zeznań dwóch świadków, obywateli [...], którzy złożyli oświadczenia przed notariuszem [...]. Pełnomocnik skarżącej podkreślił, że dokumenty zagraniczne pochodzące z [...]
w postaci oświadczeń poświadczonych notarialnie lub w inny urzędowy sposób
w postępowaniu o wydanie decyzji przyznającej prawo do rekompensaty muszą być uznane na równi z dokumentami polskimi w świetle powołanej umowy międzynarodowej. Pełnomocnik podkreślił, że nie podlega również wątpliwości oczywisty priorytet ratyfikowanych umów międzynarodowych nad ustawą.
Za nieuzasadnione uznał pełnomocnik twierdzenie organu, że w oświadczeniach świadków brak jest formuły o świadomości odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań, albowiem – jak podał – świadkowie w swoich oświadczeniach zgodnie mówią "...znam konsekwencje za składanie fałszywych zeznań zgodnie
z obowiązującym ustawodawstwem [...]". Pełnomocnik skarżącej podniósł,
że wymóg ustawowy, by świadkowie, obywatele obcych państw, składali oświadczenia zgodnie z art. 6 ust. 5 ustawy przed konsulem nie jest w praktyce stosowany.
W końcowej części skargi pełnomocnik skarżącej podkreślił, że skarżąca nie wnosi
o uchylenie decyzji Wojewody, gdyż ta została uchylona decyzją Ministra Skarbu Państwa.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, powołując dotychczasowe ustalenia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Skarga nie jest zasadna. Z tego względu podlegała oddaleniu.
Na wstępie wskazania wymaga, że zaskarżona decyzja Ministra Skarbu Państwa jest decyzją kasacyjną powodującą przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji (art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), zwanej dalej k.p.a.).
Zgodnie z tym przepisem, organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny
do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy.
W doktrynie podkreśla się, że dopuszczalność wydania decyzji kasacyjnej,
o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a., uzależniona jest od wystąpienia łącznie dwóch przesłanek. Po pierwsze, postępowanie przed organem I instancji, w którym została wydana decyzja prowadzone było z naruszeniem przepisów postępowania, po drugie konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie
(v. B.Adamiak [w:] B.Adamiak, J.Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz., Warszawa 2012, str. 523).
W niniejszej sprawie Minister Skarbu Państwa uchylił decyzję organu I instancji
i przekazał sprawę temu organowi do ponownego rozpatrzenia z uwagi na nienależyte rozważenie materiału dowodowego i niewyjaśnienie wszystkich okoliczności mających istotny wpływ na wynik sprawy w zakresie spełnienia przesłanki określonej w art. 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 169, poz. 1418 ze zm.), tj. przesłanki dotyczącej opuszczenia tego terytorium w związku z wojną rozpoczętą w 1939 r. Minister zwrócił uwagę na konieczność rozważenia przez organ
I instancji całego materiału dowodowego, a także wzięcie pod uwagę powszechnie znanych faktów historycznych. Rozstrzygnięcie Ministra Skarbu Państwa jest w tym zakresie prawidłowe i korzystne dla strony, stąd też Sąd nie znalazł podstaw do wyeliminowania zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego.
Odnosząc się do zarzutów skargi, stwierdzić należy, że nie mogły one stanowić podstawy uchylenia zaskarżonej decyzji, jak żądał tego w skardze pełnomocnik skarżącej. Przede wszystkim wskazania wymaga, że organ II instancji rozpatrując sprawę na skutek odwołania, rozpatrywał ją w granicach sprawy rozstrzygniętej decyzją organu I instancji. Decyzja Wojewody [...] wydana została w przedmiocie odmowy potwierdzenia prawa do rekompensaty za mienie pozostawione
w [...].
Wprawdzie w piśmie z dnia [...] listopada 2009 r. złożonym wraz z oświadczeniem strony o stanie realizacji prawa do rekompensaty (datowanym na dzień [...] listopada 2009 r.) pełnomocnik skarżącej wskazał, że na dzień 1 września 1939 r. A.B. był właścicielem również majątków w m. [...], jednakże w piśmie tym brak jest odrębnego żądania przyznania prawa do rekompensaty za nieruchomości położone w tych miejscowościach. Także w piśmie z dnia [...] czerwca 2012 r. pełnomocnik strony, wskazał jednoznacznie w punkcie 2, że J. Z. wystąpiła wnioskiem z dnia [...] grudnia 2008 r. o rekompensatę za nieruchomości pozostawione w [...]. W dalszej części pisma podał jedynie, że z zaświadczenia [...] wynika, że A. B. był właścicielem nieruchomości we wsi [...]. Pełnomocnik wskazał jednocześnie, że wszystkie te majątki stanowiły jedną nieruchomość.
Postępowanie zakończone zaskarżoną do Sądu decyzją kasacyjną prowadzone było w I instancji – zgodnie z wnioskiem strony – wyłącznie, co do majątku pozostawionego w [...]. Rozstrzygnięcie zawarte w decyzji organu I instancji, która została uchylona przez Ministra, nie obejmowało ani kwestii innych majątków (innych, niż tego położonego w [...]), ani oceny w zakresie możliwości przyjęcia, czy można w tym przypadku mówić o jednej nieruchomości.
W ocenie Sądu, wyrażony w zaskarżonej decyzji ogólny pogląd Ministra Skarbu Państwa, że organ administracji publicznej związany jest treścią żądania strony, jest prawidłowy. Nie ma bowiem podstaw, na gruncie procedury administracyjnej, do rozszerzania z urzędu zakresu wniosku strony i domniemywania rzeczywistej woli wnioskodawcy. Ogólnemu twierdzeniu Ministra, że organ nie mógł prowadzić z urzędu ustaleń w zakresie innych nieruchomości, niż wskazane we wniosku złożonym przez stronę [...] grudnia 2008 r., nie można zarzucić naruszenia prawa. Niewątpliwie natomiast organy powinny w toku postępowania ustosunkować się do twierdzeń strony,
że wszystkie te majątki stanowiły jedną nieruchomość opisaną w jednej księdze wieczystej. Powyższe wymagało rozważenia przez organ przed wydaniem decyzji.
Biorąc pod uwagę, że zaskarżona do Sądu decyzja jest decyzją kasacyjną przekazującą sprawę do ponownego rozpatrzenia, a uchylona zaskarżoną decyzją decyzja Wojewody [...] nie zawierała rozstrzygnięcia merytorycznego, co do prawa do rekompensaty za nieruchomości położone w innych miejscowościach,
niż [...], przedwczesna byłaby – wbrew żądaniu skargi – ocena Sądu w tym zakresie.
Za niezasadny Sąd uznał zarzut naruszenia art. 6 ust. 5 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r., albowiem ustawa o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami RP wymaga, aby oświadczenia dwóch świadków złożone były pod rygorem odpowiedzialności karnej przed notariuszem, organem prowadzącym postępowanie lub w polskiej placówce konsularnej w kraju zamieszkania świadka. Wymóg ten nie został w niniejszej sprawie spełniony. Nie jest jednak tak, jak twierdzi pełnomocnik strony, że oświadczenia te nie zostały przyjęte jako dowód na okoliczność pozostawienia nieruchomości. Fakt pozostawienia nieruchomości w [...] został bowiem ustalony w postępowaniu, na podstawie innych dokumentów i organ faktu tego nie kwestionuje. Oświadczenia te jako dowód kwestionowane były w odniesieniu do rodzaju i powierzchni pozostawionych nieruchomości.
Powołana wyżej ustawa wymaga, aby oświadczenia złożone zostały przed notariuszem lub organem prowadzącym postępowanie. Powołany przepis stanowi
o notariuszu mającym siedzibę w Rzeczypospolitej Polskiej. Z tego też wywodzić należy wprowadzony do ustawy wymóg złożenia oświadczenia pod rygorem odpowiedzialności karnej. W przypadku zaś osób mieszkających poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej istnieje możliwość złożenia oświadczenia w polskiej placówce konsularnej.
Z oświadczenia tego powinno nadto wynikać, że osoba je składająca nie jest osobą bliską, w rozumieniu ustawy o gospodarce nieruchomościami, byłego właściciela lub spadkobierców. Znajdujące się w aktach sprawy oświadczenia złożone przed notariuszem ukraińskim nie spełniają wymogów określonych w art. 6 ust. 5 ustawy
z dnia 8 lipca 2005 r., stąd nie mogą stanowić dowodu na okoliczność rodzaju
i powierzchni pozostawionych nieruchomości. Wskazania wymaga przy tym, że zgodnie z ustawą z dnia 13 lutego 1984 r. o funkcjach konsulów Rzeczypospolitej Polskiej
(t.j. Dz. U. z 2002 r. Nr 215, poz. 1823 ze zm.), konsul wykonuje czynności notarialne,
a w szczególności przyjmuje oświadczenia (art. 19 ust. 1 pkt 4). Podkreślenia wymaga, że czynności wymienione w ust. 1 art. 19 tej ustawy, konsul wykonuje na wniosek
nie tylko obywateli polskich, ale może je wykonać również na wniosek jakiejkolwiek osoby, jeżeli czynności te mają wywrzeć skutek prawny na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Nie było więc przeszkód prawnych do złożenia oświadczeń w polskiej placówce konsularnej, zgodnie z ustawą z dnia 8 lipca 2005 r.
Odnosząc się zaś do przepisu art. [..] umowy z dnia [...] pomiędzy Rzecząpospolitąpolską a [...] o pomocy prawnej w stosunkach prawnych
w sprawach cywilnych i karnych ([...]), to wskazać należy, że przepis ten nie miał w niniejszej sprawie zastosowania. Z pewnością powołany przepis nie wyłącza wymogów ustawowych ustalonych dla dowodzenia okoliczności warunkujących ustalenie prawa do rekompensaty.
Niezależnie od powyższego, wskazania wymaga, że powołana umowa międzynarodowa nie była ratyfikowana za uprzednią zgodą wyrażoną w ustawie, która wymagana jest wyłącznie dla spraw zastrzeżonych w art. 89 ust. 1 pkt 1-5 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej – a tym samym – wbrew twierdzeniom skargi – nie ma ona pierwszeństwa przed ustawą, stosownie do art. 91 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.
Z tych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) orzekł, jak w wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło