I SA/Wa 2192/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Chaciński (spr.) Sędziowie WSA Magdalena Durzyńska WSA Iwona Kosińska Protokolant referent stażysta Andżelika Abramowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 sierpnia 2016 r. sprawy ze skargi B. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] października 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy odstąpienia od ustalenia opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta W. z dnia [...] listopada 2014 r. nr [...]. Decyzją z dnia [...] października 2015 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. utrzymało w mocy decyzję Prezydenta W. z dnia [...]listopada 2014 r., nr [...]. Zaskarżone orzeczenie wydane zostało w oparciu o następujący stan faktyczny i prawny sprawy. Uprzednio wskazaną decyzją z dnia [...] listopada 2014 r. odmówiono B. K. odstąpienia od ustalenia opłaty za pobyt w pieczy zastępczej córki A. K. za jej pobyt w Ośrodku [...], powołując w podstawie prawnej orzeczenia, m. in. przepis art. 193 ust. 1 pkt 2, ust. 2 i art. 194 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (Dz.U. z 2013 poz. 135 z p.zm.). Organ ustalił, że B. K. jest osobą samotnie gospodarującą, utrzymuje się z pracy zarobkowej, a jej miesięczny dochód netto w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku wyniósł [...] zł. i przekroczył kryterium dochodowe dla osoby samotnie gospodarującej, określone w sposób przewidziany § 2 pkt 3a uchwały Rady m.st. Warszawy z dnia 17 maja 2012 r., nr XXXVI/915/2012 (Dz. Urz. Woj. Mazowieckiego poz. 4447 ze zm.), tj. 542 zł. Z tego względu nie można zastosować § 6 ust. 1 pkt 1 w zw. z § 3 ust. 1 pkt 2 powołanej uchwały, który przewiduje odstąpienie w przypadku, gdy dochód na osobę w rodzinie nie przewyższa kwoty 200% kryterium dochodowego, tj. 1084 zł miesięcznie na osobę w rodzinie i w rodzinie występuje jedna ze wskazanych w tym przepisie okoliczności. Dochód w wysokości [...] zł nie mieści się w tym przedziale. Od decyzji powyższej odwołała się pani B. K. wskazując m.in., że umowę o pracę posiada do końca 2014 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] października 2015 r., nr [...] utrzymało w mocy decyzję Prezydenta W. z dnia [...] listopada 2014 r. W uzasadnieniu decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło, że z art. 193 ust. 1 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej wynika, iż istnieje obowiązek odpłatności za pobyt dziecka w pieczy zastępczej. Przy czym rada powiatu określa, w drodze uchwały, szczegółowe warunki umorzenia w całości lub w części, łącznie z odsetkami, odroczenia terminu płatności, rozłożenia na raty lub odstępowania od ustalenia opłaty, o której mowa w art. 193 ust. 1. W ocenie Kolegium organ I instancji prawidłowo podjął decyzję w przedmiocie odstąpienia od ustalenia opłaty za pobyt dziecka w pogotowiu opiekuńczym. W podstawie prawnej swojego orzeczenia powołał przepisy obowiązującej uchwały Rady m. st. Warszawy z dnia 17 maja 2012 r., nr XXXVI/915/2012 w sprawie określenia warunków umorzenia w całości lub w części, łącznie z odsetkami, częściowego lub całkowitego zwalniania rodziców z opłat za pobyt dziecka oraz osoby pełnoletniej w rodzinie zastępczej. Dokonał przy tym właściwej oceny, dotyczącej sytuacji finansowej skarżącej, tj. niespełnienia przez nią przesłanek, określonych w § 6 ust. 1 powołanej uchwały. B. K. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na powyższą decyzję wskazując, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze, w czasie podejmowania decyzji z dnia [...] października 2015 r., nie dysponowało kompletem dokumentów, potrzebnych do podjęcia właściwej decyzji. Skarżąca wniosła o "skorygowanie" orzeczenia, gdyż [...] Centrum Pomocy Rodzinie nie dostarczyło do Kolegium dokumentów, z których jasno wynika, że z dniem 31 grudnia 2014 r. utraciła pracę. Ponadto Ośrodek Pomocy Społecznej nie wysłał do Kolegium decyzji Prezydenta W., z których niezbicie wynika, że sytuacja finansowa skarżącej uległa znacznemu pogorszeniu, a ojciec dziecka nie wywiązuje się z obowiązku alimentacyjnego. Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. podtrzymało w całości swoje stanowisko i argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje. Skarga jest zasadna, gdyż zaskarżone orzeczenie narusza przepisy prawa. Na wstępie stwierdzić należy, że organ administracji ponownie rozpoznając sprawę może wydać rozstrzygnięcia określone w art. 138 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 23) – dalej zwanej "kpa", przy czym zgodnie z § 2 powołanego artykułu organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Ponadto art. 7 kpa. nakłada na organy administracji publicznej obowiązek dążenia do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Obowiązek wszechstronnego zbadania sprawy, zarówno pod względem okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, jak i stosowania norm prawa materialnego. Obowiązki określone w powyższym przepisie precyzuje art. 77 § 1 kpa, w myśl którego organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Z kolei art. 80 kpa stanowi, że organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Powyższe powoduje w konsekwencji, że w postępowaniu administracyjnym, wydanie każdego prawidłowego rozstrzygnięcia powinno poprzedzać dokładne ustalenie stanu faktycznego, istotnego w sprawie. Przy czym organ II instancji zobowiązany jest uwzględnić także okoliczności, które zostały ujawnione w postępowaniu odwoławczym. Stan faktyczny bowiem powinien zostać ustalony na dzień wydania decyzji (zob. m. in. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2006, s. 606-607). W niniejszej sprawie tak się jednak nie stało. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. utrzymało w mocy decyzję wydaną w I instancji, lecz rozstrzygając sprawę nie zbadało okoliczności podniesionych w odwołaniu. Pominęło bowiem twierdzenia B. K., dotyczące zmiany jej dochodu, na skutek utraty pracy. Organ II instancji, działając w oparciu o przepisy art.193 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (Dz. U. z 2013 r., poz. 135 ze zm.) oraz uchwały Rady Miasta Stołecznego Warszawy z dnia 17 maja 2012 r., nr XXXVI/915/2012, wydanej na podstawie art. 194 ust. 2 powołanej ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r., w sprawie określenia warunków umorzenia w całości albo w części łącznie z odsetkami, odroczenia terminu płatności, rozłożenia na raty lub odstępowania od ustalania opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej - całkowicie zignorował okoliczność utraty zarobków z tytułu wykonywanej przez wnioskodawczynie pracy. Okoliczność tę powinien jednak wziąć pod rozwagę i wyjaśnić. Rozstrzygając bowiem o odmowie odstąpienia od ustalenia opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej organ zobowiązany był do oceny przesłanek uprawniających do odstąpienia. W przypadku uchwały, na którą powoływało się Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W., przesłanki odstąpienia określone zostały w § 6 ust 1 pkt 1. Zgodnie z powołanym art. można odstąpić od ustalenia opłaty jeżeli w stosunku do osoby zobowiązanej do ponoszenia opłaty zachodzi co najmniej jedna z okoliczności, o których mowa w § 3 ust. 1 pkt 1a i 2, tj. ściąganie należności zagraża egzystencji dłużnika, dochód na osobę w rodzinie dłużnika albo dochód dłużnika będącego osobą samotnie gospodarującą nie przekracza 100% kryterium dochodowego, dochód na osobę w rodzinie dłużnika albo dochód dłużnika będącego osobą samotnie gospodarującą przekracza 100%, ale nie przekracza 200% kryterium dochodowego, a w rodzinie dłużnika albo w stosunku do dłużnika będącego osobą samotnie gospodarującą występuje co najmniej jedna z następujących okoliczności: długotrwała choroba, bezdomność w rozumieniu ustawy, niepełnosprawność, strata majątkowa powstała w wyniku zdarzenia losowego (pożar, powódź itp.), rodzic samotnie sprawuje bezpośrednią opiekę nad małoletnim dzieckiem, okresowy powrót małoletniego dziecka do rodziny, bezrobocie. Utrata pracy przez skarżącą w grudniu 2014 r. oznaczała zmianę kryterium dochodowego, o którym mowa w powołanym powyżej przepisie, a tym samym - co oczywiste - miała bezpośredni wpływ na wynik sprawy. Wskazane kryterium winno zostać bowiem ustalone na dzień wydania decyzji przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze. Z tego też względu Sąd uznał, że organ oparł zaskarżone rozstrzygnięcie na nieprawidłowo ustalonym (nieaktualnym) stanie faktycznym sprawy, tj. uwzględnił dochód skarżącej, którego w dniu wydania decyzji przez Kolegim ona już nie osiągała. Wskazując na powyższe uchybienia, w zakresie prawidłowości dokonanych przez organ ustaleń stanu faktycznego, nie można także pominąć faktu, że Kolegium podjęło rozważania, dotyczące odstąpienia od ustalenia opłaty, na podstawie nieobowiązującej uchwały Rady Miasta. W dniu 15 kwietnia 2015 r. - a więc przed wydaniem decyzji organu II instancji ([...] października 2015 r.) - wskazany akt z 2012 r. stracił moc, na podstawie § 8 uchwały Rady Miasta Stołecznego Warszawy z dnia 12 marca 2015 r., nr VII/126/2015 w sprawie szczegółowych warunków umorzenia w całości lub w części, łącznie z odsetkami, odroczenia terminu płatności, rozłożenia na raty lub odstępowania od ustalenia opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej (Dz. Urz. Woj. Mazowieckiego poz. 2950). Przy czym w tym ostatnim akcie inaczej zostały określone przesłanki, których wystąpienie uprawnia do odstąpienia od ustalenia opłaty. Skoro organ, ustalając dochody skarżącej, nie rozważył w sposób prawidłowy kwestii, dotyczącej wysokości jej dochodu, zaś swoje rozstrzygnięcie oparł na nieobowiązującej uchwale, określającej szczegółowe warunki odstąpienia od ustalenia opłaty, to wskazać należy, że decyzja ta podlegała wyeliminowaniu, z uwagi na naruszenie § 3 w związku z § 8 powołanej uchwały z dnia 12 marca 2015 r., jak też art. 7, 77 § 1 i 80 kpa. Pomijając bowiem informację o obniżeniu dochodu skarżącej, organ dokonał nieprawidłowych ustaleń faktycznych stanu sprawy i zastosował nieobowiązujący przepis prawa. Z kolei uchylenie decyzji organu I instancji przez Sąd wynikało z konieczności wydania ponownego rozstrzygnięcia tego organu w oparciu o nowy stan prawny. Rozpoznając ponownie sprawę organy wezmą pod uwagę wskazane wyżej kwestie i dokonają oceny wystąpienia przesłanek uprawniających do odstąpienia od ustalenia opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej, w oparciu o należycie zgromadzony materiał dowodowy, po wyjaśnieniu wszystkich istotnych okoliczności stanu faktycznego, uwzględniając stan faktyczny i prawny, obowiązujący w dacie wydawania decyzji. W tej sytuacji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.), orzekł jak w sentencji.