I SA/Wa 2196/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Marta Kołtun-Kulik (spr.), sędzia WSA Elżbieta Lenart, asesor WSA Kamil Kowalewski, Protokolant starszy referent Agata Szczepanik, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 listopada 2024 r. sprawy ze skargi kasacyjnej Gminy I. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 marca 2024 r. sygn. akt I SA/Wa 2196/23 w sprawie ze skargi Gminy I. na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia 21 września 2023 r. nr KKU-60/23 w przedmiocie odmowy stwierdzenia nabycia prawa własności przez gminę 1. uchyla wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 marca 2024 r. sygn. akt I SA/Wa 2196/23; 2. uchyla zaskarżoną decyzję; 3. zasądza od Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej na rzecz Gminy I. kwotę 340 (trzysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Skargą kasacyjną z 12 czerwca 2024 r. Gmina [...] (dalej: "skarżąca"), reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, zaskarżyła w całości (na podstawie art. 173 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 z późn. zm., dalej: "p.p.s.a.") do Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie (dalej: "WSA", "Sąd") z 8 marca 2024 r., sygn. akt: I SA/Wa 2196/23. Wyrokiem tym WSA oddalił skargę na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej (dalej: "Komisja", "KKU") z 21 września 2023 r., nr KKU-60/23 którą uchylono decyzję Wojewody Śląskiego z 17 stycznia 2023 r., nr NWXV.7532.1.38.2018 i odmówiono stwierdzenia nabycia przez Miasto [...] (tj. gminę o takim statusie) [w której prawa i obowiązki na tym obszarze wstąpiło Miasto [...] (tj. gmina o takim statusie)] z mocy prawa, z dniem 27 maja 1990 r. nieodpłatnie prawa własności nieruchomości państwowej, położonej w dniu 27 maja 1990 r. na terenie Miasta [...] (Dzielnica [...]), a obecnie Miasta [...], w obrębie ewidencyjnym [...], oznaczonej działkami nr: [...] o pow. [...] ha, nr [...] o pow. [...] ha, [...] o pow. [...] ha, ujawnionej w księdze wieczystej nr [...] prowadzonej przez Sąd Rejonowy [...] Wydział Ksiąg Wieczystych w [...]. W zarzutach kasacyjnych skarżąca wskazała na naruszenie przez WSA: 1) przepisów prawa materialnego , tj. : a) art. 5 ust.1 pkt 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. nr 32, poz. 191 z późn. zm., dalej zwaną ustawą komunalizacyjną) poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że na gruncie przedmiotowej sprawy nie zostały spełnione przesłanki do nabycia przez Gminę [...] (w której prawa i obowiązki wstąpiła Gmina [...]) z mocy prawa z dniem 27 maja 1990 r. nieodpłatnie prawa własności nieruchomości państwowej, położonej w jednostce ewidencyjnej [...], obrębie ewidencyjnym [...], oznaczonej jako działki numer [...] o pow. [...] ha, [...] o pow. [...] ha, [...] o pow. [...] ha, ujawnionej w księdze wieczystej nr [...], prowadzonej przez Sąd Rejonowy w [...]; b) art. 8 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości w pierwotnym brzmieniu (Dz. U. Nr 22, poz. 99 dalej: "u.g.g.w.n.") w związku z art. 38 ust. 2 u.g.g.w.n. w pierwotnym brzmieniu tej ustawy poprzez błędne zastosowanie, co doprowadziło do nieprawidłowego uznania, że poprzednik prawny [...] Przedsiębiorstwa Wodociągów S.A. uzyskał prawo zarządu w stosunku do nieruchomości na podstawie zawarcia w formie aktu notarialnego umowy sprzedaży nieruchomości, wskazanej w treści uzasadnienia zaskarżonego wyroku najpóźniej w dniu wejścia w życie u.g.g.w.n., tj. w dniu 1 sierpnia 1985 r., a co w dalszej kolejności skutkowało uznaniem, że nie doszło do komunalizacji przedmiotowej nieruchomości na rzecz Gminy [...]. 2) przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 §1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. poprzez uznanie, że zgromadzony w niniejszej sprawie materiał dowodowy pozwalał na uznanie, że przedmiotowa nieruchomość znajdowała się w zarządzie poprzednika [...] Przedsiębiorstwa Wodociągów S.A. w dniu wejścia w życie ustawy z dnia 10 maja 1990r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. nr 32, poz. 191), wyłączającym jej komunalizacje na rzecz Gminy [...]. Wskazując na powyższe zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i zasądzenie na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych. Uczestnik postępowania [...] Przedsiębiorstwo Wodociągów S.A. w [...], reprezentowane przez profesjonalnego pełnomocnika, wniosło o oddalenie skargi kasacyjnej oraz - na podstawie art. 187 § 1 p.p.s.a. – o przedstawienie zagadnienia prawnego do rozstrzygnięcia składowi siedmiu sędziów NSA w celu rozstrzygnięcia, że przepisy art. 8 ust. 1 i 3 oraz art. 38 ust. 2 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (w pierwotnym brzmieniu tej ustawy) znajdują zastosowanie również w stosunku do umów nabycia nieruchomości zawartych przed jej wejściem w życie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Zgodnie z art. 179a p.p.s.a. jeżeli przed przedstawieniem skargi kasacyjnej Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu sąd pierwszej instancji stwierdzi, że w sprawie zachodzi nieważność postępowania albo podstawy skargi kasacyjnej są oczywiście usprawiedliwione, uchyla zaskarżony wyrok lub postanowienie rozstrzygając na wniosek strony także o zwrocie kosztów postępowania kasacyjnego i na tym samym posiedzeniu ponownie rozpoznaje sprawę. Od wydanego orzeczenia przysługuje skarga kasacyjna. Zatem, istotą autokontroli jest skontrolowanie przez Sąd wydanego przez ten Sąd orzeczenia i wydanie orzeczenia prawidłowego - przy czym Sąd rozpoznaje sprawę ponownie w jej całokształcie. Skarga kasacyjna w przedmiotowej sprawie jest oczywiście usprawiedliwiona, co skutkowało uchyleniem zaskarżonego wyroku WSA w ramach instytucji autokontroli przewidzianej w art. 179a p.p.s.a. Konsekwencją uchylenia zaskarżonego wyroku z 8 marca 2024 r. jest natomiast obowiązek ponownego rozpoznania sprawy przez Sąd. I tak w przedmiotowej sprawie Wojewoda Śląski decyzją z 17 stycznia 2019 r., nr NWXV.7532.1.38.2018 stwierdził nabycie z mocy prawa, nieodpłatnie przez Gminę [...], prawa własności nieruchomości oznaczonej w ewidencji gruntów jako działki numer: [...] o pow. [...] ha, nr [...] o pow. [...] ha, [...] o pow. [...] ha, położonej w obrębie ewidencyjnym [...] , objętej księgą wieczystą nr [...]. Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa rozpatrując odwołanie [...] Przedsiębiorstwa Wodociągów S.A., decyzją z 26 sierpnia 2020 r. nr KKU-253/19 uchyliła decyzję Wojewody Śląskiego z 5 listopada 2019 r. i przekazała sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Decyzją z 17 stycznia 2023 r. nr NWXV.7532.1.38.2018 Wojewoda Śląski stwierdził nabycie przez Gminę [...] (w której prawa i obowiązki na tym obszarze wstąpiła Gmina [...]) z mocy prawa, z dniem 27 maja 1990 r. nieodpłatnie prawa własności nieruchomości, o której mowa w sentencji decyzji (sporna nieruchomość). Organ I instancji wskazał, że w sprawie nie stwierdzono aby przedmiotowa nieruchomość Skarbu Państwa, w dniu 27 maja 1990 r., była obciążona prawem zarządu na rzecz innych niż Państwo państwowych osób prawnych (w szczególności Wojewódzkiego Przedsiębiorstwa Wodociągów i Kanalizacji w [...]) oraz aby podlegała wyłączeniu z komunalizacji – stosownie do art. 11 i 12 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. – Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych, a więc należała ona w tym dniu do podmiotów wymienionych w art. 5 ust. 1 pkt 1 ww. ustawy. Od powyższego rozstrzygnięcia odwołanie wniosło [...] Przedsiębiorstwo Wodociągów S.A. w [...]. Decyzją z 21 września 2023 r., nr KKU-60/23 Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa uchyliła decyzję Wojewody Śląskiego z 17 stycznia 2023 r., nr NWXV.7532.1.38.2018 i odmówiła stwierdzenia nabycia przez Miasto [...] (tj. gminę o takim statusie) [w której prawa i obowiązki na tym obszarze wstąpiło Miasto [...] (tj. gmina o takim statusie)] z mocy prawa, z dniem 27 maja 1990 r. nieodpłatnie prawa własności nieruchomości państwowej, położonej w dniu 27 maja 1990 r. na terenie Miasta [...] (Dzielnica [...]), a obecnie Miasta [...], w obrębie ewidencyjnym [...] [...], oznaczonej działkami nr: [...] o pow. [...] ha, nr [...] o pow. [...] ha, [...] o pow. [...] ha, ujawnionej w księdze wieczystej nr [...] prowadzonej przez Sąd Rejonowy [...] Wydział Ksiąg Wieczystych w [...]. Komisja rozpatrując sprawę wskazała, że z treści wyżej powołanej księgi wieczystej wynika, że sporna nieruchomość już w dniu 27 maja 1990 r. stanowiła własność Skarbu Państwa, bowiem jako podstawa wpisu właściciela wymieniona jest umowa sprzedaży nieruchomości z 24 listopada1982 r., nr [...]. Jak wynika z powyższej umowy, przedstawiciele działający w imieniu Państwa - Wojewódzkiego Przedsiębiorstwa Wodociągów i Kanalizacji w [...] nabyli od osób fizycznych (w trybie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczenia nieruchomości) nieruchomość oznaczoną jako działki nr [...], [...], pod budowę bocznicy kolejowej do Stacji Uzdatniania Wody "[...]" w [...]. Z wykazów zmian gruntowych wynika, że działkom nr [...], [...] nadano numery: [...], [...]; następnie działka nr [...] uległa podziałowi m. in. na działki nr [...], [...]. Sporna nieruchomość, w dniu 27 maja 1990 r., leżała na terenie Gminy (Miasta) [...]. Rozporządzeniem Rady Ministrów z 1 grudnia 1994 r. (Dz. U. Nr 132, poz. 671) z dniem 1 stycznia 1995 r. z części obszaru miasta [...] utworzono Gminę (Miasto) [...]. W ewidencji gruntów, według stanu na dzień 27 maja 1990 r., działki nr [...], [...], [...], były opisane jako użytki "Bp" - zurbanizowane tereny niezabudowane, własność Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Przedsiębiorstwa Wodociągów i Kanalizacji w [...] (zaświadczenie [...] z 10 czerwca 2019 r.). Z kolei z uproszczonych wypisów z rejestru gruntów z 8 grudnia 2022 r. wynika, że w ewidencji gruntów nadal figurują ww. działki, stanowiące własność Skarbu Państwa – w użytkowaniu Wojewódzkiego Przedsiębiorstwa Wodociągów i Kanalizacji w [...]. Z pisma Starosty [...] z 24 czerwca 2019 r., nr G-GN.6841.1.72.2018 wynika, że na mocy decyzji Urzędu Miejskiego w [...] z 10 grudnia 1986 r, nr G.III.13/8224/153/86 ustalono opłatę roczną dla ww. przedsiębiorstwa za zarząd/użytkowanie. Jednocześnie wskazano, że w zasobie Starostwa brak jest załącznika do ww. decyzji, który określał konkretne nieruchomości nią objęte (w treści decyzji powołano się jedynie na ogólną powierzchnię nieruchomości, bez ich geodezyjnego określenia). Oświadczeniem Urzędu Rejonowego w [...] z 28 grudnia 1992 r., nr UR-OG-7224/330/M/92 zaktualizowano opłatę roczną. W tamtejszym zasobie brak jest decyzji oddającej ww. działki w zarząd/użytkowanie. Z pisma Starosty [...] z 18 sierpnia 2020 r., nr G-GN.6824.1.116.2019 wynika, że na dzień 27 maja 1990 r. działki nr [...], [...], [...] były niezabudowane. Aktualnie działki nr [...] i [...] są porośnięte samosiejkami, natomiast działka nr [...] jest wykorzystywana rolniczo. Zgodnie z zapisami planu miejscowego zagospodarowania przestrzennego zatwierdzonego uchwałą Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] nr XVI11/64/79 z dnia 13 stycznia 1979 r., a obowiązującego w dniu 27 maja 1990 r., ww. działki były położone na terenie oznaczonym symbolem: "[...]" - teren urządzeń zaopatrzenia w wodę. Projektowana stacja uzdatniania wody (zaświadczenie Burmistrza Miasta [...] z 18 lipca 2019 r. nr GPG.6727.3.80.7.2019). Komisja stwierdziła, że bezpośrednio przed 27 maja 1990 r. istniało Wojewódzkie Przedsiębiorstwo Wodociągów i Kanalizacji w [...], które było przedsiębiorstwem państwowym użyteczności publicznej, podporządkowanym Wojewodzie Katowickiemu, którego jednym z podstawowych zadań było prowadzenie gospodarki wodno-ściekowej w obszarze całego województwa, przy czym przedsiębiorstwo to prowadziło działalność na zasadach racjonalnej gospodarki samofinansowania oraz rachunku ekonomicznego, na podstawie własnego planu (było podmiotem samodzielnym, podlegającym nadzorowi organu założycielskiego). Z kolei w wyniku komercjalizacji przedsiębiorstwa państwowego [...] Przedsiębiorstwo Wodociągów z siedzibą w [...] powstała spółka akcyjna [...] Przedsiębiorstwo Wodociągów w [...] (akt notarialny Rep. [...] z 19 października 2005 r.). W związku z powyższym Komisja uznała, że [...] Przedsiębiorstwo Wodociągów w [...] S.A. jest następcą prawnym istniejącego w dniu 27 maja 1990 r. Wojewódzkiego Przedsiębiorstwa Wodociągów i Kanalizacji w [...], przy czym brak jest dokumentów wskazujących, jakie konkretnie składniki mienia nieruchomego należącego do Wojewódzkiego Przedsiębiorstwa Wodociągów i Kanalizacji w [...] (lub będącego w dyspozycji tego przedsiębiorstwa) przed 1990 r. zostały przydzielone utworzonemu w 1991 r. przedsiębiorstwu państwowemu [...] Przedsiębiorstwu Wodociągów w [...] i powstałej w 2005 r. skomercjalizowanej spółce [...] Przedsiębiorstwo Wodociągów w [...] SA. W opinii KKU na podstawie oceny zgromadzonych materiałów w sprawie przekazanie spornej nieruchomości Wojewódzkiemu Przedsiębiorstwu Wodociągów i Kanalizacji w [...] Przedsiębiorstwu nastąpiło we właściwym trybie (przeszła na rzecz Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Przedsiębiorstwa Wodociągów i Kanalizacji w [...] aktem notarialnym Rep. nr [...] z [...] listopada 1982 r. Na mocy decyzji Urzędu Miejskiego w [...] z dnia 10 grudnia 1986 r. nr G.lll.13/8224/153/86 ustalono opłatę roczną dla ww. przedsiębiorstwa za zarząd/użytkowanie (jak opisano w stanie faktycznym). Zatem sporna nieruchomość była w faktycznym użytkowaniu przedsiębiorstwa w sposób nie kwestionowany przez poprzednika gminy, tj. właściwej rady narodowej. Opisane w zaskarżonej decyzji nieruchomości stanowiły własność Skarbu Państwa i pozostawały w zarządzie [...] w [...], co zgodnie z treścią art. 6 ust 1 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (w brzmieniu obowiązującym na dzień wejścia w życie ustawy komunalizacyjnej) wykluczało możliwość komunalizacji tych nieruchomości. W ocenie Komisji Wojewoda bezzasadnie uznał, że prawo zarządu nie przysługiwało poprzednikowi prawnemu odwołującej [...] Przedsiębiorstwa Wodociągów SA w [...]), tj. Wojewódzkiemu Przedsiębiorstwu Wodociągów i Kanalizacji w [...]. Można w ocenie KKU bowiem przyjąć, że przepisy art. 8 ust. 1 i 3 oraz art. 38 ust. 2 ww. ustawy znajdują zastosowanie w stosunku do umów nabycia nieruchomości zawartych przed jej wejściem w życie. Biorąc pod uwagę powyższe Komisja wskazała, że na podstawie ww. umowy sprzedaży Skarb Państwa reprezentowany przez przedstawicieli Wojewódzkiego Przedsiębiorstwa Wodociągów i Kanalizacji w [...], nabył własność nieruchomości. Podmiotem, na rzecz którego nastąpiło nabycie prawa własności nieruchomości (tj. ich istotnej części), ze względu na obowiązującą wtedy zasadę jedności własności państwowej, był Skarb Państwa, w imieniu którego występowało Wojewódzkie Przedsiębiorstwo Wodociągów i Kanalizacji w [...]. Tym samym w ocenie KKU, także stosownie do swobodnej zasady oceny dowodów, temu przedsiębiorstwu służyło co najmniej prawo zarządu/użytkowania wskazanej nieruchomości, ujawnione wobec wszystkich uczestników obrotu na podstawie wpisu w księdze wieczystej. Zatem, w ocenie Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej, Wojewoda Śląski nie dokonał prawidłowej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego. Dokumenty stanowiące podstawę do ujawnienia prawa własności Skarbu Państwa - ze wskazaniem na zarząd (użytkowanie) Wojewódzkiego Przedsiębiorstwa Wodociągów i Kanalizacji w [...] przedmiotowych nieruchomości podlegały ocenie sądu wieczysto-księgowego. W niniejszym postępowaniu prowadzonym na gruncie ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające (...) organ administracji publicznej nie jest władny dokonać odmiennej oceny stanu prawnego nieruchomości niż to wynika z treści księgi wieczystej na dzień 27 maja 1990 r. Skargę na decyzję Komisji z 21 września 2023 r. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Gmina [...] zarzucając jej naruszenie: 1. przepisów postępowania mogących mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj. a) art. 7 k.p.a. poprzez niepełne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy i ustalenie czy przedmiotowe działki znajdowały się w zarządzie [...]go Przedsiębiorstwa w [...] w dniu wejścia w życie ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. nr 32, poz. 191) i poczynienie w tym zakresie ustaleń jedynie na podstawie wpisu w księdze wieczystej nr [...], b) art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. poprzez niewyczerpujące zebranie i rozpatrzenie postępowania dowodowego, które doprowadziło do błędnego przyjęcia, iż przedmiotowe działki znajdowały się w zarządzie [...] Przedsiębiorstwa w [...] dniu wejścia w życie ustawy z dnia 10 maja 1990r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. nr 32, poz. 191); 2. przepisów prawa materialnego, tj.: art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 10 maja 1990r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych w zakresie w jakim Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa uznała, że na gruncie przedmiotowej sprawy nie zostały spełnione przesłanki do nabycia przez Miasto [...] (w którego prawa i obowiązki wstąpiło Miasto [...]) z mocy prawa z dniem 27 maja 1990 r. nieodpłatnie prawa własności nieruchomości państwowej, położonej w jednostce ewidencyjnej [...], obrębie ewidencyjnym [...] , oznaczonej jako działki numer [...] o pow. [...] ha, [...] o pow. [...] ha, [...] o pow. [...] ha, ujawnionej w księdze wieczystej nr [...], prowadzonej przez Sąd Rejonowy w [...]. W oparciu o powyższy zarzut strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpoznając sprawę ponownie uznał skargę za zasadną. Na wstępie podkreślić trzeba, że podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowił art. 5 ust. 1 ustawy dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191 ze zm.) – jak wskazano na wstępie tzw.: "ustawa komunalizacyjna", zgodnie z którym, jeżeli dalsze przepisy nie stanowią inaczej, mienie ogólnonarodowe (państwowe) należące do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego, przedsiębiorstw państwowych dla których rady narodowe i terenowe organy administracji państwowej stopnia podstawowego pełnią funkcję organów założycielskich, zakładów i innych jednostek organizacyjnych podporządkowanych powołanym wyżej organom staje się w dniu wejścia w życie niniejszej ustawy (tj. w dniu 27 maja 1990 r.) z mocy prawa mieniem właściwych gmin. Dodać należy, że decyzja komunalizacyjna ma charakter deklaratoryjny, bowiem stwierdza fakt prawny, jaki zaistniał w dniu 27 maja 1990 r., tj. w dniu wejścia w życie ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Obowiązkiem organów orzekających w tym przedmiocie jest każdorazowo ustalenie, czy zachodzą przesłanki, od spełnienia których przepis ustawy uzależnia nabycie z mocy prawa przed gminę własności nieruchomości, a więc czy według stanu na dzień 27 maja 1990 r. nieruchomość ta stanowiła własność Skarbu Państwa i czy należała do: rady narodowej bądź terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego, przedsiębiorstwa państwowego dla którego rady narodowe i terenowe organy administracji państwowej stopnia podstawowego pełniły funkcje organów założycielskich, albo do zakładów lub innych jednostek organizacyjnych podporządkowanych powołanym wyżej organom. Tym samym zagadnieniem kluczowym dla prawidłowego rozstrzygnięcia niniejszej sprawy było ustalenie, czy Wojewódzkie Przedsiębiorstwo Wodociągów i Kanalizacji w [...] w dniu 27 maja 1990 r. posiadało tytuł prawny do spornej nieruchomości, to jest, czy została ona przekazana temu Przedsiębiorstwu w użytkowanie/zarząd, co wykluczałoby możliwość jej komunalizacji, czy też Przedsiębiorstwo sprawowało jedynie władztwo faktyczne, co umożliwiałoby wydanie, w oparciu o art. 5 ust. 1 ustawy komunalizacyjnej, decyzji potwierdzającej nabycie przez Gminę Miasto [...] wymienionej nieruchomości. Wskazać należy, że mieniem ogólnonarodowym (państwowym) w rozumieniu art. 5 ust. 1 ustawy komunalizacyjnej, były nieruchomości, które nie zostały obciążone prawem zarządu na rzecz innych niż Państwo, państwowych osób prawnych. Do dnia 31 lipca 1985 r., to jest do wejścia w życie ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. z 1989 r. Nr 14 poz. 74), na mocy art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach (Dz. U. z 1969r. nr 22, poz. 159 ze zm.) tereny państwowe przekazywane były jednostkom państwowym i organizacjom społecznym w użytkowanie w drodze decyzji. Jedyny wyjątek od zasady konieczności uzyskania decyzji administracyjnej przy przekazywaniu terenu przewidywał art. 8 ust. 4 cyt. ustawy z dnia 14 lipca 1961 r., a do przekazywania terenów między jednostkami państwowymi bez zmiany sposobu użytkowania zastosowanie znajdowały przepisy rozporządzenia z dnia 31 maja 1962 r. w sprawie przekazywania terenów w miastach i osiedlach (Dz. U. z 1968 r. Nr 3, poz. 19). Podobnie regulacje uchylającej powyższy akt prawny ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości nie przewidywały uzyskania przez państwową jednostkę organizacyjną tytułu prawnego do gruntu w postaci użytkowania (a od dnia 1 sierpnia 1985 r. – zarządu), w sposób dorozumiany. Zgodnie bowiem z art. 38 ust. 2 cyt. ustawy (w brzmieniu obowiązującym w dniu 27 maja 1990 r.) państwowe jednostki organizacyjne uzyskiwały grunty państwowe w zarząd na podstawie decyzji terenowego organu administracji państwowej albo na podstawie zawartej, za zezwoleniem tego organu, umowy o przekazaniu nieruchomości między państwowymi jednostkami organizacyjnymi bądź umowy o nabyciu nieruchomości. Przepisy art. 8 ust. 1 i 3 cyt. ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. (w dniu wejścia w życie tej ustawy) wskazywały, że nieruchomości nie stanowiące własności państwowej organy administracji państwowej i inne państwowe jednostki organizacyjne oraz jednostki gospodarki uspołecznionej nabywają w drodze umowy, zawieranej na zasadach ogólnych. Nieruchomości nabyte przez państwowe jednostki organizacyjne w drodze umowy pozostają w ich zarządzie. Natomiast na dzień 27 maja 1990 r. art. 8 ust. 1 i 2 wskazywał, że nieruchomości nie stanowiące własności państwowej organy administracji państwowej i inne państwowe jednostki organizacyjne oraz jednostki gospodarki uspołecznionej nabywają w drodze umowy, zawieranej na zasadach ogólnych (ust. 1). Nieruchomości nabyte przez państwowe jednostki organizacyjne w drodze umowy pozostają w ich zarządzie. W świetle przedstawionych regulacji prawnych należy mieć na uwadze, że jedyną umową jaką dysponował organ był akt notarialny dotyczący umowy sprzedaży z 24 listopada 1982 r., a więc umowy zawartej jeszcze przed wejściem w życie ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. (tj. przed 1 sierpnia 1985 r.). Oznacza to, że przepisy tej ustawy nie mogły mieć zastosowania w sprawie, wbrew stanowisku KKU i co niezasadnie uznał za prawidłowe poprzednio Sąd rozpoznający niniejszą sprawę. Słusznie zatem podniosła skarżąca Gmina [...], że w 1982 r. przepisy prawa nie przewidywały powstania prawa użytkowania/zarządu w umowie o nabyciu nieruchomości, skoro taką możliwość wprowadziła dopiero ustawa z 1985 r. Podobnie decyzja Urzędu Miejskiego w [...] z dnia 10 grudnia 1986 r. nie mogła stanowić podstawy do przyjęcia ustanowienia prawa zarządu na rzecz Wojewódzkiego Przedsiębiorstwa Wodociągów i Kanalizacji w [...], bowiem została wydana wyłącznie w przedmiocie opłat z tytułu zarządu/użytkowania gruntu. W orzecznictwie wskazuje się, że ustalenie w drodze decyzji przedsiębiorstwu państwowemu opłat za korzystanie z gruntu państwowego, nie stwarzało pod rządami ustawy z dnia 29 kwietnia 1985r. tytułu w postaci zarządu dla tego przedsiębiorstwa. Istnienia zarządu nie można domniemywać (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 14 czerwca 2011 r., sygn. akt I SA/Wa 178/11, LEX nr 1150751). Z powyższych rozważań wynika, że będąca przedmiotem postępowania nieruchomość w dniu 27 maja 1990 r., nie pozostawała w zarządzie ww. Przedsiębiorstwa, a więc stanowiła własność Skarbu Państwa i jako taka podlegała komunalizacji. W konsekwencji za zasadny należało uznać zarzut naruszenia przez Krajową Komisję Uwłaszczeniową art. 5 ust. 1 ustawy komunalizacyjnej, poprzez błędne zastosowanie w związku z uznaniem, że przedmiotowa nieruchomość należała w dniu 27 maja 1990 r. do ww. Przedsiębiorstwa. Sąd nie znalazł podstaw, by w przedmiotowej sprawie uwzględnić wniosek uczestnika postępowania i przedstawić zagadnienie prawne do rozstrzygnięcia odpowiedniemu składowi siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego. Rozpoznając sprawę ponownie organ odwoławczy będzie miał na uwadze przedstawione wskazania Sądu. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 179a p.p.s.a. uchylił wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 8 marca 2024 r., sygn. akt I SA/Wa 2196/23 (pkt 1 sentencji wyroku) oraz na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a., uchylił zaskarżoną decyzję (pkt 2 wyroku). O kosztach postępowania kasacyjnego (pkt 3 sentencji wyroku) Sąd orzekł na podstawie art. 203 pkt 1 w zw. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2b rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2023 r. poz. 1935). Na powyższe koszty składają się wpis od skargi kasacyjnej w kwocie 100 zł oraz zwrot kosztów za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej - 240 zł.