I SA/Wa 2198/11

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Aneta Żak po rozpoznaniu w dniu 27 kwietnia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. B. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi M. B. na postanowienie Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] września 2011 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania postanawia odmówić przyznania prawa pomocy. W związku ze skierowanym do M. B. wezwaniem do uiszczenia wpisu od skargi w wysokości 100 zł, wniesionej na opisane w sentencji postanowienie Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej, skarżący wystąpił z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. W oświadczeniu złożonym na urzędowym formularzu wniosku o prawo pomocy (PPF) wnioskodawca wyjaśnił, że prowadzi gospodarstwo domowe z żoną, łączny, miesięczny dochód małżonków z tytułu renty wynosi [...] zł oraz że na jego utrzymaniu pozostaje troje studiujących dzieci. W oświadczeniu o majątku wnioskodawca podał, że posiada nieruchomość zasiedloną przez bezdomnych, którzy zajmują większość budynku, a także pole nieużytkowane, "zwolnione z upraw rolnych". Oświadczył także, że posiada długi w każdym banku. Wątpliwości odnoszące się do przedstawionej we wniosku sytuacji majątkowej wnioskodawcy uzasadniały wezwanie go w trybie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270., dalej: P.p.s.a.), do uzupełnienia złożonego wniosku w wyznaczonym 14- dniowym terminie, m.in. poprzez: przedłożenie dokumentów ujawniających aktualną wysokość dochodów uzyskiwanych przez wnioskodawcę i jego żonę; nadesłanie odpisów zeznań podatkowych; przedłożenie wyciągów z rachunków bankowych i lokat; wskazanie źródeł finansowania nauki dzieci; złożenie oświadczenia, czy skarżący korzysta obecnie z pomocy społecznej oraz nadesłanie dokumentów potwierdzających obciążenia finansowe strony. Wezwanie w tym przedmiocie z dnia [...] marca 2012 r. zostało doręczone stronie [...] kwietnia 2012 r., jednakże do dnia rozpoznania niniejszego wniosku skarżący nie wywiązał się z nałożonego na niego obowiązku złożenia wyjaśnień. W piśmie z [...] kwietnia 2012 r. (data nadania: [...] kwietnia 2012 r.) skarżący zwrócił się z wnioskiem o wyznaczenie terminu rozprawy i oświadczył, że nie jest w stanie zapłacić i "dostarczyć tyle papierów". Mając powyższe na uwadze należało zważyć, co następuje. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. warunkiem przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym jest wykazanie przez wnioskodawcę, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a.). Powołany przepis wskazuje, że ciężar wykazania przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na wnioskodawcy. W interesie osoby ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy leży więc przytoczenie wszelkich okoliczności oraz przedłożenie wszelkich dokumentów źródłowych przemawiających za zasadnością uwzględnienia wniosku. Rozpoznając złożony wniosek referendarz sądowy lub Sąd dokonuje zaś weryfikacji oświadczeń w nim zawartych w oparciu o doświadczenie życiowe, z uwzględnieniem zasad logicznego rozumowania, a także wniosków wyprowadzonych z analizy materiału dowodowego zebranego w sprawie. Jeżeli oświadczenia strony o braku możliwości ponoszenia przez nią kosztów postępowania pozostają w sprzeczności z wnioskami wyprowadzonymi z uwzględnieniem powołanych dyrektyw, istnieją podstawy do odmowy przyznania prawa pomocy. Ocena wniosku M. B., dokonana z uwzględnieniem powyżej opisanych wytycznych, wzbudziła wątpliwości co do wiarygodności i rzetelności przedstawionych w nim informacji. Z oświadczeń złożonych przez wnioskodawcę wynika bowiem, że niewielki dochód uzyskiwany przez skarżącego i jego żonę – [...] zł – służy na zaspokojenie potrzeb życiowych pięcioosobowej rodziny skarżącego, w tym pozostających na jego utrzymaniu studiujących dzieci. W związku z tym powstały zasadnicze wątpliwości co do tego, czy dochody otrzymywane przez małżonków B. z tytuły renty stanowią jedyne źródło czerpania przez członków rodziny skarżącego środków finansowych. Podnoszona przez stronę trudna sytuacja finansowa kwalifikująca się jako ubóstwo uniemożliwiające poniesienie przez skarżącego we własnym zakresie kosztów postępowania sądowego zostałaby ponadto wykazana w sposób najpełniejszy i trudny do zakwestionowania poprzez przedstawienie dokumentów poświadczających zadłużenie skarżącego. Temu celowi służyć miało skierowanie do strony wezwania w trybie art. 255 P.p.s.a. O negatywnym nastawieniu skarżącego do wypełnienia obowiązku rzetelnego wykazania i udokumentowania swojej aktualnej sytuacji finansowej świadczy okoliczność, że już dwa dni po otrzymaniu wezwania do złożenia dodatkowych wyjaśnień w sprawie wniosku o prawo pomocy wystąpił on z pismem, w którym oświadczył, że nie jest w stanie "dostarczyć tyle papierów". Powodów niemożności zachowania się zgodnego z treścią wezwania skarżący jednakże nie podał. Wnioskodawca nie podjął żadnych działań zmierzających choćby do częściowego uczynienia zadość wezwaniu z 26 marca 2012 r. Wyznaczony w nim 14-dniowy termin do skompletowania i nadesłania dokumentów i oświadczeń wskazanych w wezwaniu należy uznać za wystarczający dla strony wykazującej zwykły stopień staranności do skutecznego wywiązania się, choćby częściowego, z obowiązku nałożonego tymże wezwaniem, a zatem wystarczający, między innymi, do pozyskania dokumentów bankowych świadczących o trudnościach finansowych strony. Należy podkreślić, że obowiązek nałożony na wnioskodawcę w głównej mierze wiązał się z przedstawieniem dokumentów, co do których można było oczekiwać, że już znajdują się w posiadaniu strony (tj. "odcinek renty" lub decyzja organu emerytalno-rentowego, zeznania podatkowe, rachunki i faktury za usługi i towary nabywane w celu zaspokojenia potrzeb życiowych, dokumenty potwierdzające zadłużenie w instytucjach finansowych, a zatem nie u osób prywatnych, które najczęściej przybiera niesformalizowaną, trudną do udokumentowania, postać), a także ze złożeniem pisemnych wyjaśnień odnośnie do określonych aspektów funkcjonowania rodziny wnioskodawcy - tj. odnośnie do wysokości miesięcznych wydatków związanych z zaspokojeniem potrzeb życiowych członków rodziny skarżącego, wykonywania przez wnioskodawcę i osoby pozostające z nim we wspólnym gospodarstwie domowym jakiejkolwiek pracy zarobkowej, korzystania z pomocy opieki społecznej, źródeł finansowania nauki dzieci. Uchylenie się przez wnioskodawcę od złożenia tychże wyjaśnień skutkuje brakiem możliwości dokonania prawidłowej oceny aktualnej kondycji finansowej strony w świetle przesłanek przyznania prawa pomocy w żądanym przez stronę zakresie. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i z tego względu powinno sprowadzać się do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. Skoro zatem wnioskodawca na wezwanie sądowe nie złożył stosownych wyjaśnień co do swojej sytuacji finansowej, to w konsekwencji uniemożliwił ustalenie, czy spełnia przesłanki przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W takich warunkach deklarowana przez wnioskodawcę kondycja finansowania nie może być uznana za rzeczywiście istniejącą i przez niego posiadaną oraz uprawniającą do uwzględnienia wniosku o prawo pomocy. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 i art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., należało postanowić jak w sentencji.