I SA/Wa 2198/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Wesołowska (spr.) Sędziowie WSA Joanna Skiba WSA Przemysław Żmich Protokolant Referent Anna Kaczyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 stycznia 2020 r. sprawy ze skargi M. K. w przedmiocie niewykonania przez Prezydenta [...] wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 stycznia 2019 r., sygn. akt I SAB/Wa 272/18 1. wymierza Prezydentowi [...] grzywnę w wysokości 500 (pięćset) złotych; 2. stwierdza, że bezczynność Prezydenta [...] w wykonaniu wyroku nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. oddala skargę w pozostałej części; 4. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz skarżącego M. K. kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. M. K. (Skarżący), reprezentowany przez adwokata J. J., pismem z 25 sierpnia 2019 r. (data wpływu do Sądu 16 października 2019 r.) wystąpił do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie o wymierzenie grzywny Prezydentowi [...] (Prezydent) w związku z niewykonaniem przez organ wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 10 stycznia 2019 r., sygn. akt I SAB/Wa 272/18. Skarżący wyjaśnił, że 10 stycznia 2019 r., sygn. akt I SAB/Wa 272/18 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zobowiązał Prezydenta do rozpoznania wniosku z [...] lipca 1949 r. o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego do nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...] i [...] (obecnie [...]), dawniej oznaczona jako "[...]", w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Jednocześnie Sąd uznał, że Prezydent dopuścił się bezczynności, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Wskazał, że do dnia wniesienia niniejszej skargi organ nie rozpoznał ww. wniosku. Wyjaśnił również, że pismem z 4 czerwca 2019 r. wezwał organ do wykonania ww. wyroku. Wobec powyższego wniósł o wymierzenie Prezydentowi grzywny oraz o przyznanie od organu na jego rzecz sumy pieniężnej tytułem zadośćuczynienia za sposób prowadzenia przedmiotowej sprawy. Ponadto wniósł o ustanowienie na rzecz wszystkich spadkobierców przedwojennych właścicieli w odpowiednich częściach prawa użytkowania wieczystego lub przyznania prawa własności. Jednocześnie wniósł o zasądzenie kosztów postępowania sądowego. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi. W uzasadnieniu organ wskazał, że z uwagi na konieczność ustalenia adresów wszystkich stron postępowania nie było możliwe rozpatrzenie wniosku o przyznania prawa użytkowania wieczystego przedmiotowej nieruchomości w terminie wyznaczonym w art. 35 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: skarga jest uzasadniona, co skutkować musi wymierzeniem Prezydentowi grzywny. Przedmiotowa skarga została złożona w trybie art. 154 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), powoływanej dalej jako "P.p.s.a." Przepis ten stanowi, że w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny. W rozpoznawanej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 10 stycznia 2019 r., sygn. akt I SAB/Wa 272/18 zobowiązał Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku z [...] lipca 1949 r. o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego do nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...] i [...] (obecnie [...]), dawniej oznaczona jako "[...]", w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Akta sprawy wraz z prawomocnym wyrokiem Sądu wpłynęły do organu 24 kwietnia 2019 r., zatem wyznaczony przez sąd termin rozpoznania wniosku upłynął 24 czerwca 2019 r. Okolicznością niesporną jest, że do dnia wydania niniejszego orzeczenia, mimo uprzedniego wezwania organu przez Skarżącego do wykonania prawomocnego wyroku, Prezydent nie rozstrzygnął sprawy objętej przedmiotowym wnioskiem. Skoro zaś Prezydent w terminie wyznaczonym wyrokiem Sądu z 10 stycznia 2019 r., sprawy nie załatwił, a wyrok ten zobowiązywał organ nie tylko do rozstrzygnięcia sprawy, ale i do dokonania tego w określonym w nim terminie, to w tym stanie rzeczy wniosek o wymierzenie Prezydentowi grzywny, jest niewątpliwie uzasadniony. Zważyć bowiem należy, że niewykonywanie wyroków sądów - niezależnie od tego czy są to wyroki sądów administracyjnych (jak w niniejszej sprawie), czy sądów powszechnych - w demokratycznym państwie prawnym nie może być tolerowane. W szczególności nie można zaakceptować, czy też usprawiedliwiać sytuacji, gdy wyroki sądów nie są respektowane przez organy władzy publicznej. Taka sytuacja wszak prowadzić musi nieuchronnie do podważania zaufania jednostek do tych organów, jak też szerzej do samej władzy publicznej. Świadczy przy tym o braku poszanowania prawa przez organy, które same zobowiązane są do jego stosowania. Wobec powyższego uznać należało, że konieczne jest wymierzenie organowi grzywny w wysokości 500 (pięćset) złotych, która to kwota mieści się w wymiarze grzywny określonej w art. 154 § 6 P.p.s.a. i jest adekwatna z punktu widzenia wielkości przekroczenia terminu załatwienia sprawy wyznaczonego przez Sąd. W ocenie Sądu, uwzględniając okres o jaki przekroczony został termin rozpoznania sprawy przez organ nie można było jednak uznać, że bezczynność w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Za takim stanowiskiem przemawia fakt, że z akt administracyjnych sprawy wynika, że organ po otrzymaniu 24 kwietnia 2019 r. akt administracyjnych sprawy wraz z prawomocnym wyrokiem Sądu z 10 stycznia 2019 r. dokonał szeregu czynności zmierzających do załatwienia wniosku m.in. pismami z 8 maja 2019 r. zwrócił się do stron postępowania o nadesłanie postanowień spadkowych oraz o wskazanie adresów zamieszkania stron postępowania. Ponadto organ pismami z 9 maja 2019 r. zwrócił się do stron postępowania mających miejsce zamieszkania w [...] o wskazanie pełnomocników do doręczeń w kraju. Z uwagi na niepodjęcie powyższych przesyłek w terminie i zwrócenie ich od nadawcy - organ pismami z 9 października 2019 r. zwrócił się do polskich placówek dyplomatycznych o wskazanie aktualnych adresów zamieszkania stron postępowania. Sąd nie uwzględnił również wniosku o przyznanie Skarżącemu sumy pieniężnej i w tej części skargę oddalił. Wyjaśnić należy, że suma pieniężna z art. 154 § 7 P.p.s.a. ma charakter kompensacyjny i prewencyjny. Z treści omawianego przepisu wyraźnie wynika, że ustawodawca pozostawił sądowi ocenę, czy okoliczności sprawy wskazują na potrzebę zadośćuczynienia skarżącemu za oczekiwanie na rozpoznanie jego sprawy. Środek ten powinien być stosowany w szczególnie drastycznych przypadkach zwłoki organu oraz w sytuacji, gdy istnieje uzasadniona obawa, że bez nałożenia tej sankcji organ sprawy nadal nie załatwi. Odnosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy, Skarżący w żaden sposób nie uzasadnił wniosku o przyznanie od organu sumy pieniężnej. Z treści skargi nie wynika w szczególności, aby Skarżący doznał krzywdy w związku z niewykonaniem przez organ administracji wyroku, którą należałoby zrekompensować i która to okoliczność mogłaby podlegać ocenie Sądu orzekającego. Odnosząc się do wniosku Skarżącego o orzeczenie na podstawie art. 154 § 2 P.p.s.a, wskazać należy, że zgodnie z art. 154 § 2 P.p.s.a Sąd może orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeśli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego. Podkreślić należy, że w sprawach na niewykonanie wyroku wydanego w trybie art. 149 P.p.s.a, w którym sąd uwzględnił skargę na bezczynność organu, przepis art. 154 § 2 P.p.s.a, może być stosowany, ale jedynie w zakresie wynikającym z art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a, czyli w sprawach dotyczących innych niż decyzje i postanowienia aktów i czynności z zakresu administracji publicznej (por. B. Dauter i inni, Prawo o postępowaniu, 2009 r., s. 408). W okolicznościach niniejszej sprawie przepis ten nie może mieć zatem zastosowania. Ponadto w doktrynie prezentowany jest pogląd, że przesłanka charakteru sprawy, o której mowa w art. 154 § 2 P.p.s.a, wyłącza orzekanie sądu administracyjnego w sprawach, w których "(...) chodzi o przyznanie określonych dóbr materialnych, które pozostają w wyłącznej dyspozycji organów administracji publicznej" (por. B. Adamiak, J. Borkowski, Polskie postępowanie administracyjne. 2009 r. s.176). Uwzględniając powyższe Sąd oddalił skargę w tym zakresie. Wobec powyższego, na podstawie art. 154 § 1 P.p.s.a. w związku z art. 154 § 6 P.p.s.a. Sąd orzekł jak w punkcie 1 wyroku. Rozstrzygnięcie zawarte w punkcie 2 wyroku wydane zostało na podstawie art. 154 § 2 P.p.s.a. Rozstrzygnięcie zawarte w punkcie 3 wyroku wydane zostało na podstawie art. 151 P.p.s.a. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 P.p.s.a. i 205 § 2 P.p.s.a. zasądzając na rzecz Skarżącego kwotę 200 złotych tytułem uiszczonego wpisu i 480 złotych tytułem wynagrodzenia pełnomocnika.