I SA/Wa 2199/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Boniecka – Płaczkowska po rozpoznaniu w dniu 1 marca 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku D.S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od wpisu sądowego w wysokości 80% w sprawie ze skargi H.G. i D.S. na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] września 2010 r., nr [...] w przedmiocie ustalenia odszkodowania postanawia odmówić przyznania D.S. prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. POSTANOWIENIE Dnia 1 marca 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Boniecka – Płaczkowska po rozpoznaniu w dniu 1 marca 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku H.G. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od wpisu sądowego w wysokości 80% w sprawie ze skargi H.G. i D.S. na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] września 2010 r., nr [...] w przedmiocie ustalenia odszkodowania postanawia odmówić przyznania H.G. prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. POSTANOWIENIE Dnia 1 marca 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Boniecka – Płaczkowska po rozpoznaniu w dniu 1 marca 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku D.S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od wpisu sądowego w wysokości 80% w sprawie ze skargi H.G. i D.S. na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] września 2010 r., nr [...] w przedmiocie ustalenia odszkodowania postanawia odmówić przyznania D.S. prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. UZASADNIENIE W związku ze skargą na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] września 2010 r., nr [...] w przedmiocie ustalenia odszkodowania D.S. zarządzeniem z dnia 2 grudnia 2010 r. została wezwana do uiszczenia (solidarnie z H.G.) wpisu sądowego w wysokości [...] zł. W następstwie wydanego zarządzenia D.S. nadesłała złożony na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych, tj. zwolnienia od wpisu sądowego w wysokości 80%. W oświadczeniu tym wskazała, że jest wdową utrzymującą się z pracy na stanowisku [...]. Jej wynagrodzenie wynosi [...] zł brutto. Na utrzymaniu ma córkę A., która studiuje w [...] Szkole [...] w K. i która otrzymuje rentę rodzinną w wysokości [...] zł. Kwotę uzyskaną z tytułu swego wynagrodzenia za pracę skarżąca w całości wydaje na utrzymanie domu, tj. opłacenie energii, gazu, opału, żywności, jak również opłacenie czesnego za studia córki. Wnioskodawczyni ujawniła, że posiada majątek w postaci udziału w ½ części nieruchomości rolnej ([...] ha) jak również posiada oszczędności pieniężne uzyskane tytułem odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości w kwocie [...] zł. Zaznaczyła jednak, że wypłacone w I dekadzie października 2010 r. odszkodowanie w całości zamierza przeznaczać na zakup działki oraz pokrycie kosztów związanych z uzyskaniem pozwolenia na budowę domu mieszkalnego oraz jego wybudowanie. Skarżąca wyjaśniła, że na dzień 28 grudnia 2010 r. poniosła wydatki w kwocie [...] zł. związane z rozpoczęciem budowy w warunkach wzrostu cen, materiałów budowlanych i usług. Referendarz sądowy postanowieniem z 10 stycznia 2011 r., sygn. akt I SA/Wa 2199/10 odmówił przyznania D.S. prawa pomocy w żądanym przez nią zakresie. W dniu 26 stycznia 2011 r. skarżąca wniosła do Sądu, w ustawowym terminie, sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego, w którym zakwestionowała zasadność wydanego rozstrzygnięcia. W sprzeciwie, oprócz informacji zawartych wcześniej we wniosku o przyznanie prawa pomocy, skarżąca podniosła, iż jest współwłaścicielką nieruchomości z udziałem w wysokości 1/2 działki o pow. [...] arów (a nie [...] ha). Nadal podtrzymuje, że posiada zasoby pieniężne w kwocie [...] zł pochodzące z odszkodowania. Powyższą kwotę musi przeznaczyć jednak na zakup nowego mieszkania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Prawo pomocy, zgodnie z art. 246 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej p.p.s.a.), może być przyznane osobie fizycznej w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, natomiast w zakresie częściowym następuje – gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 p.p.s.a.). W myśl art. 245 § 3 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje m.in. zwolnienie od opłat sądowych (którymi jest wpis sądowy) w całości lub w części. Zaznaczenia wymaga, że przy ocenie zasadności wniosku o przyznanie prawa pomocy ustawodawca nakazuje stosowanie surowych kryteriów oceny. Strona domagając się uwzględnienia takiego wniosku w całości czy też w części musi wykazać, że znajduje się w wyjątkowo trudnej sytuacji, która w znaczący sposób odbiega od przeciętnej. Tylko zatem te osoby, które wykażą, iż ich sytuacja materialna jest ciężka mogą oczekiwać, że ich wniosek zostanie uwzględniony. Takie stanowisko wielokrotnie akcentowały również w orzeczeniach sądy administracyjne. Instytucja "prawa pomocy" ma zatem na celu ułatwienie najuboższym dochodzenia swych słusznych praw w sprawach dotyczących ich żywotnych interesów, przy czym to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek przedstawiania wszelkich istotnych okoliczności dotyczących jego sytuacji materialnej, której analiza umożliwia rozpatrzenie wniosku o przyznanie prawa pomocy. Odnosząc powyższe do niniejszej sprawy należy zauważyć, że niezależnie od dokonanej analizy danych zawartych w oświadczeniu o majątku i dochodach skarżącej, sama wartość kwoty wypłaconego na jej rzecz przez Wojewodę [...] odszkodowania za przejęcie z mocy prawa na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości ([...] zł) wielokrotnie przewyższa wysokość solidarnego wpisu od skargi ([...] zł), a skarżąca nie wykazała w żaden sposób, iż środków tych nie może przeznaczyć na poniesienie kosztów postępowania sądowego. Konieczność zakupu nowego domu nie może stanowić podstawy do zwolnienia od ponoszenia przez skarżącą kosztów postępowania sądowego, gdyż sposób w jaki skarżąca wykorzystuje posiadane zasoby majątkowe jest bez znaczenia dla oceny jej możliwości finansowych. Jak wskazuje orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego, przedkładanie należności o charakterze prywatnoprawnym nad publicznoprawnymi nie może skutkować przerzuceniem ciężaru finansowania postępowań sądowoadministracyjnych strony na Skarb Państwa (vide: postanowienie NSA sygn. akt I OZ 150/06 - I OZ 151/06). Należy również zauważyć, iż zgodnie z generalną zasadą ponoszenia przez strony kosztów postępowania sądowego, wyrażoną między innymi w art. 199 p.p.s.a., strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Prawo pomocy stanowi wyjątek od tej zasady i jest obwarowane wymogiem aby osoba, która stanie się jego beneficjentem była w sposób realny pozbawiona środków do życia, a pozyskanie przez nią kwot na sfinansowanie kosztów udziału w sporze sądowym było obiektywnie niemożliwe. Sytuacja majątkowa skarżącej wyklucza możliwość zwolnienia od kosztów sądowych, gdyż dysponuje ona środkami pieniężnym wystarczającymi na pokrycie kosztów pomocy prawnej. W świetle powołanych wyżej przepisów i ugruntowanego orzecznictwa sądów administracyjnych nie można zatem uznać, że skarżąca spełnia przesłanki o których mowa w art. 246 § 1 p.p.s.a. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 260 p.p.s.a., Sąd postanowił jak w sentencji. POSTANOWIENIE Dnia 1 marca 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Boniecka – Płaczkowska po rozpoznaniu w dniu 1 marca 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku H.G. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od wpisu sądowego w wysokości 80% w sprawie ze skargi H.G. i D.S. na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] września 2010 r., nr [...] w przedmiocie ustalenia odszkodowania postanawia odmówić przyznania H.G. prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. UZASADNIENIE W związku ze skargą na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] września 2010 r., nr [...] w przedmiocie ustalenia odszkodowania H.G. zarządzeniem z dnia 2 grudnia 2010 r. została wezwana do uiszczenia (solidarnie z D.S.) wpisu sądowego w wysokości [...] zł. W następstwie wydanego zarządzenia H.G. nadesłała złożony na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych, tj. zwolnienia od wpisu sądowego w wysokości 80%. W oświadczeniu tym wskazała, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z mężem, którego wynagrodzenie jest jedynym źródłem dochodu i wynosi od [...] zł do [...] zł brutto. Powyższą kwotę w całości wydaje na opłacenie energii, gazu, opału, żywności jak również lekarstw dla męża. Skarżąca ujawniła, że posiada majątek w postaci udziału w ½ części nieruchomości rolnej ([...] ha). Uzasadniając wniosek zaznaczyła, że wskutek wywłaszczenia została pozbawiona dochodu z gospodarstwa rolnego. Wnioskodawczyni ujawniła również, iż posiada oszczędności pieniężne uzyskane tytułem odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości w kwocie [...] zł. Zaznaczyła jednak, że wypłacone w I dekadzie października 2010 r. odszkodowanie w całości zamierza przeznaczać na zakup działki oraz pokrycie kosztów związanych z uzyskaniem pozwolenia na budowę domu mieszkalnego oraz jego wybudowanie. Skarżąca wyjaśniła, że na dzień 28 grudnia 2010 r. poniosła wydatki w kwocie [...] zł. związane z rozpoczęciem budowy w warunkach wzrostu cen, materiałów budowlanych i usług. Referendarz sądowy postanowieniem z 10 stycznia 2011 r., sygn. akt I SA/Wa 2199/10 odmówił przyznania H.G. prawa pomocy w żądanym przez nią zakresie. W dniu 26 stycznia 2011 r. skarżąca wniosła do Sądu, w ustawowym terminie, sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego, w którym zakwestionowała zasadność wydanego rozstrzygnięcia. W sprzeciwie podniosła, iż jest współwłaścicielką nieruchomości z udziałem w wysokości 1/6 (a nie 1/2) działki o pow. [...] arów (a nie [...] ha). Nadal podtrzymuje, że posiada zasoby pieniężne w kwocie [...] zł pochodzące z odszkodowania. Powyższą kwotę musi przeznaczyć jednak na zakup nowego mieszkania. Skarżąca podniosła ponadto, że wraz z nią mieszkają dwie córki, w tym jedna wraz z 4-letnim dzieckiem, dwaj synowie oraz mąż. Wyjaśniła, że jej sytuację materialną określają jedynie dochody męża pochodzące z pracy zarobkowej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Prawo pomocy, zgodnie z art. 246 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej p.p.s.a.), może być przyznane osobie fizycznej w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, natomiast w zakresie częściowym następuje – gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 p.p.s.a.). W myśl art. 245 § 3 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje m.in. zwolnienie od opłat sądowych (którymi jest wpis sądowy) w całości lub w części. Zaznaczenia wymaga, że przy ocenie zasadności wniosku o przyznanie prawa pomocy ustawodawca nakazuje stosowanie surowych kryteriów oceny. Strona domagając się uwzględnienia takiego wniosku w całości czy też w części musi wykazać, że znajduje się w wyjątkowo trudnej sytuacji, która w znaczący sposób odbiega od przeciętnej. Tylko zatem te osoby, które wykażą, iż ich sytuacja materialna jest ciężka mogą oczekiwać, że ich wniosek zostanie uwzględniony. Takie stanowisko wielokrotnie akcentowały również w orzeczeniach sądy administracyjne. Instytucja "prawa pomocy" ma zatem na celu ułatwienie najuboższym dochodzenia swych słusznych praw w sprawach dotyczących ich żywotnych interesów, przy czym to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek przedstawiania wszelkich istotnych okoliczności dotyczących jego sytuacji materialnej, której analiza umożliwia rozpatrzenie wniosku o przyznanie prawa pomocy. Odnosząc powyższe do niniejszej sprawy należy zauważyć, że niezależnie od dokonanej analizy danych zawartych w oświadczeniu o majątku i dochodach skarżącej, sama wartość kwoty wypłaconego na jej rzecz przez Wojewodę [...] odszkodowania za przejęcie z mocy prawa na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości ([...] zł) wielokrotnie przewyższa wysokość solidarnego wpisu od skargi ([...] zł), a skarżąca nie wykazała w żaden sposób, iż środków tych nie może przeznaczyć na poniesienie kosztów postępowania sądowego. Konieczność zakupu nowego domu nie może stanowić podstawy do zwolnienia od ponoszenia przez skarżącą kosztów postępowania sądowego, gdyż sposób w jaki skarżąca wykorzystuje posiadane zasoby majątkowe jest bez znaczenia dla oceny jej możliwości finansowych. Jak wskazuje orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego, przedkładanie należności o charakterze prywatnoprawnym nad publicznoprawnymi nie może skutkować przerzuceniem ciężaru finansowania postępowań sądowoadministracyjnych strony na Skarb Państwa (vide: postanowienie NSA sygn. akt I OZ 150/06 - I OZ 151/06). Należy również zauważyć, iż zgodnie z generalną zasadą ponoszenia przez strony kosztów postępowania sądowego, wyrażoną między innymi w art. 199 p.p.s.a., strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Prawo pomocy stanowi wyjątek od tej zasady i jest obwarowane wymogiem aby osoba, która stanie się jego beneficjentem była w sposób realny pozbawiona środków do życia, a pozyskanie przez nią kwot na sfinansowanie kosztów udziału w sporze sądowym było obiektywnie niemożliwe. Sytuacja majątkowa skarżącej wyklucza możliwość zwolnienia od kosztów sądowych, gdyż dysponuje ona środkami pieniężnym wystarczającymi na pokrycie kosztów pomocy prawnej. W świetle powołanych wyżej przepisów i ugruntowanego orzecznictwa sądów administracyjnych nie można zatem uznać, że skarżąca spełnia przesłanki o których mowa w art. 246 § 1 p.p.s.a. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 260 p.p.s.a., Sąd postanowił jak w sentencji.