I SA/Wa 2199/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący - Sędzia WSA Iwona Kosińska po rozpoznaniu w dniu 18 maja 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. B. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi U. T., A. K. i L. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] czerwca 2013 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w dniu 5 maja 2016 r. (data stempla pocztowego) wpłynął sprzeciw M. B. od postanowienia referendarza sądowego z dnia 7 kwietnia 2016 r., którym odmówiono wnioskodawcy przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. Mając na uwadze, iż zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), zwanej dalej jako p.p.s.a. wobec wniesienia sprzeciwu od postanowienia wydanego przez referendarza sądowego, postanowienie to straciło moc, sprawa z w wniosku o przyznanie prawa pomocy zostaje rozpoznana na nowo. W złożonym sprzeciwie wnioskodawca mnie podał żadnych informacji. W formularzu PPF wnioskodawca wskazał, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania bez uszczerbku dla utrzymania rodziny. Wyjaśnił, że gospodarstwo domowe prowadzi wraz ze studiującym synem (ur. 1992 r.). Środki utrzymania czerpie z alimentów w wysokości [...] zł. Określając stałe wydatki, wnioskodawca podał, że odnoszą się one do "mediów" –[...] zł i wyżywienia –[...] zł. Według złożonego oświadczenia wnioskodawca nie posiada oszczędności ani jakiegokolwiek majątku. W związku z tym, że oświadczenia zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okazały się niewystarczające do oceny aktualnego stanu majątkowego wnioskodawcy, pismem z dnia 1 marca 2016 r. wnioskodawca został wezwany do uzupełnienia złożonego wniosku, stosownie do art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w terminie 7 dni od dnia otrzymania wezwania, pod rygorem niewykazania przesłanek przyznania prawa pomocy, poprzez przedstawienie: 1. oświadczenia na temat źródeł uzyskiwanych dochodów, z których ponoszone są przez wnioskodawcę koszty utrzymania w dwuosobowym gospodarstwie domowym wobec nieuprawdopodobnienia, że łączne koszty utrzymania (poza wyżywieniem) odnoszą się wyłącznie do opłat za media i zamykają się w deklarowanej w formularzu wysokości ([...] zł), 2. kopii składanych deklaracji podatkowych lub zaświadczenia z właściwego urzędu skarbowego potwierdzających brak takiego obowiązku, 3. informacji, czy wnioskodawca jest zarejestrowany jako osoba prowadząca działalność gospodarczą, jeżeli tak - przedstawienie dokumentów określających jej charakter wraz z dokumentacją dotyczącą uzyskiwanych dochodów lub ponoszonych strat w ostatnim roku podatkowym, 4. informacji, czy wnioskodawca pozostaje zatrudniony, prowadzi działalność zawodową lub pełni jakiekolwiek funkcje, z którymi wiąże się uzyskiwanie dochodów, 5. wyciągu ze wszystkich posiadanych przez składającego wniosek rachunków bankowych, lokat lub innych instrumentów finansowych wraz z historią dokonanych na nich operacji z ostatnich trzech miesięcy, 6. kopii dokumentów potwierdzających otrzymywanie świadczeń alimentacyjnych w deklarowanej w formularzu wysokości, 7. szczegółowego wykazu wydatków ponoszonych miesięcznie na konieczne utrzymanie oraz inne potrzeby wraz z określeniem ich wysokości, w tym także przedstawienie kopii dokumentów potwierdzających ich opłacanie, 8. informacji na temat zarejestrowanych na wnioskodawcę pojazdów, 9. informacji na temat miejsca zamieszkiwania wnioskodawcy oraz syna wraz ze wskazaniem okoliczności skutkujących brakiem wydatków ponoszonych na ten cel, 10. informacji określającej powód nieprzedstawienia oświadczenia o niezatrudnianiu i niepozostawaniu w innym stosunku prawnym wnioskodawcy z radą prawnym lub adwokatem, stanowiący przeszkodę w uwzględnieniu wniosku w zakresie ustanowienia pełnomocnika z urzędu. Powyższe wezwanie zostało doręczone wnioskodawcy w dniu 21 marca 2016 r. (zwrotne potwierdzenie odbioru k.550), jednakże pozostało bezskuteczne. Do dnia rozpoznania niniejszego sprzeciwu wnioskodawca nie odpowiedział na ww. wezwanie - nie nadesłał żądanych dokumentów ani informacji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Przepisy ustawy p.p.s.a. przewidują możliwość przyznania stronom postępowania prawa pomocy. Prawo pomocy może być przyznane stronie w zakresie całkowitym (art. 245 § 2 p.p.s.a) lub częściowym (art. 245 § 3 p.p.s.a.), przy czym jego przyznanie uzależnione jest od spełnienia przez stronę ustawowo przewidzianych przesłanek. Zgodnie z art. 246 § 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), a w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Z treści powołanego wyżej przepisu wynika, że to na wnoszącym wniosek o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar wykazania okoliczności, które mogłyby stanowić podstawę do przyznania prawa pomocy. Rozstrzygnięcie jest zatem uzależnione od tego, co zostanie udowodnione przez stronę. Z nadesłanego oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że wnioskodawca prowadzi gospodarstwo domowe wraz ze studiującym synem (ur. 1992 r.). Środki utrzymania czerpie z alimentów w wysokości [...] zł. Określając stałe wydatki, wnioskodawca podał, że odnoszą się one do "mediów" –[...] zł i wyżywienia –[...] zł. Według złożonego oświadczenia wnioskodawca nie posiada oszczędności ani jakiegokolwiek majątku. W związku z tym, że oświadczenia zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okazały się niewystarczające do oceny aktualnego stanu majątkowego wnioskodawcy, pismem z dnia 1 marca 2016 r. został wezwany do nadesłania, w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy, wskazanych w tym piśmie dokumentów i złożenia oświadczeń. Powyższe wezwanie zostało doręczone wnioskodawcy w dniu 21 marca 2016 r., a zatem termin do jego wykonania upłynął z dniem 28 marca 2016 r. Pomimo upływu wyznaczonego terminu wnioskodawca nie nadesłał żądanych dokumentów ani nie złożył wymaganych oświadczeń. Ponadto żądanych dokumentów i oświadczeń wnioskodawca nie załączył również przy sprzeciwie. Pozyskanie natomiast dodatkowych informacji miało umożliwić ustalenie w sposób prawidłowy, czy wniosek opiera się na uzasadnionych podstawach. W orzecznictwie sądowym przyjmuje się, że skoro udzielenie z budżetu państwa wsparcia w postaci przyznania stronie prawa pomocy stanowi wyjątek od zasady ponoszenia przez stronę kosztów zainicjowanego przez nią postępowania sądowego, to pomoc taka przysługuje nie osobom uznającym się za niezamożne, lecz takim, które fakt ten wykażą także stosownymi dokumentami (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 22 stycznia 2015 r., sygn. akt I OZ 21/15). Z tych względów wskazać należy, że osoba występująca z wnioskiem o prawo pomocy zobowiązana jest nie tylko do przedstawienia we wniosku wszelkich okoliczności odnoszących się do swojej sytuacji materialnej, ale także do udokumentowania tychże okoliczności. Nienadesłanie przez wnioskodawcę wskazanych w wezwaniu z dnia 1 marca 2016 r. dokumentów skutkuje brakiem możliwości prawidłowego ustalenia stanu majątkowego wnioskodawcy. Zakres przedmiotowy doręczonego wnioskodawcy wezwania odnosi się bowiem do istotnych informacji z punktu widzenia wymogu ustalenia jego rzeczywistej sytuacji materialnej. Obejmują one informacje pozwalające ustalić faktyczne dochody wnioskodawcy i stan posiadanych oszczędności, dotyczą ustalenia tego, czy wnioskodawca pozostaje zatrudniony, prowadzi działalność zawodową lub pełni jakiekolwiek funkcje, z którymi wiąże się uzyskiwanie dochodów, pozwalają również oszacować rzeczywisty zakres wydatków gospodarstwa domowego. Skierowane do wnioskodawcy wezwanie nie służyło jedynie uzupełnieniu brakujących informacji o sytuacji materialnej, ale przede wszystkim miało na celu określenie faktycznego obrazu stanu majątkowego z powodu powstania wątpliwości, czy złożone oświadczenie, nawet w zakresie podanych w nim szczątkowych informacji, odpowiada rzeczywistości. Z tego względu zaniechanie zastosowania się do wezwania oznacza, że wnioskodawca nie doprowadził do potwierdzenia sformułowanego we wniosku oświadczenia, którego zasadniczym elementem było twierdzenie, że żądanie przyznania prawa pomocy jest spowodowane nieposiadaniem środków na poniesienie kosztów postępowania. Wnioskodawca nie przedstawił stosownych dokumentów mających na celu ustalenie jego aktualnych możliwości finansowych oraz nie złożył oświadczeń do których został wezwany. Ponadto również w sprzeciwie wnioskodawca nie nadesłał żądanych dokumentów ani nie podał żadnych informacji. Stwierdzić zatem należy, że sytuacja majątkowa wnioskodawcy nie została dostatecznie wyjaśniona, gdyż wątpliwości odnoszące się do wiarygodności przedstawionych przez wnioskodawcę informacji nie zostały przez stronę usunięte. Tym samym wnioskodawca nie wykazał, że spełnia przesłankę z art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. W postępowaniu z wniosku o przyznanie prawa pomocy, Sąd rozpoznający wniosek powinien mieć na uwadze zasadniczo ustawowe przesłanki, których spełnienie może uprawniać do przyznania prawa pomocy. Oznacza to konieczność wykazania przez wnioskodawcę, że jego aktualny stan majątkowy nie pozwala mu na partycypowanie w kosztach postępowania. Mając na uwadze okoliczności niniejszej sprawy uznać należy, że wnioskodawca nie wykazał, iż znajduje się w sytuacji materialnej kwalifikującej go do przyznania prawa pomocy. Mając na uwadze powyższe, na podstawie 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 260 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.