I SA/Wa 22/21
WyrokWSA w Warszawie2021-02-22
Skład orzekający: Anna Wesołowska, Gabriela Nowak, Anna Falkiewicz - Kluj
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy odmowa wydania zaświadczenia o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności jest zasadna, gdy na gruncie znajdują się budynki o funkcji produkcyjnej, usługowej i gospodarczej dla rolnictwa, a ich powierzchnia użytkowa stanowi 30,65% powierzchni wszystkich budynków na nieruchomości?Ratio decidendi
Organy administracji publicznej nie mogą dowolnie ustalać powierzchni użytkowej budynków na potrzeby oceny przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności. Ustalenie to musi być oparte na danych z ewidencji gruntów i budynków, a sąd musi mieć możliwość jego kontroli. W przypadku braku możliwości kontroli, ustalenie jest dowolne i stanowi podstawę do uchylenia zaskarżonego postanowienia.Stan faktyczny
Skarżący wystąpili o wydanie zaświadczenia o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności. Organy odmówiły, uznając, że na dzień 1 stycznia 2019 r. nieruchomość była zabudowana budynkiem mieszkalnym oraz trzema budynkami o funkcji produkcyjnej, usługowej i gospodarczej dla rolnictwa, których łączna powierzchnia użytkowa przekraczała 30% powierzchni wszystkich budynków. Skarżący kwestionowali te ustalenia, wskazując na zmiany w ewidencji gruntów i budynków oraz na to, że budynki te umożliwiały racjonalne korzystanie z budynku mieszkalnego. Sąd uchylił postanowienia organów obu instancji.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżone postanowienie oraz postanowienie organu pierwszej instancji i zasądził zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Wesołowska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Gabriela Nowak Sędzia WSA Anna Falkiewicz - Kluj po rozpoznaniu w dniu 22 lutego 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi I. K. i T. K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] października 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz postanowienie Prezydenta [...] z dnia [...] lipca 2020 r. nr [...]; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz I. K. i T. K. solidarnie kwotę 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Postanowieniem z [...] lipca 2020 r. Prezydent [...] (Prezydent) odmówił wydania zaświadczenia o treści żądanej przez Skarżących I. i W. K..
Jako podstawę prawną swojego rozstrzygnięcia Prezydent wskazał art. 219 k.p.a., w związku z art. 1 ust. 1 i 2, art. 1a, art. 4 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów (Dz.U. z 2020 r, poz. 139 ze zm. dalej "ustawa z 20 lipca 2018 r.") i art. 39 ust. 2 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz.U. z 2020 r. poz. 713 j.t.).
W uzasadnieniu wyjaśnił, że Skarżący jako współużytkownicy wieczyści nieruchomości gruntowej stanowiącej własność [...], położonej w [...] przy ul. [...], oznaczonej jako działki ewidencyjne nr [...] i [...] w obrębie [...], uregulowanej w księdze wieczystej nr [...], wystąpili o wydanie zaświadczenia o przekształceniu prawo użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych no cele mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów.
Postanowieniem z [...] kwietnia 2019 r. Prezydent odmówił wydania zaświadczenia wyjaśniając, że według danych zawartych w ewidencji gruntów i budynków, aktualnych na dzień 1 stycznia 2019 r., przedmiotowa nieruchomość była zabudowana:
- budynkiem mieszkalnym o 2 kondygnacjach naziemnych oraz 1 podziemnej, o powierzchni zabudowy [...] m2 (identyfikator [...]),
- trzema budynkami o funkcji produkcyjnej, usługowej i gospodarczej dla rolnictwa: 1-kondygnacyjnym o powierzchni zabudowy [...] m2, 1-kondygnacyjnym o powierzchni zabudowy [...] m2, 1-kondygnacyjnym o powierzchni zabudowy [...]m2.
Prezydent wyjaśnił również, że zdjęcia lotnicze wykonane w latach 2018 i 2019 wskazują na to, że na dzień 1 stycznia 2019 r. na gruncie znajdowały się również inne budynki, które w tym dniu nie były ujawnione w ewidencji gruntów i budynków:
-1-kondygnacyjny budynek o funkcji produkcyjnej, usługowej i gospodarczej dla rolnictwa o powierzchni zabudowy [...] m2,
-1-kondygnacyjny budynek o funkcji produkcyjnej, usługowej i gospodarczej dla rolnictwa o powierzchni zabudowy [...] m2
Powyżej wskazane budynki zostały usunięte z operatu ewidencyjnego w związku ze zgłoszeniem przez właściciela zamiaru ich rozbiórki, jednak faktycznie nadal znajdowały się na gruncie.
Postanowienie to stało się ostateczne wobec niewniesienia przez Skarżących zażalenia.
Następnie, [...] marca 2020 roku Skarżący ponowili wniosek, dołączając dokumenty wskazujące na dokonanie zmian w operacie ewidencji gruntów i budynków w zakresie obiektów budowlanych znajdujących się na nieruchomości.
Skarżący dołączyli do wniosku decyzję Prezydenta z [...] marca 2020 r. którą zaktualizowano dane ewidencji gruntów i budynków w zakresie powierzchni zabudowy i funkcji budynków usytuowanych na ww. nieruchomości. Zmiany te zostały wprowadzone na podstawie opracowania geodezyjnego przyjętego do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego [...] lipca 2019 r., oględzin z dnia [...] listopada 2019 r. oraz dokumentacji fotograficznej załączonej przez wnioskodawców do pisma z dnia [...] grudnia 2019 r.
Prezydent uznał, że zmiany te nie dotyczą aktualizacji ewidencji zgodnie ze stanem na dzień 1 stycznia 2019 r., a więc nie mają znaczenia dla rozstrzygnięcia.
Podsumowując uznał na podstawie danych dotyczących liczby kondygnacji i powierzchni zabudowy poszczególnych budynków usytuowanych na nieruchomości, że w dniu istotnym dla rozstrzygnięcia, tj. w dniu 1 stycznia 2019 r., użytkowa budynków niemieszkalnych, niesłużących do racjonalnego korzystania z budynku mieszkalnego, przekraczała 30% powierzchni wszystkich budynków położonych na nieruchomości. Zatem na dzień 1 stycznia 2019 r. nieruchomość nie spełniała warunków wskazanych w art. 1 i art. 1a ustawy o przekształceniu.
Prezydent wyjaśnił również, że w sprawie nie mają zastosowania przepisy regulujące tzw. opóźnione przekształcenie będące wynikiem założenia księgi wieczystej dla części nieruchomości lub zakończenia inwestycji poprzez oddanie budynku mieszkalnego do użytkowania.
Po rozpoznaniu zażalenia Skarżących, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] (Kolegium) postanowieniem z [...] października 2020 r. utrzymało w mocy postanowienie organu pierwszej instancji.
Kolegium wskazało, że 1 stycznia 2019 r. nieruchomość uregulowana w księdze wieczystej nr [...] składała się z działek nr [...] i nr [...] z obrębu [...] , położonych w [...], przy ul. [...]. Działka nr [...] była zabudowana, a działka nr [...] była niezabudowana.
Według stanu na dzień 1 stycznia 2019 r, działka nr [...] zabudowana była czterema budynkami, z czego trzy miały funkcje produkcyjne, usługowe i gospodarcze dla rolnictwa, a jeden funkcje mieszkalne, co potwierdza zarówno ewidencja gruntów i budynków jak i treść księgi wieczystej nr [...]. W dniu [...] marca 2019 r. z księgi wieczystej nr [...] odłączono działkę nr [...] i założono dla niej odrębną księgę wieczystą nr [...], a zatem z tą chwilą działka nr [...] stanowi odrębną nieruchomość.
Kolegium wskazało następnie, że jak wynika z danych zawartych w ewidencji gruntów na dzień 1 stycznia 2019 r. działka nr [...] zabudowana była budynkiem mieszkalnym oraz budynkami o funkcji produkcyjnej, usługowej i gospodarczej dla rolnictwa, których funkcja uległa zmianie dopiero w 2020 r.
W związku z powyższym w dniu 1 stycznia 2019 r. nieruchomość stanowiąca działki nr [...] i nr [...] nie spełniała kryterium przedmiotowego, o którym mowa w art. 1 ust. 2 z 20 lipca 2018 r., gdyż w dacie tej nieruchomość zabudowana była budynkami nie służącymi prawidłowemu i racjonalnemu korzystaniu z budynku mieszkalnego - budynki o funkcji produkcyjnej, usługowej i gospodarczej dla rolnictwa.
Zgodnie natomiast z art. 1a ww. ustawy jej przepisy stosuje się również jeżeli na gruncie zabudowanym budynkami, o których mowa w art. 1 ust. 2, położone są także inne budynki, obiekty budowlane lub urządzenia budowlane, o ile łączna powierzchnia użytkowa budynków innych niż określone w art. 1 ust. 2 nie przekracza 30% powierzchni użytkowej wszystkich budynków położonych na tym gruncie.
Kolegium podzieliło ustalenia organu pierwszej instancji zgodnie z którymi łączna powierzchnia użytkowa budynków innych niż określone w art. 1 ust. 2 ustawy z 20 lipca 2018 r. przekracza 30% powierzchni użytkowej wszystkich budynków położonych na tym gruncie. Wobec czego nie doszło z dnie 1 stycznia 2019 r. do przekształcania prawa użytkowania wieczystego w prawo własności tego gruntu.
Skarżący wnieśli na powyższe rozstrzygnięcie skargę do tutejszego sądu podnosząc w niej zarzut naruszenia :
1) art. 124 § 1 k.p.a. poprzez uznanie, iż organ pierwszej instancji prawidłowo sformułował rozstrzygnięcie, podczas gdy przesłanki odmowy wydania zaświadczenia żądanej treści są niejasne i niejednoznaczne,
2) art. 1 ust. 1 w związku z art. 1 ust. 2 pkt 3 ustawy z 20 lipca 2018 r. poprzez uznanie, że nieruchomość nie spełnia warunków wskazanych w art. 1 i art. 1a ww. ustawy, a wobec tego nie istniała podstawa do wydania zaświadczenia, podczas gdy budynki znajdujące się na nieruchomości o pierwotnej funkcji produkcyjnej, usługowej i gospodarczej dla rolnictwa - jako związane z budynkiem mieszkalnym jednorodzinnym - spełniały warunki do wydania zaświadczenia dla nieruchomości zdefiniowanej w art. 1 ust. 2 pkt 3 ww. ustawy,
3) art. 1 ust. 1 w związku z art. 1 ust. 2 pkt 3 ustawy z 20 lipca 2018 r., poprzez uznanie, że ujawnione w ewidencji gruntów i budynków zmiany dokonane decyzją Prezydenta z [...] marca 2020 r. nie stanowią podstawy wydania zaświadczenia z uwagi na fakt, iż aktualizacja ewidencji nie dokonana została na dzień 1 stycznia 2019 r., która to data jest miarodajna - zdaniem Organu - dla oceny nieruchomości celem przekształcenia użytkowania wieczystego w prawo własności, podczas gdy zgodnie z ustawą przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności podlegają wszystkie nieruchomości o charakterze mieszkalnym niezależnie czy przeznaczenie mieszkaniowe istniało w 1 stycznia 2019 r. czy też ukształtowało się po tej dacie,
4) Art. 7, art. 70 i art. 80 k.p.a. - poprzez wydanie zaskarżonego postanowienia bez szczegółowego wyjaśnienia stanu faktycznego i prawnego, pomijając w niniejszej sprawie treść decyzji Prezydenta z [...] marca 2020 r., czym organ dokonał naruszenia zasady swobodnej oceny dowód, prowadzącej do dowolnego, a nie obiektywnego oceniania dowodów mających znaczenia w przedmiotowej sprawie.
Skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego je postanowienia organu pierwszej instancji, rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje :
Skarga jest zasadna, zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Prezydenta naruszają przepisy prawa w stopniu uzasadniającym ich wyeliminowanie z obrotu.
Przyczyną odmowy wydania zaświadczenia było ustalenie przez organy obu instancji, że według stanu na 1 stycznia 2019 r. nieruchomość zabudowana była czterema budynkami, z których trzy miały funkcje produkcyjne, usługowe i gospodarcze dla rolnictwa, zaś jeden – funkcję mieszkalną. Ustalenia te organy poczyniły na podstawie wpisów w ewidencji gruntów i budynków.
Organy uznały również, że zmiana w ewidencji gruntów i budynków wprowadzona decyzją Prezydenta z [...] marca 2020 r. polegająca na zmianie funkcji dwóch budynków na budynki garażowe zgodnie z faktycznym sposobem użytkowania nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy, miarodajny jest bowiem stan faktyczny i prawny nieruchomości istniejący 1 stycznia 2019 r.
Skarżący kwestionowali stanowisko organów, co do tego jaki stan miarodajny jest dla stwierdzenia przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności gruntów. W ich ocenie, przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności podlegają wszystkie nieruchomości o charakterze mieszkalnym niezależnie czy przeznaczenie mieszkaniowe istniało w 1 stycznia 2019 r. czy też ukształtowało się po tej dacie.
W ocenie sądu w tym zakresie rację należało przyznać orzekającym w sprawie organom.
Zgodnie z art. 1 ust. 1 ustawy z 20 lipca 2018 r. przekształcenie prawa użytkowania wieczystego gruntów w prawo własności następuje 1 stycznia 2019 r. Skoro przekształcenie następuje z mocy prawa, to organy winny co do zasady uwzględnić stan faktyczny i prawny nieruchomości istniejący w dniu 1 stycznia 2019r.
Nie dotyczy to przypadków tak zwanego opóźnionego przekształcenia, które wprost wskazane zostały w ustawie z 20 lipca 2018 r.
Przekształcenie z datą późniejszą niż 1 stycznia 2019 r . możliwe jest jeżeli na gruncie, o którym mowa w art. 1 ust. 2 lub art. 1a ustawy położone są także inne budynki niż określone w art. 1 ust. 2 ustawy, których łączna powierzchnia użytkowa przekracza 30% powierzchni użytkowej wszystkich budynków położonych na tym gruncie. Wówczas przekształcenie następuje z dniem:
1) założenia księgi wieczystej dla tej nieruchomości albo
2) wyłączenia z istniejącej księgi wieczystej działki gruntu, zabudowanej innymi budynkami niż określone w art. 1 ust. 2, których łączna powierzchnia użytkowa przekracza 30% powierzchni użytkowej wszystkich budynków położonych na tym gruncie (art. 2 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy).
Przekształcenie z datą późniejszą niż 1 stycznia 2019 r. możliwe jest również :
1. w przypadku cudzoziemców, którzy dla nabycia prawa własności muszą uzyskać zezwolenia Ministra właściwego dla spraw wewnętrznych (art. 2 ust. 2 ustawy),
2. w przypadku zawarcia umowy o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego przed 1 stycznia 2019 r. i dokonania wpisu tego prawa do księgi wieczystej po dniu 1 stycznia 2019 r. (art. 24 ust. 2 ustawy),
3. jeżeli po dniu 1 stycznia 2019 r. na gruncie będącym w użytkowaniu wieczystym zabudowanym na cele mieszkaniowe, w rozumieniu art. 1 ust. 2 ustawy zgodnie z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego lub decyzją o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, budynek mieszkalny zostanie oddany do użytkowania w rozumieniu ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (art. 13 ust. 1 ustawy).
W stanie faktycznym tej sprawy przypadki te nie występują : Skarżący nie są cudzoziemcami, przysługujące im prawo użytkowania wieczystego istniało 1 stycznia 2019 r. Z ustaleń faktycznych organów nie wynika również, by na gruncie oddanym im w użytkowanie wieczyste został oddany do użytkowania w rozumieniu przepisów prawa budowlanego budynek mieszkalny po dniu 1 stycznia 2019 r.
Jak wynika z ustaleń faktycznych organów (które w tym zakresie nie są kwestionowane przez Skarżących) Skarżący po 1 stycznia 2019 r. doprowadzili do odłączenia z księgi wieczystej [...] działki nr [...] (dla której utworzona została nowa księga wieczysta).
Jednak odłączenie niezabudowanej działki nr [...] z dotychczasowej księgi wieczystej nie może być traktowane jako okoliczność, o której mowa w art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy z 18 lipca 2020 r. Przepis ten dotyczy bowiem sytuacji, kiedy z księgi wieczystej odłączana jest działka działki gruntu, zabudowanej innymi budynkami niż określone w art. 1 ust. 2, których łączna powierzchnia użytkowa przekracza 30% powierzchni użytkowej wszystkich budynków położonych na tym gruncie.
Podsumowując tę część rozważań wskazać zatem należy że organy prawidłowo przyjęły, że do przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności dochodzi z mocy prawa, o ile w dniu 1 stycznia 2019 r. istnieje stan faktyczny pozwalający na zastosowanie przepisów ustawy, to jest o ile grunt oddany w użytkowanie wieczyste zabudowany był na cele mieszkaniowe w rozumieniu przepisów ustawy.
Organy prawidłowo również uznały, że w sprawie nie zaistniały przesłanki pozwalające na zastosowanie przepisów regulujących przypadki tak zwanego opóźnionego przekształcenia.
Przedwcześnie jednak organy uznały, że stan faktyczny istniejący w dniu 1 stycznia 2019 r. uniemożliwiał uznanie gruntu za zabudowany na cele mieszkaniowe w rozumieniu ustawy.
W art. 1 ust. 2 ustawy z 20 lipca 2018 r. zawarte jest ustawowa definicja gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe. Zgodnie tym przepisem, pod pojęciem gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe rozumie się grunty zabudowane wyłącznie budynkami :
1) mieszkalnymi jednorodzinnymi lub
2) mieszkalnymi wielorodzinnymi, w których co najmniej połowę liczby lokali stanowią lokale mieszkalne, lub
3) o których mowa w pkt 1 lub 2, wraz z budynkami gospodarczymi, garażami, innymi obiektami budowlanymi lub urządzeniami budowlanymi, umożliwiającymi prawidłowe i racjonalne korzystanie z budynków mieszkalnych.
W art. 1 a ustawy mowa jest natomiast o gruntach zabudowanych budynkami, o których mowa w art. 1 ust. 2 oraz budynkami, obiektami budowlanymi lub urządzeniami budowlanymi, o ile łączna powierzchnia użytkowa budynków innych niż określone w art. 1 ust. 2 nie przekracza 30% powierzchni użytkowej wszystkich budynków położonych na tym gruncie.
Zatem na mocy art. 1 ust. 2 ustawy przekształceniu podlegają oddane w użytkowanie wieczyste grunty zabudowane budynkami mieszkalnymi i budynkami gospodarczymi, garażami, innymi obiektami budowlanymi lub urządzeniami budowlanymi, umożliwiającymi prawidłowe i racjonalne korzystanie z budynków mieszkalnych. Natomiast na mocy art. 1a przekształceniu podlegają grunty oddane w użytkowanie wieczyste zabudowane budynkami o których mowa w art. 1 ust. 2 oraz innymi budynkami, obiektami budowlanymi lub urządzeniami budowlanymi o ile łączna powierzchnia owych innych budynków nie przekracza 30 % powierzchni użytkowej wszystkich budynków.
Pojęcie wszystkich budynków o których mowa w art. 1a ustawy obejmuje zatem :
a. budynki mieszkalne (jednorodzinne i wielorodzinne), budynki gospodarcze, garaże, które umożliwiają prawidłowe i racjonalne korzystanie z budynków mieszkalnych
oraz
b. inne budynki.
W sytuacji, w której powierzchnia użytkowa owych innych budynków stanowi mniej niż 30 % powierzchni wszystkich budynków możliwe jest przekształcenie prawa użytkowania wieczystego gruntu w prawo własności na podstawie przepisów ustawy.
Jak wynika z ustaleń organów poczynionych na podstawie danych z ewidencji gruntów, na dzień 1 stycznia 2019 r. działka nr [...] zabudowana była :
- budynkiem mieszkalnym o 2 kondygnacjach naziemnych oraz 1 podziemnej, o powierzchni zabudowy [...] m2,
- trzema budynkami o funkcji produkcyjnej, usługowej i gospodarczej dla rolnictwa: 1-kondygnacyjnym o powierzchni zabudowy [...] m2, 1-kondygnacyjnym o powierzchni zabudowy [...] m2, 1-kondygnacyjnym o powierzchni zabudowy [...]m2.
Organy obu instancji uznały trzy budynki o funkcji produkcyjnej, usługowej i gospodarczej dla rolnictwa za inne budynki w rozumieniu art. 1a ustawy z 20 lipca 2018 r.
Skarżący kwestionowali to ustalenie podnosząc, że 1 stycznia 2019 r. działka zabudowana była budynkami, które w części były budynkami do przechowywania środków transportu, a w części umożliwiały czasowe zamieszkanie osób. Tym samym budynki te umożliwiały - zgodnie z celem użytkowania wieczystego - bezpośrednio i pośrednio prawidłowe i racjonalne korzystanie z budynku mieszkalnego.
Sąd podziela stanowisko organów, co tego, że trzy budynki opisane w ewidencji gruntów jako budynki o funkcji produkcyjnej, usługowej i gospodarczej dla rolnictwa muszą być uznane za inne budynki w rozumieniu art. 1a ustawy z 20 lipca 2018 r.
Dla ustalenia, czy dana nieruchomość jest zabudowana budynkami mieszkalnymi wiążące znaczenie mają zapisy zawarte w ewidencji gruntów i budynków. Zgodnie z art. 20 ust. 1 ustawy z 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2015 r., poz. 520 ze zm.), ewidencja gruntów i budynków obejmuje informacje dotyczące: 1) gruntów - ich położenia, granic, powierzchni, rodzajów użytków gruntowych oraz ich klas bonitacyjnych, oznaczenia ksiąg wieczystych lub zbiorów dokumentów, jeżeli zostały założone dla nieruchomości, w skład której wchodzą grunty; 2) budynków - ich położenia, przeznaczenia, funkcji użytkowych i ogólnych danych technicznych; 3) lokali - ich położenia, funkcji użytkowych oraz powierzchni użytkowej. Zgodnie natomiast z art. 21 ust. 1 Prawa geodezyjnego i kartograficznego podstawę planowania gospodarczego, planowania przestrzennego, wymiaru podatków i świadczeń, oznaczania nieruchomości w księgach wieczystych, statystyki publicznej, gospodarki nieruchomościami oraz ewidencji gospodarstw rolnych stanowią dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków. Ponadto jak trafnie podkreślono w orzecznictwie ewidencja gruntów i budynków ma charakter dokumentu urzędowego i szczególną moc dowodową w rozumieniu art. 76 k.p.a. (por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 7 maja 2009 r., sygn. akt III SA/Po 435/08 publik CBOSA). Natomiast zdaniem Łukasza Sanakiewicza, zamiarem ustawodawcy przy wprowadzaniu zawartej w przytoczonym wyżej przepisie ogólnej klauzuli związania danymi ewidencyjnymi było uporządkowanie i ujednolicenie sposobu postrzegania szeregu istotnych parametrów nieruchomości i to w ogólnym kontekście (wymiaru podatków, statystyki, planowania przestrzennego, prowadzenia ksiąg wieczystych itd.). Autor ten wprost wskazuje, że przepis ten wprowadza bezwzględne związanie zapisami ewidencji gruntów i budynków również dla potrzeb stosowania komentowanej ustawy (zob. Ł. Sanakiewicz, Przekształcenie prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów. Komentarz Opublikowano: WKP 2019).
W postępowaniu o wydanie zaświadczenia w trybie przepisów ustawy z 20 lipca 2018 r. organ nie ma zatem możliwości badania, jaki był faktyczny sposób użytkowania budynków (por. stanowisko wyrażone w wyroku tutejszego sądu z 24 czerwca 2020 r. I SA/WA 874/20).
Wskazanie w ewidencji gruntów i budynków na dzień 1 stycznia 2019 r. że trzy budynki znajdujące się na działce [...] to budynki o funkcji produkcyjnej, usługowej i gospodarczej dla rolnictwa wyłącza możliwość uznania ich za budynki gospodarcze czy garaże umożliwiające prawidłowe i racjonalne korzystanie z budynków mieszkalnych. Wyraźnie bowiem określono, że są to budynki związane z działalnością rolniczą nie zaś budynki powiązane z budynkami mieszkalnymi, czy też budynki umożliwiające prawidłowe i racjonalne korzystanie z budynków mieszkalnych.
Należy natomiast zwrócić uwagę, że ustawa posługuje się pojęciem powierzchni użytkowej budynków. W obu postanowieniach organy przywołały wynikającą z ewidencji powierzchnię zabudowy budynków posadowionych na działce [...]. W aktach administracyjnych sprawy znajduje się tabela (karta 66 akt administracyjnych), w której wskazano również powierzchnię użytkową budynku mieszkalnego oraz trzech pozostałych budynków. W tabeli tej zaznaczono że powierzchnia ta wynosi "około". Na karcie obejmującej tabelę dopisano również odręczenie, że powierzchnia użytkowa innych budynków (czyli trzech budynków gospodarczych) wynosi 30,65% powierzchni użytkowej wszystkich budynków znajdujących się na działce. Z żadnego jednak dokumentu znajdującego się w aktach sprawy nie wynika, na jakiej podstawie oraz przez kogo sporządzona została tabela.
Oznacza to, że ustalenie, skutkujące odmową przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności dokonane zostało przez organy w sposób zupełnie dowolny, nie jest bowiem możliwe skontrolowanie przez sąd czy rzeczywiście powierzchnia użytkowa innych budynków w rozumieniu art. 1a ustawy z 20 lipca 2018 r. przekraczała 30% powierzchni użytkowe wszystkich budynków posadowionych na działce nr [...].
W konsekwencji prowadząc ponownie postępowanie organ ustali na podstawie danych zawartych w ewidencji gruntów i budynków jaka była powierzchnia użytkowa budynków znajdujących się na działce [...] 1 stycznia 2019 r. a następnie wyda odpowiednie rozstrzygnięcie.
Sąd końcowo zwraca uwagę na następującą kwestię.
Wniosek złożony przez Skarżących [...] marca 2020 r. dotyczył wyłącznie działki [...], to jest działki zabudowanej, dla której prowadzona jest księga wieczysta [...].
Wcześniej Skarżący wystąpili o wydanie zaświadczenia dla nieruchomości objętej tą samą księgą wieczystą, w której jednak ujawnione były dwie działki - działka nr [...] oraz niezabudowana działka nr [...]. Prezydent postanowieniem z [...] kwietnia 2019 r. odmówił wydania zaświadczenia potwierdzającego przekształcenie dla tej nieruchomości.
Po [...] kwietnia 2019 r. Skarżący doprowadzili do odłączenia z księgi wieczystej [...] działki nr [...] (dla której utworzona została nowa księga wieczysta) i ponownie wystąpili o wydanie zaświadczenia.
Rozpoznając sprawę na skutek wniosku Skarżących z [...] marca 2020 r. obu instancji odnosiły się do możliwości przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości objętej księgą wieczystą [...] uznając, że obejmuje ona zarówno działkę nr [...] jak i działkę [...]. Tymczasem w dacie złożenia wniosku księga wieczysta obejmowała wyłącznie działkę [...]. Również wniosek Skarżących dotyczył wyłącznie tej działki. W konsekwencji rozpoznając sprawę organy winny odnosić sią do możliwości przekształcenia działki nr [...].
Z uwagi na powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c) w związku z art. 135 p.p.s.a. uchylił postanowienia organów obu instancji. Rozstrzygnięcie zawarte w punkcie 2 sentencji wyroku wydane zostało na podstawie art. 200 i 205 § 2 p.p.s.a.
Sprawa rozpoznana została w trybie uproszczonym zgodnie z art. 119 pkt 3 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło