I SA/Wa 2204/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska – Jaroszewicz Sędziowie: WSA Jolanta Dargas WSA Marta Kołtun – Kulik (spr.) Protokolant specjalista Joanna Pleszczyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 marca 2013 r. sprawy ze skargi S. G., B. U. i Z. G. na postanowienie Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] września 2012 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia oddala skargę. Postanowieniem z dnia [...] września 2012 r., nr [...] Minister Skarbu Państwa stwierdził niedopuszczalność zażalenia S. G. na postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2012 r., nr [...] Zaskarżone rozstrzygnięcie zostało wydane w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i ocenę prawną sprawy. Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2012 r., nr [...] uznał, że Z. G., B. U. i S. G. spełniają wymogi określone w art. 2, art. 3 i art. 5 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. Nr 169, poz. 1418 ze zm.) oraz wezwał wyżej wymienionych do wskazania jednej z wybranych form realizacji prawa do rekompensaty, wskazania numeru rachunku bankowego w przypadku wyboru świadczenia pieniężnego oraz dołączenia do wniosku aktualnego operatu szacunkowego zawierającego wartość pozostawionej przez W. G. nieruchomości położonej w miejscowości W., powiat [...], dawne województwo [...] oraz operatu szacunkowego zawierającego wartość nabytych przez B. G. praw określonych umową sprzedaży z dnia 23 lutego 1979 r. Jednocześnie Wojewoda odmówił uznania mocy dowodowej oświadczeń S. G. z dnia 20 czerwca 2012 r. oraz B. U. i Z. G. z dnia 18 czerwca 2012 r. w części dotyczącej pozostawienia przez W. G. domu mieszkalnego. Organ, powołując się na orzeczenie Państwowego Urzędu Repatriacyjnego Oddział w [...] z dnia 14 lipca 1945 r. uznał, że W. G. pozostawił w miejscowości W. pow. [...], woj. [...] jedynie działkę wojskową o pow. [...] ha i [...] m² i zabudowania gospodarcze. Postanowienie z dnia [...] sierpnia 2012 r. zostało wydane na podstawie art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. i zawierało pouczenie o jego niezaskarżalności w drodze zażalenia z zaznaczeniem o możliwości jego kwestionowania wraz z odwołaniem od decyzji. Pomimo pouczenia S. G. wniósł zażalenie na postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2012 r. Minister Skarbu Państwa postanowieniem z dnia [...] września 2012 r., nr [...], działając na podstawie art. 134 w zw. z 144 k.p.a., stwierdził niedopuszczalność ww. środka zaskarżenia. W uzasadnieniu Minister wyjaśnił, że niedopuszczalność zażalenia ma miejsce m.in. wówczas, gdy strona postępowania użyje tego środka zaskarżenia w przypadku postanowienia, na które zażalenie nie przysługuje, co miało miejsce w niniejszej sprawie. Na postanowienie wydane przez organ wojewódzki na podstawie art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej bowiem zażalenie nie przysługuje. Postanowienie takie jest więc ostateczne i nie podlega zaskarżeniu. Na podstawie art. 141 § 1 k.p.a., na wydane w toku postępowania postanowienia służy stronie zażalenie, gdy kodeks tak stanowi, z czym nie mamy do czynienia w przedmiotowej sprawie. Zgodnie z treścią art. 142 k.p.a. postanowienie, na które nie służy zażalenie, strona może zaskarżyć tylko w odwołaniu od decyzji, o czym S. G. został pouczony przez Wojewodę [...] w treści postanowienia z dnia [...] sierpnia 2012 r. Skargę na rozstrzygnięcie Ministra Skarbu Państwa do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnieśli S. G., Z. G. i B. U., zarzucając naruszenie: 1) art. 144, art. 127 § 1 i 2, art. 128, art. 129 § 1 i 2 k.p.a. przez przyjęcie, że pismo S. G. z dnia 2 września 2012 r. było zażaleniem na postanowienie, a nie odwołaniem od decyzji merytorycznej, jak podano w tytule, treści odwołania i w jego uzasadnieniu; b) art. 7 k.p.a. poprzez niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego oraz załatwienie sprawy bez uwzględnienia słusznego interesu skarżących w załatwieniu wniosku B. G. z dnia 10 listopada 1990 r. o przyznanie ekwiwalentu za mienie pozostawione poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej; c) art. 134, art. 142 i art. 144 k.p.a. poprzez przyjęcie, że skarżący użyli środka zaskarżenia w postaci zażalenia w przypadku postanowienia, na które zażalenie nie przysługuje, podczas gdy wnieśli odwołanie od części merytorycznego rozstrzygnięcia zamieszczonego w orzeczeniu Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2012 r. (nazwanego postanowieniem), tj. w części nieuwzględniającej oświadczeń S. G. z dnia 20 czerwca 2012 r. oraz B. U. i Z. G. z dnia 18 czerwca 2012 r. w kwestii domu mieszkalnego oraz jego powierzchni i przez to nieuwzględnienie w pkt II. ppkt 3) postanowienia z dnia [...] sierpnia 2012 r. w wartości nieruchomości pozostawionej przez W. G. w miejscowości W. wartości budynku mieszkalnego, a więc od części orzekającej władczo o zakresie i wartości realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami RP stanowiącej decyzję administracyjną, od której – zgodnie z art. 127 § 1 i 2 i art. 129 § 1 i 2 k.p.a. – przysługuje odwołanie, które zostało wniesione pismem z dnia 2 września 2012 r. W ocenie skarżących, orzeczenie Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2012 r., niezależnie od podanej formy i tytułu, było władczym rozstrzygnięciem organu Państwa co do istoty wniesionej sprawy (art. 104 § 1 i 2 k.p.a.). Tym samym ich pismo z dnia 2 września 2012 r. należało potraktować jako odwołanie od niekorzystnej merytorycznej decyzji. Stwierdzenie niedopuszczalności pisma nazwanego zażaleniem zatamowało skarżącym realizację prawa do rekompensaty za pozostawione mienie. Mając na uwadze ww. zarzuty S. G., Z. G. i B. U. wnieśli o uchylenie postanowienia Ministra Skarbu Państwa w całości oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę Minister wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Sądowa kontrola zaskarżonego postanowienia prowadzona na podstawie art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 169 ze zm.) oraz art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r. 270 ze zm.) doprowadziła do uznania, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ postanowienie to, jak również je poprzedzające, nie naruszają prawa. Przedmiotem zaskarżonego postanowienia jest stwierdzenie niedopuszczalności zażalenia wniesionego przez S. G. na postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2012 r. wydane w trybie art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. - o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2005 r. Nr 169, poz. 1418 ze zm.) - dalej: "ustawa zabużańska". Postanowienie to ma charakter wyłącznie procesowy i nie rozstrzyga merytorycznie sprawy. Stwierdza ono jedynie, iż od wydanych w toku postępowania administracyjnego, postanowień o charakterze incydentalnym nie przysługuje środek zaskarżenia w postaci zażalenia. Dokonując oceny legalności zaskarżonego postanowienia w pierwszej kolejności podnieś należy, iż - z uwagi na brak odmiennego uregulowania w ustawie z dnia 8 lipca 2005 r. - do postanowień wydawanych w toku postępowania w sprawach dotyczących potwierdzenia prawa do rekompensaty za mienie zabużańskie, w tym postanowień wydawanych w trybie art. 7 ust. 1 powołanej ustawy zastosowanie mają przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Zgodnie zaś z zasadą wyrażona w art. 141 § 1 k.p.a. na wydane w toku postępowania postanowienia służy stronie zażalenie, gdy kodeks tak stanowi. Oznacza to, że zażalenie przysługuje tylko w tym przypadku, kiedy z przepisów kodeksu wprost wynika, że zażalenie jest dopuszczalne. Jeżeli zatem kodeks postępowania administracyjnego, oraz ustawa zabużańska w przepisie będącym materialnoprawną podstawą rozstrzygnięć organu I instancji (art. 7 powołanej ustawy) nie przewidują samoistnego środka zaskarżenia tego typu postanowień incydentalnych w postaci zażalenia, to środek ten stronie nie przysługuje. Taka zaś sytuacja obligowała Ministra do wydania w oparciu o art. 134 k.p.a. w zw. z art. 144 k.p.a. postanowienia o niedopuszczalności zażalenia. Organ nie dysponuje bowiem w tym względzie uznaniem administracyjnym. W tym stanie rzeczy nie można zarzucić Ministrowi Skarbu Państwa, iż wydając kwestionowane postanowienie, w sposób wadliwy zastosował wyżej wymienione przepisy postępowania administracyjnego lub dopuścił się innego naruszenia prawa skutkującego koniecznością uchylenia zaskarżonego postanowienia. Zważyć przy tym należy, że rozpoznanie merytoryczne przez organ odwoławczy niedopuszczalnego środka zaskarżenia stanowiłoby rażące naruszenia prawa, skutkujące stwierdzeniem nieważności wydanego w takim wypadku rozstrzygnięcia, w oparciu o art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Sąd nie podziela również zarzutu skarżących odnoszących się do błędnego potraktowania przez Ministra Skarbu Państwa wniesionego przez nich pisma (zatytułowanego - odwołanie) z dnia 2 września 2012 r. jako zażalenia. Przede wszystkim nie ulega wątpliwości, iż skarżący w piśmie tym zgłaszali zastrzeżenia do treści postanowienia Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2012 r. Skoro zaś z treści wspomnianego pisma wynika, iż skarżący domagają się wzruszenie wydanego przez organ pierwszej instancji postanowienia (posługując się zwrotem "odwołanie") i adresatem swojego żądania uczynili organ odwoławczy, to w ocenie Sądu zasadnie organ ten potraktował to pismo jako zażalenie. Zważyć bowiem należy, że o charakterze pisma (a więc o tym czy jest to środek odwoławczy, wniosek czy skarga) decyduje nie jego tytuł ale zawarta w nim treść. Ta zaś w realiach niniejszej sprawy jednoznacznie wskazywała intencje strony skarżącej, jako chęć wzruszenia wydanego przez Wojewodę [...] postanowienia. Środkiem zaskarżenia postanowień incydentalnych, w przypadkach przewidzianych w przepisach, jest zaś wyłącznie zażalenie. Nie mogą być natomiast przedmiotem rozważań Sądu zarzuty strony odnoszące się do prawidłowości postępowania zakończonego wydaniem postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2012 r., w tym kwestie dotyczące materiału dowodowego (dokumentów) zgłaszanych organowi w tym postępowaniu. Wykraczałoby to bowiem poza granice sprawy wyznaczonej treścią zaskarżonego postanowienia, którego istotą jest wyłącznie kwestia procesowa dotycząca dopuszczalności zażalenia na postanowienie Wojewody [...] Wskazać jednocześnie należy, że w sytuacji nieprzysługiwania zażalenia (co miało miejsce w niniejszej sprawie) strona skarżąca nie będzie pozbawiona ochrony przed skutkami jakie dla ostatecznego rozstrzygnięcia sprawy może to postanowienie wywołać. Zgodnie bowiem z art. 142 k.p.a. postanowienie takie będzie ona mogła zaskarżyć w odwołaniu od decyzji, która wydana zostanie w następstwie merytorycznego rozpoznania sprawy i wydania decyzji w przedmiocie przyznania prawa do rekompensaty. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku. ----------------------- 1