I SA/Wa 2204/15
WyrokWSA w Warszawie2016-02-09
Skład orzekający: Agnieszka Jędrzejewska – Jaroszewicz, Marta Kołtun – Kulik, Przemysław Żmich
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy wniosek o potwierdzenie prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami RP, złożony po terminie określonym w ustawie z 2005 r., może być rozpatrzony na podstawie nowelizacji z 2013 r., jeżeli wnioskodawca wykaże, że na ocenę spełnienia wymogu zamieszkiwania w dniu 1 września 1939 r. na byłym terytorium RP mają wpływ zmiany dokonane tą nowelizacją?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy administracji prawidłowo oceniły, iż skarżący nie wykazał, aby na ocenę jego uprawnień do otrzymania rekompensaty miała wpływ zmiana w zakresie przesłanki domicylu jego poprzedników prawnych. Dokumenty wskazywały, że rodzice skarżącego stale zamieszkiwali na byłym terytorium RP do wybuchu II wojny światowej i po jej zakończeniu powrócili do Polski, co wykluczało zastosowanie przepisów nowelizacji z 2013 r. w sposób usprawiedliwiający złożenie wniosku po terminie.Stan faktyczny
Skarżący A. B. złożył wniosek o potwierdzenie prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza granicami RP przez jego ojca M. B. Wniosek został złożony po terminie ustawowym (po 31 grudnia 2008 r.), ale w nowym terminie przewidzianym przez nowelizację z 2013 r. Organy administracji odmówiły przyznania rekompensaty, uznając, że skarżący nie wykazał wpływu zmian wprowadzonych nowelizacją na ocenę przesłanki zamieszkiwania jego ojca na byłym terytorium RP w dniu 1 września 1939 r. Skarżący zarzucił naruszenie prawa materialnego i procesowego.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska – Jaroszewicz (spr.) Sędziowie: WSA Marta Kołtun – Kulik WSA Przemysław Żmich Protokolant starszy sekretarz sądowy Katarzyna Krynicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 lutego 2016 r. sprawy ze skargi A. B. na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] października 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej oddala skargę
Minister Skarbu Państwa decyzją z dnia [...] października 2015 r., nr [...] utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2015 r., nr [...].
Zaskarżone orzeczenie zostało wydane w oparciu o następujący stan faktyczny i prawny sprawy.
W dniu 27 sierpnia 2014 r. (data stempla pocztowego) A. B. złożył wniosek o wydanie decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej przez M. B. s. A.
Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] sierpnia 2015 r., nr [...] odmówił A. B. potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez M. B. s. A. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej – majątek "[...]", pow. P., woj. [...].
Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie organ stwierdził, że w przedmiotowej sprawie wniosek A. B. jest pierwszym wnioskiem o rekompensatę z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami RP przez M. B.. Z uwagi na fakt, że wniosek został złożony po upływie terminu określonego w art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu postawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2014 r., poz. 1090) organ wezwał pismem z dnia 5 września 2015 r. wnioskodawcę o wykazania, że przedmiotowy wniosek został złożony w trybie art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o zmianie ustawy o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami RP ( Dz. U. z 2014 r., poz. 195).
Organ pierwszej instancji wskazał ponadto, że ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że M. B. zarówno przed wojną, jak i w jej trakcie, (tj. do chwili ucieczki w dniu 17 września 1939 r. zamieszkiwał na byłych terenach RP. Fakt ten potwierdzają oświadczenia wnioskodawcy oraz oświadczenie świadka. Przy czym wnioskodawca wskazał jeszcze jedno miejsce zamieszkania właściciela przedmiotowej nieruchomości, tj. majątek W., pow. W., jednak jako centrum życiowe wskazywał byłe tereny RP (W.).
Wojewoda uznał zatem, że M. B. zamieszkiwał na byłych terenach RP przed - jak i w trakcie II wojny światowej - oraz opuścił je we wrześniu 1939 r. oraz stwierdził, że w niniejszej sprawie nie zachodzą przesłanki wymienione w art. 2 ust 1 i 2 ww. ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r., dotyczącej osób, którym wydano decyzję odmowną ze względu na niespełnienie wymogu zamieszkiwania (przez właściciela pozostawionej nieruchomości) w dniu 1 września 1939 r. na były m terytorium RP, lub też w ogóle nie złożyły wniosku o potwierdzenie prawa do rekompensaty w myśl ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. w terminie do 31 grudnia 2008 r., jeżeli wykażą, że na ocenę spełnienia wymogu zamieszkiwania w dniu 1 września 1939 r. na byłym terytorium RP mają wpływ zmiany dokonane ustawą z dnia 12 grudnia 2013 r. W przedmiotowej sprawie powołana powyżej przesłanka niezaistniała, albowiem właściciel przedmiotowej nieruchomości, stale zamieszkiwał na byłym terytorium RP i opuścił je w dniu 17 września 1939 r.
A. B. złożył odwołanie od powyższej decyzji, zarzucając naruszenie prawa materialnego art. 2 ust. 2 ww. ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r., art. 5 ust. 1 ustawy o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami RP oraz art. 7, 8, 77 § 1, 80 i 107 § 3 kpa.
Minister Skarbu Państwa decyzją z dnia [...] października 2015 r., nr [...] utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2015 r., nr [...].
Organ odwoławczy uzasadnił, że zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. potwierdzenie prawa do rekompensaty następuje na wniosek osoby ubiegającej się o potwierdzenie tego prawa, złożony nie później niż do dnia 31 grudnia 2008 r. Art. 5 ust. 2 ww. ustawy przewiduje, że wniosek o potwierdzenie prawa do rekompensaty w przypadkach, o których mowa w art. 3, składa współwłaściciel lub spadkobierca, lub wskazana osoba uprawniona do rekompensaty.
Natomiast w dniu 27 lutego 2014 r. weszła w życie ustawa z dnia 12 grudnia 2013 r. o zmianie ustawy o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej w związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 23 października 2012 r., sygn. akt SK 11/12, stwierdzającym niezgodność art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. w zakresie, w jakim uzależnia prawo do rekompensaty od zamieszkiwania dnia 1 września 1939 r. na byłym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej z art. 64 ust. 2 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. W związku z powyższym ustawodawca dokonał ustawą z dnia 12 grudnia 2013 r. nowelizacji art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r.
W przedmiotowej sprawie A. B. w dniu 27 sierpnia 2014 r. (data stempla pocztowego) skierował do Wojewody [...] wniosek o wydanie decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty za majątki pozostawione przez M. B. poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej.
Organ odwoławczy wskazał na treść art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r., zgodnie z którym w terminie 6 miesięcy od dnia wejścia w życie tej ustawy, tj. do dnia 27 sierpnia 2014 r., osoby, które nie złożyły wniosku w terminie, o którym mowa w art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. (tj. do dnia 31 grudnia 2008 r.) mogą wystąpić o potwierdzenie prawa do rekompensaty, jeżeli wykażą, że na ocenę spełnienia przez nie wymogu zamieszkiwania w dniu 1 września 1939 r. na byłym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej mają wpływ zmiany dokonane ustawą z dnia 12 grudnia 2013r. w zakresie przesłanki domicylu.
W okolicznościach przedmiotowej sprawy oznacza to, że obowiązkiem organu I instancji jest ustalenie spełniania lub niespełniania przez strony przesłanek wymienionych w ww. art. 2 ust. 2. Dopiero po ustaleniu ich spełniania Wojewoda [...] mógłby przystąpić do merytorycznego rozpoznania sprawy.
Minister Skarbu Państwa zwrócił uwagę, że z treści oświadczenia, które A. B. złożył w Ambasadzie Polskiej w L. wynika, że wnioskodawca posiadał wiedzę, że jego ojciec M. B. mieszkał w W. przez cały okres międzywojenny, jak również że po rozpoczęciu II wojny światowej uciekł wraz z matką przed sowietami na Litwę Kowieńską i tam ukrywał się pod fałszywym nazwiskiem, aż do zakończenia wojny. W powyższym oświadczeniu A. B. wskazał, że ostatnie lata swojego życia ojciec przeżył wraz z matką w W., gdzie zmarł w 1951 r.
Organ II instancji zwrócił uwagę, że wnioskodawca w dniu wybuchu II wojny światowej miał 22 lata. Jako osoba pełnoletnia posiadał niewątpliwie gruntowną wiedzę na temat międzywojennych losów swojej najbliższej rodziny, jak również zdarzeń, które miały miejsce w trakcie wojny, w tym po ataku ZSRR na Polskę w dniu 17 września 1939 r. i po jej zakończeniu. Treść powołanego oświadczenia wskazuje wprost, że A. B. taką wiedzą dysponował.
Nie istniały zatem formalne przeszkody, aby złożył wniosek o rekompensatę za pozostawione mienie nieruchome w postaci majątku "[...] " w terminie do dnia 31 grudnia 2008 r., gdyż posiadał wiedzę dotyczącą miejsca zamieszkania swojego ojca M. B. na dzień 1 września 1939 r. Subiektywne odczucie strony wskazujące, że nie był w stanie udowodnić przedmiotowej kwestii, nie może stanowić przesłanki usprawiedliwiającej niewątpliwe uchybienie terminu złożenia ww. wniosku.
Minister Skarbu Państwa podkreślił, że część dokumentów przedłożonych przez wnioskodawcę w toku prowadzonego postępowania wskazuje, że już przed 31 grudnia 2008 r. istniała możliwość wykazania miejsca zamieszkania właściciela nieruchomości (w szczególności postanowienie Sądu Rejonowego dla W. Wydział III Cywilny z dnia [...] stycznia 1992 r., sygn. akt [...] o stwierdzeniu nabycia praw spadkowych po M. B. oraz L. B., czy jak wskazuje sama strona, dowody potwierdzające zamieszkiwanie właściciela pozostawionego mienia na Kresach w 1932 r.).
W związku zaś z powyższym na ocenę spełnienia wymogu zamieszkiwania przez M. B. w dniu 1 września 1939 r. na byłym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej nie miały wpływu zmiany dokonane powołaną ustawą z dnia 12 grudnia 2013 r.
Skargę na powyższą decyzję złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie A. B. Decyzję te zaskarżył w całości i zarzucił jej naruszenie:
a) prawa materialnego, tj.:
- art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o zmianie ustawy o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. przez błędną wykładnię, wyrażającą się w przyjęciu, że o możliwości złożenia wniosku w trybie ustawy nowelizującej decyduje zamieszkanie właściciela na byłym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, podczas gdy ustawa nowelizująca nie przyjmuje tego za kryterium możliwości złożenia wniosku w trybie ustawy nowelizującej,
- naruszenie art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, przez niewłaściwe zastosowanie wyrażające się stwierdzeniem, że wniosek złożono po terminie określonym w art. 5 ust. 1, podczas gdy przepis art. 5 ust. 1 nie znajduje w przedmiotowej sprawie zastosowania,
- naruszenie art. 2 ust. 2 w zw. z ust. 1 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o zmianie ustawy o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, poprzez niewłaściwe zastosowanie (niezastosowanie) tego przepisu i odmowę potwierdzenia prawa do rekompensaty, z uwagi na złożenie wniosku po terminie,
- naruszenie art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r., poprzez błędną wykładnię wyrażającą się w przyjęciu, że miejsce powojennego zamieszkiwania właściciela nieruchomości jest przesłanką prawa do rekompensaty, podczas gdy przesłanką jest opuszczenie byłego terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.
Skarżący zarzucił ponadto naruszenie przepisów postępowania, które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj:
- art. 7 kpa, art. 77 §1 kpa, art. 80 kpa i art. 107 § 3 kpa, poprzez wydanie rozstrzygnięcia na skutek dowolnej oceny dowodów, a w konsekwencji - oparcie rozstrzygnięcia na okolicznościach nie wynikających z materiału dowodowego, oraz pominięcie części materiału dowodowego wskazującego stan przeciwny do okoliczności, które organ przyjął za podstawę rozstrzygnięcia,
- art. 7 kpa i 8 kpa, poprzez wydanie rozstrzygnięcia w oparciu o analizę materiału dowodowego odbiegającą standardem od oceny dokonywanej zwykle w postępowaniach dotyczących rekompensat, a więc rozstrzygnięcia oderwanego od realiów oceny dowodów w postępowaniach dotyczących rekompensat,
- art. 138 § 1 pkt 1 kpa i art. 138 § 1 pkt 2 kpa, poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji w okolicznościach uzasadniających jej uchylenie.
W oparciu o powyższe zarzuty, na podstawie art. 145 §1 pkt 1 ppsa., strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, a ponadto, na podstawie art. 135 ppsa, o uchylenie decyzji organu I instancji, jak też w oparciu o art. 153 ppsa. o wskazanie, że wniosek A. B. mieści się w zakresie okoliczności wskazanych ustawą nowelizującą, został więc złożony w terminie przewidzianym ustawą nowelizującą oraz, że właściciel opuścił byłe terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.
Strona skarżąca podniosła, że ustawa nowelizująca wskazała, że uprawnione do złożenia wniosku w jej trybie są osoby, które wykażą, że na ocenę spełniania przez nie wymogu zamieszkania w dniu 1 września 1939 r. na byłym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej mają wpływ zmiany wprowadzone ustawą nowelizującą. Warunkiem uznania wniosku złożonego w trybie ustawy nowelizującej za dopuszczalny jest zbadanie wpływu zmiany ustawy zabużańskiej ustawą nowelizującą na ocenę spełniania przesłanki zamieszkiwania na byłym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 1 września 1939 r.
Gdyby organ zbadał okoliczność, którą nakazuje badać ustawa nowelizująca, zauważyłby, że art. 5 ust. 1 ustawy zabużańskiej nie znajduje zastosowania. Zastosowanie znajduje termin określony w art. 2 ust. 2 w zw. z ust. 1 ustawy nowelizującej. W konsekwencji, zauważyłby, że wniosek złożono w terminie określonym ustawą nowelizującą.
Minister ocenił dowody wybiórczo zestawienie dowodów wskazuje zaś, że strona nie była w stanie udowodnić jednej z przesłanek prawa do rekompensaty w wersji sprzed nowelizacji.
Odpowiadając na skargę Minister Skarbu Państwa wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji oraz argumentację przedstawioną w jej uzasadnieniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. z 2012 r. Dz. U. poz. 270, ze zm.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Analiza zebranego w niniejszej sprawie materiału dowodowego wskazuje na niezasadność skargi.
Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowił art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o zmianie ustawy o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2014 r., poz. 195). Zgodnie z jego treścią w terminie określonym w ust. 1 (czyli do dnia 27 sierpnia 2014 r.) osoby, które nie złożyły wniosku w terminie, o którym mowa w art. 5 ust. 1 ustawy zmienianej w art. 1 (czyli do dnia 31 grudnia 2008 r.), mogą wystąpić o potwierdzenie prawa do rekompensaty, jeżeli wykażą, że na ocenę spełnienia przez nie wymogu zamieszkiwania w dniu 1 września 1939 r. na byłym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej mają wpływ zmiany dokonane niniejszą ustawą.
Wskazana ustawa o zmianie ustawy o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej miała na celu dostosowanie systemu prawa do wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 23 października 2012 r. (sygn. akt SK 11/12), stwierdzającego niezgodność art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 169, poz. 1418, ze zm.; dalej jako: ustawa o rekompensacie) z Konstytucją.
Dokonana zmiana polega na tym, że w miejsce dotychczasowego wymogu zamieszkiwania na byłym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 1 września 1939 r. wprowadzona została uściślona przesłanka miejsca zamieszkania na wymienionych terenach, której spełnienie jest oceniane z uwzględnieniem przepisów obowiązujących we wskazanej wyżej dacie, tj. przedwojennych przepisów dopuszczających posiadanie kilku miejsc zamieszkania:
- art. 3 ustawy z dnia 2 sierpnia 1926 r. o prawie właściwym dla stosunków prywatnych wewnętrznych,
- § 3-10 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 23 maja 1934 r. (...) o meldunkach i księgach ludności, a ponadto
- art. 24 Kodeksu Postępowania Cywilnego z 1932 r.
W następstwie nowelizacji zakresem podmiotowym ustawy o rekompensacie zostały objęte zatem także te osoby, które na kresach wschodnich miały kilka miejsc zamieszkania.
Warunkiem zastosowania wskazanej regulacji jest ustalenie, że wnioskodawca nie złożył wniosku o rekompensatę w terminie, o którym mowa w art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, czyli do dnia 31 grudnia 2008 r., złożył omawiany wniosek, na podstawie art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o zmianie ustawy o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej , do dnia 27 sierpnia 2014 r., a ponadto wykazał, że na ocenę spełnienia wymogu zamieszkiwania w dniu 1 września 1939 r. na byłym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej mają wpływ zmiany dokonane ustawą z dnia 12 grudnia 2013 r., czyli zmiany w zakresie rozumienia przesłanki domicylu.
Niespełnienie któregokolwiek z podanych wyżej warunków powoduje po stronie organu orzekającego obowiązek negatywnego rozpoznania wniosku .
Stosownie do treści art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o zmianie ustawy o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, ciężar dowodu , że w danej sprawie na ocenę uprawnień do otrzymania rekompensaty ma wpływ zmiana w zakresie przesłanki domicylu spoczywa na wnioskodawcy. Decydujące jest zatem stwierdzenie, czy wraz ze zmianą ustawy zmieniła się sytuacja prawna wnioskodawcy, np. czy na kresach wschodnich miał "dodatkowe" miejsce zamieszkania w rozumieniu właściwych przepisów.
Poza sporem jest, że w rozpatrywanej sprawie Skarżący nie złożył wniosku o rekompensatę w terminie do dnia 31 grudnia 2008 r. oraz, że złożył wniosek o rekompensatę na podstawie art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. do dnia 27 sierpnia 2014 r.
Trafnie natomiast, zdaniem Sądu w składzie orzekającym w sprawie niniejszej, oceniły organy administracji, że Skarżący nie wykazał, iż na ocenę jego uprawnień do otrzymania wnioskowanej rekompensaty miała wpływ zmiana w zakresie przesłanki domicylu jego poprzedników prawnych.
Z dokumentów przedłożonych przez wnioskodawcę do akt sprawy wynika bowiem , że jego rodzice L. B. i M. B. do dnia wybuchu II wojny światowej i wkroczenia wojsk rosyjskich na obszary dawnej Rzeczpospolitej w dniu 17 września 1939r. zamieszkiwali w dawnych granicach Państwa Polskiego tj. w W . Powyższe znajduje potwierdzenie zarówno w oświadczeniu złożonym przez wnioskodawcę dla potrzeb niniejszego postępowania jak i w oświadczeniu A. P. z jego podpisem notarialnie poświadczonym. Ponadto M. B. do 1932r. był prezesem [...] Banku [...].
Na terenie Kresów w granicach II RP ojciec Skarżącego posiadał także majątek P. obciążony kredytem hipotecznym, na którego adres i nazwisko właściciela Państwowy [...] skierował pismo z dnia 12 lipca 1939r. w sprawie jego warunków , a Sąd Okręgowy w P. Wydział Hipoteczny w piśmie z dnia 16 sierpnia 1938r. zawarł informację dotyczącą hipoteki. Jak wynika z pisma Starostwa Powiatowego w P. z dnia 28 sierpnia 1937r. skierowanego do Sądu Okręgowego w P. – Wydziału Hipotecznego, [...] została wyłączona od obowiązku parcelacyjnego.
Przedstawione przez Skarżącego dokumenty świadczą zatem, że M. B. i jego małżonka stale do rozpoczęcia działań wojennych zamieszkiwali we L. . Okoliczność, że M. B. był także właścicielem majątku P. , z którego wobec bezspornego tytułu prawnego mógł swobodnie korzystać , i co zapewne czynił , samo w sobie nie świadczy o tym, że rodzina miała tam stałe miejsce zamieszkania inne niż W. , w którym koncentrowali swoje życie rodzinne i zawodowe. Dowodem na powyższe jest, zdaniem Sądu , także fakt , że po zakończeniu wojny , w 1945r. małżonkowie B.er powrócili do W. gdzie obydwoje zmarli odpowiednio w 1951 i 1952 roku. Nigdy natomiast nie repatriowali się na tereny obecnej Rzeczpospolitej Polskiej.
Okoliczność, że uciekając przed armią radziecką L. B. i M. B. opuścili W. oraz granice Polski i zamieszkali na czas wojny w innym swoim majątku W. , położonym wówczas w granicach L. , pozostaje zdaniem Sądu bez wpływu na prawidłowość argumentacji przedstawionej przez Ministra Skarbu Państwa w treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji. Podkreślenia wymaga bowiem , że z załączonego przez Skarżącego do odwołania tłumaczenia przysięgłego Protokołu nr [...] Komisji ds. Reformy Rolnej z dnia [...] listopada 1937r. wynika , że majątek W. został wywłaszczony na podstawie ustawy o Reformie Rolnej i przeszedł na własność Państwa. Jego grunty , przynajmniej częściowo przydzielone zostały Spółce przetwórstwa mleka. Wobec powyższego teza o ewentualnym koncentrowaniu się tam centrum życiowego rodziców Skarżącego z pominięciem nieruchomości , które nadal stanowiły ich własność , jest całkowicie niewiarygodna.
Tym samym uznać należy, że organy orzekające zasadnie przyjęły, że znajdujące się w aktach sprawy dokumenty urzędowe świadczą o zamieszkiwaniu L. B.i M. B. w dniu 1 września 1939 r. na byłym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Wnioskodawca nie wykazał więc, że na ocenę spełnienia wymogu zamieszkiwania przez w/w w dniu 1 września 1939 r. na byłym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej wpływ mają zmiany dokonane ustawą z dnia 12 grudnia 2013r.
W ocenie Sądu, po ustaleniu, że Skarżący nie spełniła jednej z przesłanek art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 12grudnia 2013 r. organ zobowiązany był do wydania decyzji odmawiającej przyznania mu wnioskowanej rekompensaty.
Analiza pozostałych przesłanek ustawowych oznaczałaby merytoryczne rozpatrzenie wniosku o rekompensatę po terminie, o którym mowa w art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (czyli po dniu 31 grudnia 2008 r.).
Na marginesie jedynie dodać można, że zgodnie z art. 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. prawo do rekompensaty przysługuje właścicielowi tylko nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, jeżeli spełnia on łącznie następujące wymogi:
1) był w dniu 1 września 1939 r. obywatelem polskim i miał miejsce zamieszkania na byłym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w rozumieniu przepisów:
a) art. 3 ustawy z dnia 2 sierpnia 1926 r. o prawie właściwym dla stosunków prywatnych wewnętrznych (Dz. U. Nr 101, poz. 580) lub
b) art. 24 Kodeksu Postępowania Cywilnego (Dz. U. z 1932 r. Nr 112, poz. 934), lub
c) § 3-10 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 23 maja 1934 r. wydanego w porozumieniu z Ministrem Skarbu co do § 2 ust. 3-5, z Ministrem Spraw Wojskowych co do §§ 20, 21, 22, 24 ust. 3, § 49 ust. 1 i 2, § 55 i § 56 oraz z Ministrem Spraw Zagranicznych co do § 18 ust. 1 i 2, § 51 i § 55, o meldunkach i księgach ludności (Dz. U. Nr 54, poz. 489)
- oraz opuścił byłe terytorium Rzeczypospolitej Polskiej z przyczyn, o których mowa w art. 1, lub z tych przyczyn nie mógł na nie powrócić;
2) posiada obywatelstwo polskie.
Dołączone do akt sprawy postanowienia spadkowe dokumentują natomiast jednoznacznie, że rodzice A. B. nie spełnili nigdy warunku opuszczenia byłego terytorium Rzeczypospolitej Polskiej z przyczyn, o których mowa w art. 1, lub z tych przyczyn niemożności powrotu na nie . Obydwoje powrócili bowiem po wojnie do W. . L. B. zmarła tam w 1952r. zaś M. B. w 1951r.
Mając to na uwadze Sąd uznał, że wbrew stanowisku przedstawionemu w skardze, wydane w rozpatrywanej sprawie rozstrzygnięcia oparte zostały o prawidłowo zinterpretowane przepisy prawa, w zgodzie z przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego przeprowadzone postępowanie wyjaśniające oraz właściwą analizę zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, co znalazło odzwierciedlenie w uzasadnieniach decyzji wydanych przez organy orzekające.
Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia
2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. z 2012 r. Dz. U. poz. 270, ze zm.) orzekł jak w sentencji
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło