I SA/Wa 2204/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Wesołowska Sędziowie: WSA Iwona Kosińska (spr.) WSA Bożena Marciniak Protokolant referent – stażysta Katarzyna Matecka - Caban po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 maja 2018 r. sprawy ze skargi T. Z. w przedmiocie niewykonania przez Prezydenta W. wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19.11.2014 r., sygn. akt I SAB/Wa 519/14. 1. wymierza Prezydentowi W. grzywnę w wysokości 3000 (trzy tysiące) złotych; 2. stwierdza, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. przyznaje od Prezydenta W. na rzecz T. Z. sumę pieniężną w kwocie 6000 (sześć tysięcy) złotych; 4. zasądza od Prezydenta W. na rzecz T. Z. kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. T. Z. pismem z dnia [...] listopada 2017 r. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na niewykonanie przez Prezydenta [...] wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 listopada 2014 r., sygn. akt I SAB/Wa 519/14. W wyroku tym Sąd uwzględnił skargę na bezczynność Prezydenta [...] i zobowiązał organ do rozpatrzenia wniosku z dnia [...] grudnia 2011 r. o ustalenie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...], pochodzącą z osady włościańskiej, zapisanej w tabeli likwidacyjnej wsi [...], w terminie czterech miesięcy od daty zwrotu akt administracyjnych wraz z odpisem prawomocnego wyroku. W uzasadnieniu złożonej skargi wskazano, że mimo dwukrotnego wymierzenia przez Sąd organowi grzywny z uwagi na niewykonanie powyższego wyroku oraz ponownego wezwania do jego wykonania pismami z dnia [...] kwietnia 2017 r. i [...] czerwca 2017 r., Prezydent [...] nadal pozostaje w bezczynności. Wobec powyższego wniesiono o wymierzenie organowi grzywny, przyznanie na rzecz skarżącego sumy pieniężnej w wysokości [...] zł na podstawie art. 154 § 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. z 2017 r. Dz. U. poz. 1369, ze zm.) oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i wskazał, że w toku postępowania gromadzone są dokumenty pozwalające na ustalenie dokładnej daty pozbawienia poprzedniego właściciela faktycznej możliwości władania działką. Organ zwrócił również uwagę na bardzo dużą liczbę wpływających spraw z zakresu odszkodowań. Stwierdził, że decyzja kończąca postępowanie wydana zostanie zatem po zgromadzeniu materiału dowodowego, sporządzeniu operatu szacunkowego i zabezpieczeniu środków finansowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem zaskarżonych aktów lub czynności organów administracji publicznej. W przypadku skargi o wymierzenie organowi grzywny z powodu jego bezczynności, sąd dokonuje oceny jej zasadności według stanu faktycznego istniejącego w dniu wydania orzeczenia sądowego. Stosownie do art. 154 § 1 i 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o po-stępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. z 2017 r. Dz. U. poz. 1369, ze zm.), w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność oraz w razie bezczynności organu po wyroku uchylającym lub stwierdzającym nieważność aktu lub czynności strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Grzywnę, o której mowa, sąd wymierza do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów. Z treści przywołanego przepisu wynikają dwie przesłanki, które łącznie muszą być spełnione, aby sąd mógł organowi administracji wymierzyć grzywnę. Po pierwsze, organ ten musi pozostawać w bezczynności po wyroku. Po drugie, wymierzenie grzywny jest możliwe po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania prawomocnego wyroku. Jak wynika z akt sprawy, w rozpoznawanej sprawie obie te przesłanki zostały spełnione. Podkreślić należy, że zgodnie z treścią art. 154 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wykonanie wyroku lub załatwienie sprawy po wniesieniu skargi nie stanowi podstawy do umorzenia postępowania lub oddalenia skargi. Jak wynika z akt sprawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 19 listopada 2014 r., sygn. akt I SAB/Wa 519/14, zobowiązał Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku skarżącej w terminie 4 miesięcy od daty doręczenia organowi odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Zgodnie z treścią art. 286 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi termin do załatwienia sprawy przez organ administracji określony w przepisach prawa lub wyznaczony przez sąd liczy się od dnia doręczenia akt organowi. Odpis prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy został doręczony organowi w dniu [...] marca 2015 r. (data prezentaty organu). Termin załatwienia sprawy wyznaczony przez Wojewódzki Sąd Administracyjny upłynął zatem w dniu [...] lipca 2015 r. Tymczasem do dnia rozpoznania przez Sąd niniejszej skargi w przedmiocie wymierzenia Prezydentowi [...] grzywny, tj. do dnia [...] maja 2018 r., organ administracji publicznej nie rozpatrzył przedmiotowej sprawy zgodnie z powołanym wyrokiem. Skarżący w dniu [...] kwietnia 2017 r. i [...] czerwca 2017 r. wezwali Prezydenta [...] do wykonania powyższego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Wezwanie pozostało bezskuteczne, a organ do dnia rozpatrzenia skargi nie wykonał wyroku i nie rozpoznał wniosku skarżących o przyznanie odszkodowania. Wobec tego Sąd uznał, że ustawowe przesłanki, o których mowa w art. 154 § 1 i 6 powołanej wyżej ustawy, w rozpatrywanej sprawie zostały spełnione, a zatem skarga o wymierzenie Prezydentowi [...] grzywny jest zasadna. Podkreślić należy, że niewykonywanie wyroków sądów - niezależnie od tego, czy są to wyroki sądów administracyjnych (jak w niniejszej sprawie), czy sądów powszechnych - w demokratycznym państwie prawnym nie może być w żadnym razie tolerowane lub akceptowane. W szczególności nie można zaakceptować czy też usprawiedliwiać sytuacji, gdy wyroki sądów nie są respektowane przez organy władzy publicznej. Taka sytuacja prowadzić musi nieuchronnie do podważania zaufania jednostek do tych organów, jak też szerzej do samej władzy publicznej. Świadczy przy tym o braku poszanowania prawa przez organy, które zobowiązane są do jego stosowania. W tej sytuacji biorąc pod uwagę 3 letni okres przekroczenia terminu załatwienia sprawy wyznaczonego wyrokiem z dnia 19 listopada 2014 r., okoliczność że jest to już trzecia skarga w przedmiocie niewykonania tego wyroku (wyrokiem z dnia 28 stycznia 2016 r., sygn. akt I SA/Wa 1982/15 wymierzono organowi grzywnę w wysokości [...] zł, zaś wyrokiem z dnia 7 grudnia 2016 r. wymierzono grzywnę w wysokości [...] zł, jak również przyznano na rzecz skarżącego sumę pieniężną w wysokości [...] zł) oraz fakt, że organ do dnia wyrokowania nie wydał decyzji w przedmiocie wniosku z dnia [...] grudnia 2011 r., Sąd za najbardziej adekwatną, a jednocześnie mieszczącą się w granicach określonych przepisem art. 154 § 6 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, wysokość grzywny uznał kwotę [...] złotych. Zgodnie z aktualnym brzmieniem art. 154 § 2 powołanej powyżej ustawy Sąd ma obowiązek orzec, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny, poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 października 2013 r., sygn. akt I OSK 1181/13; http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W ocenie Sądu bezczynność organu miała charakter rażącego naruszenia prawa. Zastrzeżenia Sądu budzi w szczególności sytuacja, gdy organ nie podejmuje w sprawie czynności zmierzających do zakończenia postępowania bądź podejmuje je opieszale. Jak wynika z akt administracyjnych, organ po otrzymaniu w dniu [...] marca 2015 r. prawomocnego rozstrzygnięcia podjętego przez Wojewódzki Sąd Administracyjny jedyną czynność podjął w dniu [...] kwietnia 2017 r., występując do Biura Prawnego Urzędu [...] o udzielenie informacji dotyczącej opinii geodezyjnej biegłego. Poza tym przez okres prawie 3 lat nie podejmował żadnych działań zmierzających do zakończenia wszczętego postępowania administracyjnego. Mając powyższe na uwadze, Sąd uzna za zasadne przyznanie skarżącemu od organu sumy pieniężnej w wysokości [...] zł. Orzeczenie w tym zakresie uzasadnione jest przede wszystkim tym, że organ, mimo dwukrotnie już wymierzonej grzywny za niewykonanie wyroku Sądu, nadal nie proceduje w sprawie, nie podejmuje też czynności zmierzających do zgromadzenia materiału dowodowego i wydania decyzji kończącej postępowanie. Mając powyższe na uwadze, Sąd, na podstawie art. 154 § 1 i 2 w związku z art. 154 § 6 i 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku. W przedmiocie kosztów sądowych Sąd orzekł na podstawie art. 200 powołanej ustawy w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. z 2018 r. Dz. U. poz. 265).