I SA/Wa 2204/18

Sygn. akt I SA/Wa 2204/18 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 3 kwietnia 2019 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Kosińska Sędziowie: WSA Bożena Marciniak WSA Monika Sawa (spr.) Protokolant specjalista Ewelina Dębna po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 kwietnia 2019 r. sprawy ze skargi G. W. na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] września 2018 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieodpłatnego nabycia prawa własności nieruchomości oddala skargę. Decyzją z [...] września 2018 r. Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa działając na podstawie art. 18 ust 2 w związku z art. 5 ust 1 ustawy z 10 maja 1990 r. przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191 ze zm.), art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 23 ze zm.) oraz art. 16 ustawy z 7 kwietnia 2017 o zmianie ustawy Kodeks Postępowania Administracyjnego i niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2017 r. poz. 935) po rozpatrzeniu odwołania G. W. od decyzji Wojewody [...] z [...] października 2017 r. Nr [...] stwierdzającej nabycie przez G. W., z mocy prawa, nieodpłatnie, z dniem [...] maja 1990 r. mienia Skarbu Państwa, stanowiącego własność nieruchomości, oznaczonej w ewidencji gruntów: jednostka ewidencyjna W. – M., obręb [...], miasto W., arkusz mapy [...], działka nr [...] o powierzchni [...] ha zapisanej w księdze wieczystej [...] nr [...], prowadzonej przez Sąd Rejonowy w [...], Zamiejscowy Wydział Ksiąg Wieczystych z siedzibą w W. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ wskazał, że ze zgromadzonych dokumentów w sprawie (m.in. dokumentów załączonych do wniosku komunalizacyjnego oraz zaświadczenia Starosty [...] z [...] lipca 2015 r., pisma Agencji Nieruchomości Rolnych- Oddział Terenowy w [...] z [...] lipca 2015 r., pisma Burmistrza W. z [...] lipca 2015, pisma Starosty [...] z [...] grudnia 2015 r., pisma Burmistrza W. z [...] stycznia 2016 r., pisma Prezesa Zarządu Szpitala Powiatowego w W. sp. zo.o. z [...] grudnia 2016 r., pisma Burmistrza W. z [...] marca 2017 r. oraz pisma Starosty [...] z [...] marca 2017 r. ) wynika, że przedmiotowa nieruchomość stanowiła własność Skarbu Państwa (zaświadczenie Starosty [...] z [...] lipca 2015 r., wydruk elektroniczny księgi wieczystej [...] nr [...]), zgodnie z miejscowym planem ogólnym zagospodarowania przestrzennego Gminy W], zatwierdzonym uchwałą nr [...] Rady Narodowej Miasta i Gminy W. z [...] stycznia 1981 r., znajdowała się na obszarze przeznaczonym pod tereny usług z zielenią towarzyszącą (pismo Burmistrza W. z [...] lipca 2015 r.). Ponadto w ewidencji gruntów figurowała w grupie rejestrowej [...]– drogi publiczne i inne drogi będące w powszechnym korzystaniu – władający Prezydium Miejskiej Rady Narodowej Wydział Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej W. (pismo dyrektora Wydziału Geodezji i Kartografii Starostwa Powiatowego w [...] z [...] czerwca 2015 r.) oraz była opisana użytkiem gruntowym B – tereny mieszkaniowe (pismo Starosty [...] z [...] grudnia 2015 r.). Obecnie przedmiotowa działka nie jest ogrodzona, jest drogą ogólnodostępną dla wszystkich i wykorzystywaną przez pacjentów Szpitala Powiatowego w W., pacjentów Przychodni Lekarza Rodzinnego, pacjentów Poradni Specjalistycznych, mieszkańców budynków mieszkalnych wielorodzinnych, właścicieli garaży oraz mieszkańców pobliskich zabudowań (pisma Starosty [...] z [...] marca 2017 r. i Prezesa Zarządu Szpitala Powiatowego w W. sp. z o .o. z [...] grudnia 2016 r.). W aktach sprawy brak jest dokumentów potwierdzających jakikolwiek tytuł prawny w formie prawem przewidzianej przysługujący przedsiębiorstwu bądź innej państwowej jednostce organizacyjnej do przedmiotowej nieruchomości (w tym również znajdującemu się w sąsiedztwie Szpitalowi Powiatowemu w W.). Nieruchomość ta nie była wyłączona z ustawowej komunalizacji, ponieważ nie służyła wykonywaniu zadań publicznych należących do właściwości organów administracji rządowej, sądów oraz organów władzy państwowej oraz nie należała do przedsiębiorstw państwowych lub jednostek organizacyjnych wykonujących zadania o charakterze ogólnokrajowym lub ponadwojewódzkim, a także nie należała do Państwowego Funduszu Ziemi. Organ wskazał także, że zarówno drogi gminne i lokalne jak i drogi wewnętrzne podlegają komunalizacji na podstawie art. 5 ust 1 ustawy z 10 maja 1990 r. i nie są wyłączone z ustawowej komunalizacji w oparciu o art. 11 ust 1 ustawy. W związku z tym bez znaczenie pozostaje fakt nieposiadania przez przedmiotową nieruchomość kategorii drogi gminnej. Komunalizacji mogą bowiem podlegać nie tylko drogi zaliczone do kategorii dróg gminnych ale również drogi w osiedlach mieszkaniowych, dojazdowe do gruntów rolnych i leśnych, dojazdowe do obiektów użytkowanych przez podmioty prowadzące działalność gospodarczą, place przed dworcami kolejowymi, autobusowymi i portami. Organ wskazał, że Wojewoda [...] w skarżonej decyzji wyjaśnił, że w odniesieniu do przedmiotowej działki zostały spełnione wymogi art. 5 ust 1 pkt 1 ustawy z 10 maja 1990 r. ponieważ stosownie do art. 6 ust 1 w związku z art. 3 ustawy z 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. z 1985 r. Nr 22 poz. 99) gruntem tym zarządzał terenowy organ administracji państwowej stopnia podstawowego. Podsumowując swoje stanowisko po odwołaniu się do orzecznictwa sądów administracyjnych organ podniósł, że w jego ocenie, po analizie załączonej dokumentacji, Wojewoda [...] prawidłowo stwierdził ,że przedmiotowa nieruchomość w dniu [...] maja 1990 r. stanowiła własność Skarbu Państwa, a przedsiębiorstwu bądź innej państwowej jednostce organizacyjnej nie przysługiwał w dniu [...] maja 1990 r. odpowiedni tytuł prawny do nieruchomości opisanej w sentencji decyzji, oparty na stosownej decyzji/umowie ustanawiającej prawo do danej nieruchomości. Tym samym, zdaniem organu, nieruchomość ta należała, w rozumieniu art. 5 ust 1 ustawy do terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego i podlegała komunalizacji z mocy prawa z dniem 27 maja 1990 r. na rzecz właściwej gminy – Gminy W., nie istniały także okoliczności potwierdzające wystąpienie negatywnej przesłanki, o której mowa w art. 11 czy w art. 12 ustawy z 10 maja 1990 r. wyłączającej przedmiotową nieruchomość z komunalizacji z mocy prawa. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniosła Gmina W. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie: 1. przepisów prawa materialnego – art. 5 ust 1 pkt 1 ustawy z 10 maja 1990 r. przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. nr 32, poz. 191 ze zm.) przez jego niewłaściwe zastosowanie i niezastosowanie art. 11 ust 1 pkt 1 ww. ustawy polegające na przyjęciu, że sporna nieruchomość pomimo nie wykorzystywania jej do realizacji zadań własnych gminy i która w dniu ustawowej komunalizacji wykorzystywana była do realizacji zadań publicznych realizowanych przez organy administracji rządowej spełniała warunki ustawowe umożliwiające jej komunalizację, 2. przepisów prawa procesowego – art. 7 i 77 § 1 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego mającego wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, poprzez niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, nie zebranie całego materiału dowodowego w sprawie, nie poczynienie właściwych ustaleń, w przedmiocie funkcji przeznaczenia i wykorzystywania nieruchomości, a w konsekwencji przyjęcie, że podlega ona komunalizacji. Wskazując na powyższe zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji Wojewody oraz zasądzenie kosztów postępowania na rzecz strony skarżącej według norm przepisanych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest niezasadna, albowiem zaskarżona decyzja jak i poprzedzająca ją decyzja Wojewody [...] z [...] października 2017 r. nie naruszają prawa. Zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. – Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych, mienie ogólnonarodowe (państwowe) należące do rad narodowych i terenowych organów administracji stopnia podstawowego, przedsiębiorstw państwowych dla których rady narodowe i terenowe organy administracji państwowej stopnia podstawowego pełnią funkcję organów założycielskich, zakładów lub innych jednostek organizacyjnych podporządkowanych powołanym wyżej organom staje się w dniu wejścia w życie niniejszej ustawy z mocy prawa mieniem właściwych gmin. Organ orzekający ma obowiązek zatem zbadać, czy mienie które podlegać ma komunalizacji stanowiło własność Skarbu Państwa oraz czy należało ono w tamtym czasie do rady narodowej lub terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego. Decyzja w przedmiocie komunalizacji ma charakter deklaratoryjny, co oznacza, iż stwierdza ona fakt prawny, jaki zaistniał w dniu 27 maja 1990 r., tj. w dniu wejścia w życie w/w ustawy. O wyłączeniu mienia spod komunalizacji przesądza natomiast art. 11 tej ustawy. Stanowi on, że składniki mienia ogólnonarodowego (państwowego), o których mowa w art. 5 ust. 1-3, nie stają się mieniem komunalnym, jeżeli: 1) służą wykonywaniu zadań publicznych należących do właściwości organów administracji rządowej, sądów oraz organów władzy państwowej, 2) należą do przedsiębiorstw państwowych lub jednostek organizacyjnych wykonujących zadania o charakterze ogólnokrajowym lub ponadwojewódzkim, 3) należą do Państwowego Funduszu Ziemi. Zdaniem Sądu dokonana przez organy orzekające ocena, iż przedmiotowa działka, opisana w sentencji zaskarżonej decyzji, w dniu wejścia w życie powołanej ustawy stanowiła mienie państwowe należące do terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego i podlegała komunalizacji z mocy prawa na podstawie art. 5 ust. 1 pkt 1 jest prawidłowa. Z analizy akt sprawy, w szczególności z zaświadczenia Starosty [...] z [...] lipca 2015 r., wydruku elektronicznego księgi wieczystej [...] nr [...], zgodnie z miejscowym planem ogólnym zagospodarowania przestrzennego Gminy W., zatwierdzonym uchwałą nr [...] Rady Narodowej Miasta i Gminy W. z [...] stycznia 1981 r., wynika, że przedmiotowa nieruchomość znajdowała się na obszarze przeznaczonym pod tereny usług z zielenią towarzyszącą. Z danych z ewidencji gruntów opisanych przez organy wynika także, że nieruchomość ta figurowała w grupie rejestrowej [...] – drogi publiczne i inne drogi będące w powszechnym korzystaniu a władającym było Prezydium Miejskiej Rady Narodowej Wydział Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej W., oraz była opisana użytkiem gruntowym B – tereny mieszkaniowe. Organy zaznaczyły ponadto, że obecnie przedmiotowa działka nie jest ogrodzona, jest drogą ogólnodostępną dla wszystkich i wykorzystywaną przez pacjentów Szpitala Powiatowego w W., pacjentów Przychodni Lekarza Rodzinnego, pacjentów Poradni Specjalistycznych, mieszkańców budynków mieszkalnych wielorodzinnych, właścicieli garaży oraz mieszkańców pobliskich zabudowań. Organy orzekające zasadnie przyjęły, że w aktach sprawy brak jest dokumentów potwierdzających jakikolwiek tytuł prawny w formie prawem przewidzianej przysługujący przedsiębiorstwu bądź innej państwowej jednostce organizacyjnej do przedmiotowej nieruchomości (w tym również znajdującemu się w sąsiedztwie Szpitalowi Powiatowemu w W.). Zasadne jest tym samym stanowisko organów, że nieruchomość ta nie była wyłączona z ustawowej komunalizacji, ponieważ nie służyła wykonywaniu zadań publicznych należących do właściwości organów administracji rządowej, sądów oraz organów władzy państwowej oraz nie należała do przedsiębiorstw państwowych lub jednostek organizacyjnych wykonujących zadania o charakterze ogólnokrajowym lub ponadwojewódzkim, a także nie należała do Państwowego Funduszu Ziemi. Ponadto, zgodzić należy się ze stanowiskiem organów orzekających w sprawie, że przedmiotowa nieruchomość, stanowiąca mienie państwowe, należała do terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego. Wynika to z treści, obowiązującego na dzień wejścia w życie ustawy komunalizacyjnej, art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. z 1989 r. Nr 14, poz. 74), zgodnie z którym terenowe organy administracji państwowej zarządzały gruntami państwowymi, które nie zostały oddane w zarząd, użytkowanie lub użytkowanie wieczyste. W tej sytuacji należały one do terenowego organu administracji państwowej, a tym samym podlegały komunalizacji z mocy prawa na podstawie art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych, ponieważ gruntem tym zarządzał terenowy organ administracji państwowej stopnia podstawowego. Przedmiotowa nieruchomość w dniu [...] maja 1990 r. stanowiła własność Skarbu Państwa, a przedsiębiorstwu bądź innej państwowej jednostce organizacyjnej nie przysługiwał do niej w dniu [...] maja 1990 r. odpowiedni tytuł prawny, oparty na stosownej decyzji/umowie ustanawiającej prawo do danej nieruchomości. Tym samym nieruchomość ta należała, w rozumieniu art. 5 ust 1 ustawy do terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego i podlegała komunalizacji z mocy prawa z dniem [...] maja 1990 r. na rzecz właściwej gminy – Gminy W. Wskazać również należy, iż ustalenie charakteru działki nie ma znaczenia dla niniejszej sprawy, albowiem jak zasadnie wskazała Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa istotny jest fakt "należenia" wskazanych działek w rozumieniu art. 5 ust. 1 powołanej ustawy z dnia 10 maja 1990 r. do terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego w dniu [...] maja 1990 r., nie jako dróg ale jako gruntu. Stan faktyczny i prawny przedmiotowej działki wskazuje, że mieści się ona w kryterium określonym przepisem art. 6 ust. 1 powołanej ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości. W związku z tym bez znaczenie pozostaje fakt nieposiadania przez przedmiotową nieruchomość kategorii drogi gminnej. Komunalizacji mogą bowiem podlegać nie tylko drogi zaliczone do kategorii dróg gminnych ale również drogi w osiedlach mieszkaniowych, dojazdowe do gruntów rolnych i leśnych, dojazdowe do obiektów użytkowanych przez podmioty prowadzące działalność gospodarczą, place przed dworcami kolejowymi, autobusowymi i portami. Skarżąca także w skardze nie przedstawiła żadnego dokumentu o którym mowa w art. 38 ust 2 obowiązującej wówczas ustawy z 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, który potwierdzałby istnienie prawa zarządu państwowej jednostki organizacyjnego do tego gruntu w formie decyzji terenowego organu administracji państwowej o oddaniu gruntu w zarząd, zawarta za zgodą tego organu umowa o przekazaniu nieruchomości między państwowymi jednostkami organizacyjnymi, bądź umowy o nabyciu nieruchomości. Zarząd taki mógłby wykluczać komunalizacje. Podkreślić ponownie należy, że zwrot "należące do" oznacza przynależność mienia państwowego do określonego podmiotu w sensie prawnym a nie faktycznym. W tym stanie rzeczy faktyczne władanie nieruchomością przez innym podmiot nie stanowi negatywnej przesłanki komunalizacji mienia, które w trybie art. 5 ust. 1 następowała z mocy prawa z dniem wejścia ustawy w życie Mając powyższe na względzie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji.