I SA/Wa 2208/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Pirogowicz Sędziowie: WSA Mirosław Gdesz WSA Marta Kołtun-Kulik (spr.) Protokolant referent stażysta Małgorzata Sieczkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 maja 2014 r. sprawy ze skargi Zarządu Województwa [...] na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] lipca 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nabycia z dniem 1 stycznia 1999 r. przez województwo nieruchomości zajętej pod drogę oddala skargę. Minister Skarbu Państwa decyzją z dnia [...] lipca 2013 r., nr [...] po rozpatrzeniu odwołania Zarządu Województwa [...] od decyzji Wojewody [..] z dnia [..] lutego 2013 r., nr [...] utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Zaskarżona decyzja Ministra Skarbu Państwa została wydana w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i ocenę prawną sprawy. Wojewoda[...], działając na podstawie art. 60 ustawy z dnia 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872 ze zm. - dalej ustawa powoływana jako Pwurap), decyzją z dnia [...] lutego 2013 r. nr [...], odmówił stwierdzenia nabycia przez Województwo [...] z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. prawa własności udziału wynoszącego [...] w nieruchomości zajętej pod część drogi wojewódzkiej nr [...], stanowiącej działkę ewidencyjną nr [...] o pow. [...] ha z obrębu [...]. W uzasadnieniu decyzji organ stwierdził, że sporna nieruchomość stanowiła w dniu 1 stycznia 1999 r. własność Gminy[...], a więc brak jest podstaw prawnych do stwierdzenia nabycia tej nieruchomości z mocy prawa przez Województwo [...]. Od powyższej decyzji odwołał się Zarząd Województwa [...] wskazując m.in., że sporna nieruchomość leży w ciągu drogi wojewódzkiej nr [...] i powinna stanowić własność Województwa [...]. Minister Skarbu Państwa decyzją z dnia [...] lipca 2013 r., nr [...], utrzymał w mocy decyzję organu wojewódzkiego. Organ odwoławczy podniósł, że na podstawie art. 60 Pwurap podstawową przesłanką stwierdzenia nabycia z mocy prawa mienia przez jednostki samorządu terytorialnego jest przysługiwanie Skarbowi Państwa prawa własności do tego mienia na dzień 1 stycznia 1999 r. Z akt sprawy wynika, iż w powyższej dacie właścicielem udziału wynoszącego [...] w opisanej nieruchomości była Gmina [...]. Gmina ta, nabyła własność położonych w [...] działek nr [...], którym obecnie odpowiada działka ewidencyjna nr [...] z obrębu [...], z mocy prawa, na podstawie decyzji Wojewody [...] z dnia [...] maja 1991 r., nr [...]. Zatem, jak stwierdził organ, mając na uwadze, że udział wynoszący [...] w przedmiotowej nieruchomości stanowi własność Gminy [...] brak jest podstaw prawnych do stwierdzenia jej nabycia przez Województwo [...], gdyż podstawową przesłanką wynikającą z przepisu art. 60 ust. 1 Pwurap jest to, że mienie musi być własnością Skarbu Państwa według stanu na dzień 1 stycznia 1999 r. Dopiero więc, ewentualne wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji Wojewody [...] z dnia [...] maja 1991 r. pozwoli na zbadanie stanu faktycznego i prawnego w kontekście nabycia własności spornej nieruchomości z mocy prawa przez Województwo [...]. Niezależnie od powyższego Minister zwrócił uwagę, że w toku niniejszego postępowania komunalizacyjnego nie jest możliwe zbadanie zasadności uwłaszczenia Gminy [...] sporną nieruchomością, gdyż powyższa kwestia może stanowić przedmiot odrębnego postępowania administracyjnego prowadzonego przed Ministrem Administracji i Cyfryzacji. Minister Skarbu Państwa nie posiada kompetencji do prowadzenia takiego postępowania, ani też wystąpienia z wnioskiem o wszczęcie takiego postępowania. Ze skargą na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] sierpnia 2013 r., do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wystąpił Zarząd Województwa [...] reprezentujący Województwo [...], zastępowany przez profesjonalnego pełnomocnika. Kwestionowanej decyzji skarżący zarzucił naruszenie art. 7 w związku z art. 77 i 80 k.p.a. poprzez nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, co spowodowało wykluczenie możliwości nabycia przedmiotowej nieruchomości z mocy prawa przez Województwo [...] z dniem 1 stycznia 1999 r. w trybie art. 60 Pwurap, oraz poprzez brak wszechstronnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i nieustalenie okoliczności mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy w sposób odpowiadający rzeczywistości. W uzasadnieniu skargi strona skarżąca wskazała, że sporna działka nr [...], według stanu na dzień 31 grudnia 1998 r. była zajęta pod drogę wojewódzką nr [...] relacji [...] - co potwierdza przedłożona do wniosku dokumentacja oraz oświadczenie [...] Zarządu Dróg Wojewódzkich w [...], będącego następcą prawnym Dyrekcji Okręgowej Dróg Publicznych w [...]. Obecnie, część działki ewidencyjnej nr [...] odpowiada działkom nr [...], które nabył na własność Skarb Państwa umową sprzedaży z dnia [...] lipca 1984 r. (Rep. A nr [...]). Następnie, wydaną w trybie art. 5 ust.1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych - decyzją Wojewody [...] z dnia [...] maja 1991 r. Gmina [...] nabyła, z mocy prawa, na własność działki nr [...], jednak grunt ten nie był związany z realizacją zadań Gminy, tylko stanowił mienie służące użyteczności publicznej. Tym samym, decyzja komunalizacyjna została wydana z rażącym naruszeniem prawa, o którym mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Wojewoda [...] prowadząc postępowanie w sprawie potwierdzenia nabycia na własność Województwa [...] przedmiotowej nieruchomości zajętej pod drogę publiczną posiadał informację o wydaniu decyzji komunalizacyjnej na rzecz Gminy [...], którą kwestionuje skarżący. Pomimo tego, w toku prowadzonego postępowania, organ wojewódzki nie przeprowadził postępowania wyjaśniającego w zakresie prawidłowości nabycia przez Gminę [...] prawa własności działek nr [...] i nie wszczął z urzędu postępowania w sprawie uchylenia lub zmiany ww. decyzji. Natomiast przeprowadzenie postępowania, którego celem byłoby wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji uwłaszczeniowej na rzecz Gminy [...], umożliwiłoby właściwe uregulowanie stanu prawnego, zgodnie z jej stanem faktycznym - tj. przedmiotowa nieruchomość stanowiłaby własność Skarbu Państwa, a w związku z tym spełniona byłaby przesłanka wyrażona w art. 60 Pwurap. W konsekwencji, strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji. W odpowiedzi na skargę Minister Skarbu Państwa podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga jest nieuzasadniona. Stosownie do art. 60 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133 poz. 872 ze zm.), mienie Skarbu Państwa będące we władaniu instytucji i państwowych jednostek organizacyjnych przejmowanych z dniem 1 stycznia 1999 r. przez jednostki samorządu terytorialnego na podstawie przepisów ustawy kompetencyjnej oraz przepisów niniejszej ustawy z tym dniem staje się z mocy prawa mieniem właściwych jednostek samorządu terytorialnego, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Nabycie mienia, o którym mowa w ust. 1 stwierdza wojewoda w drodze decyzji – art. 60 ust. 3 ww. ustawy. Powołany przepis określa zatem przesłanki, od spełnienia których uzależnione jest nabycie przez jednostki samorządu terytorialnego z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. prawa własności nieruchomości. Przesłanki te to: przysługiwanie Skarbowi Państwa prawa własności do nieruchomości w dniu 31 grudnia 1998 r., oraz pozostawanie nieruchomości we władaniu instytucji i państwowych jednostek organizacyjnych przejmowanych z dniem 1 stycznia 1999 r. przez jednostki samorządu terytorialnego na podstawie przepisów ustaw kompetencyjnych oraz przepisów powołanej ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przy czym, podkreślić należy, że przesłanki określone w art. 60 ust. 1 muszą być spełnione łącznie, bowiem niespełnienie chociażby jednej z nich wyklucza możliwość nabycia własności nieruchomości przez jednostki samorządu terytorialnego na podstawie tego przepisu. Jak wynika ze zgromadzonego materiału dowodowego w sprawie, w dniu 31 grudnia 1998 r. nieruchomość stanowiąca działkę ewidencyjną nr [...] (odpowiadającą dawnym działkom nr [...]) o pow. [...] ha z obrębu [...], w skład której wchodzi sporny udział stanowiący [...] części – była zajęta pod część drogi wojewódzkiej nr [...] – ul. [...]. Właścicielem przedmiotowej nieruchomości w dniu 31 grudnia 1998 r. nie był jednakże Skarb Państwa, lecz Gmina [...], co jednoznacznie wynika ze znajdującego się w aktach sprawy wypisu z rejestru gruntów sporządzonego według stanu na dzień 31 grudnia 1998 r. oraz odpisu księgi wieczystej nr [...]. Zauważyć trzeba, że Gmina [...] stała się właścicielem działek nr [...] na mocy decyzji Wojewody [...] z dnia [...] maja 1991 r., nr [...] stwierdzającej nabycie przez Gminę [...] z mocy prawa w dniu 27 maja 1990 r. nieodpłatnie własności przedmiotowych nieruchomości. Decyzja ta, wydana na podstawie art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191 ze zm.), ma charakter deklaratoryjny, co oznacza, że stwierdza stan faktyczny i prawny istniejący w dniu wejścia w życie tej ustawy, tj. w dniu 27 maja 1990 r. Istotne jest przy tym to, że przedmiotowa decyzja z dnia [...] maja 1991 r. pozostaje w obrocie prawnym i z akt sprawy nie wynika aby toczyło się jakiekolwiek postępowanie administracyjne w celu wyeliminowania jej z obrotu prawnego. Powyższe potwierdzone zostało także przez pełnomocnika strony skarżącej na rozprawie przeprowadzonej w dniu [...] maja 2014 r. W konsekwencji, oczywiste jest, że w rozpoznawanej sprawie nie została spełniona jedna z podstawowych przesłanek określonych w art. 60 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r., spełnienie których łącznie, umożliwia wydanie decyzji stwierdzającej nabycie z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. przez Województwo [...] własności opisanej wyżej nieruchomości. Skoro więc, w dniu 31 grudnia 1998 r. nieruchomość ta nie stanowiła własności Skarbu Państwa, to wydane w sprawie rozstrzygnięcia są zgodne z prawem. Odnosząc się natomiast do podniesionych w skardze zarzutów należy wskazać, że organ administracji prowadząc postępowanie w trybie art. 60 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. sprawdza jedynie spełnienie lub nie określonych w powyższym przepisie przesłanek umożliwiających stwierdzenie nabycia z mocy prawa mienia Skarbu Państwa. Brak było zatem podstaw do badania, w toku tego postępowania, prawidłowości decyzji komunalizacyjnej z dnia [...] maja 1991 r. Zgodność z prawem powyższej decyzji komunalizacyjnej wykracza poza przedmiot niniejszej sprawy. Wskazana decyzja wydana została w odrębnym postępowaniu, w odrębnej sprawie, i nie podlega ocenie w ramach postępowania prowadzonego w trybie art. 60 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Dla niniejszej sprawy nie miało także znaczenia to, że Wojewoda [...] nie wszczął postępowania mającego na celu uchylenie lub zmianę ostatecznej decyzji komunalizacyjnej. W przedmiotowej sprawie istotne jest to, że wskazana wyżej decyzja z dnia [...] maja 1991 r., potwierdzająca nabycie przez Gminę [...] z dniem [...] maja 1990 r. nieruchomości oznaczonych wówczas jako działki nr [...] (zawierające się w obecnej działce nr [...]) – jest ostateczna. Weryfikacja decyzji komunalizacyjnej w trybach nadzwyczajnych, o których mowa w Dziale II Rozdziału 12 i 13 k.p.a. może nastąpić poprzez wszczęcie postępowania na żądanie strony postępowania, albo poprzez wszczęcie postępowania z urzędu przez właściwy organ - z własnej inicjatywy lub na skutek sprzeciwu prokuratora (184 k.p.a.). Rozpoznając przedmiotową sprawę Sąd nie dopatrzył się naruszenia powołanych w skardze przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, co uzasadniałoby uchylenie wydanych w sprawie decyzji. Zdaniem Sądu, postępowanie przeprowadzone zostało zgodnie z zasadami określonymi w Kodeksie. Organy rozpoznające sprawę w sposób wyczerpujący zebrały i rozpatrzyły materiał dowodowy wymagany dla jej rozstrzygnięcia, oraz w należyty sposób uzasadniły zajęte stanowisko. Mając powyższe na uwadze, Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku. ----------------------- 5