I SA/Wa 2209/17

Starszy referendarz sądowy – Justyna Wtulich-Gruszczyńska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 18 maja 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku radcy prawnego P. R. o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w sprawie ze skargi H. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] października 2017 r., nr [...] w przedmiocie przyznania zasiłku stałego postanawia odmówić przyznania radcy prawnemu P. R. wynagrodzenia z tytułu pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Postanowieniem z 24 stycznia 2018 r. starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie przyznał skarżącej prawo pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie radcy prawnego. Na tej podstawie, po wystąpieniu Sądu do Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] na pełnomocnika skarżącej został wyznaczony radca prawny – P. R.. Z akt sprawy wynika, że pełnomocnik przeglądał w dniu 1 marca 2018 r., akta sprawy w czytelni akt Sądu. W dniu 12 marca 2018 r. (data stempla biura podawczego) pełnomocnik sporządził pismo procesowe, w którym oświadczył, że popiera w całości dotychczasowe stanowisko skarżącej wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym. W piśmie tym pełnomocnik zawarł wniosek o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Jednocześnie oświadczył, że koszty te nie zostały dotychczas opłacone ani w całości, ani w części. W niniejszej sprawie zważono, co następuje : Zgodnie z art. 250 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 t.j.) zwanej dalej P.p.s.a. wyznaczony adwokat, radcy prawny, doradca podatkowy albo rzecznik patentowy otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów, radców prawnych, doradców podatkowych albo rzeczników patentowych w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków. Szczegółowe zasady ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu reguluje obecnie rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz. U. z 2016 r., poz. 1715), które weszło w życie z dniem 2 listopada 2016 r., powoływanego dalej jako "rozporządzenie". Stosownie do treści § 2 pkt 1 i 2 tego rozporządzenia, koszty nieopłaconej pomocy prawnej ponoszone przez Skarb Państwa obejmują opłatę ustaloną zgodnie z przepisami niniejszego rozporządzenia oraz niezbędne i udokumentowane wydatki radcy prawnego. Wniosek o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej, w myśl § 3 rozporządzenia, zawiera oświadczenie, że opłata nie została zapłacona w całości lub w części. Zgodnie z § 4 ust. 1 tego rozporządzenia, opłatę ustala się w wysokości określonej w rozdziałach 2-4, przy czym nie może ona przekraczać wartości przedmiotu sprawy. W myśl § 4 ust. 3 rozporządzenia opłatę, o której mowa w ust. 1, podwyższa się o kwotę podatku od towarów i usług wyliczoną według stawki podatku obowiązującej dla tego rodzaju czynności na podstawie przepisów o podatku od towarów i usług. Stosownie do § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia opłata w postępowaniu przed sądami administracyjnymi w pierwszej instancji w sprawie, w której przedmiotem zaskarżenia nie jest należność pieniężna bądź decyzja lub postanowienie Urzędu Patentowego, wynosi 240 zł. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że pełnomocnikowi ustanowionemu w ramach prawa pomocy należy się wynagrodzenie, w zakresie określonym w art. 250 powołanej ustawy, jedynie za pomoc prawną rzeczywiście udzieloną. Decyzja o przyznaniu pomocy prawnej oznacza, że Skarb Państwa przejmuje na siebie ciężar finansowy związany z wynagrodzeniem pełnomocnika z urzędu, a sąd, jako dysponent środków publicznych, odpowiada za zasadność i legalność ich wydatkowania. Oznacza to uprawnienie i obowiązek Sądu (referendarza sądowego) ustalenia, czy pomoc prawna rzeczywiście została udzielona (postanowienie NSA z dnia 22 grudnia 2004 r., sygn. akt OZ 720/04, ONSAiWSA 2005/5/93). W orzecznictwie wskazuje się również, że udzielenie pomocy prawnej przez pełnomocnika powinno zmierzać bezpośrednio do poprawy lub ochrony sytuacji prawnej osoby, której udzielana jest pomoc (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 24 maja 2005 r., sygn. akt I KZP 15/05, LEX nr 151472). Jak wynika z akt sprawy skarga została sporządzona osobiście przez skarżącą, a Sąd wyrokiem z 16 maja 2018 r. Sąd oddalił skargę. Czynności podejmowane przez pełnomocnika ograniczyły się jedynie do przejrzenia akt sprawy i sporządzenia krótkiego, jednozdaniowego pisma, w którym poparł w całości skargę skarżącej, wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym. Pismo to nie przedstawia jednak stanowiska w sprawie profesjonalnego pełnomocnika odnoście zaskarżonej decyzji, nie wskazuje na żadne nieprawidłowości zaskarżonego aktu, ani też nie precyzuje i nie wyjaśnia dotychczasowych zarzutów skarżącej. Zaznaczyć należy, że pomimo zawiadomienia o terminie rozprawy pełnomocnik nie stawił się w dniu 16 maja 2018 r. na rozprawie i nie reprezentował skarżącej. Analizując zakres czynności podjętych przez pełnomocnika trudno uznać, że pełnomocnik ustanowiony w ramach prawa pomocy udzielił stronie w postępowaniu w pierwszej instancji rzeczywistej pomocy prawnej. Faktyczna pomoc prawna polega bowiem na udzielaniu porad prawnych, sporządzaniu wniosków procesowych, opinii prawnych, czy też występowaniu przed sądem. Musi to być pomoc niezbędna i efektywna. W rozpoznawanej sprawie pomoc taka, w ocenie referendarza sądowego nie została udzielona. Samo zapoznanie się z aktami sprawy i sporządzenie krótkiego pisma procesowego nie uzasadnia przyznania pełnomocnikowi wynagrodzenia. W tej sytuacji stwierdzono, że brak jest podstaw do uwzględnienia wniosku pełnomocnika o przyznanie wynagrodzenia za czynności podejmowane w postępowaniu przed sądem administracyjnym w pierwszej instancji. Mając na uwadze powyższe, w oparciu o powołane wyżej przepisy oraz art. 258 § 2 pkt 8 ustawy P.p.s.a, orzeczono jak w sentencji.