I SA/Wa 2211/17

Starszy referendarz sądowy Justyna Wtulich – Gruszczyńska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 18 lipca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. C. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi J. C. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] października 2017 r., nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia prawa do rekompensaty postanawia odmówić zmiany postanowienia starszego referendarza sądowego z dnia 9 lutego 2018 r. Postanowieniem z 9 lutego 2018 r. starszy referendarz sądowy odmówił J. C. przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Wskazał, że z nadesłanego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że wnioskodawca prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z matką ([...] lata) i utrzymuje się z dochodu z tytułu wynagrodzenia w wysokości [...] zł oraz emerytury matki w wysokości [...] zł. W sumie miesięczna kwota dochodu uzyskiwanego przez wnioskodawcę i matkę wynosi [...] zł netto miesięcznie. Wnioskodawca oświadczył, że oprócz domu o powierzchni [...] m ² i działki o powierzchni [...] m ² nie posiadają z matką żadnego innego majątku oraz oszczędności zgromadzonych na rachunkach bankowych, czy w gotówce. Jako stałe zobowiązania i wydatki wnioskodawca podał wysokie koszty ogrzewania domu gazem wynoszące w sezonie zimowym od [...] zł, wydatki za wodę wynoszące za kwartał ok. [...] zł, opłaty za energię elektryczną wynoszące miesięcznie [...] zł oraz koszty związane z zakupem lekarstw dla matki w wysokości [...] zł miesięcznie. W sumie miesięczne wydatki wnioskodawcy wynoszą za ogrzewanie domu ok. od [...] zł ([...]: 12 miesięcy), za wodę ([...] zł : 3) – [...] zł, energię elektryczną – [...] zł, zakup leków dla matki–[...] zł, co w sumie stanowi kwotę od [...] zł. Do tego dochodzą miesięczne wydatki związane z bieżącymi potrzebami życia codziennego w tym zakupem żywności i środków chemicznych. Dokonując oceny sytuacji finansowej wnioskodawcy referendarz sądowy wskazał, że wnioskodawca prowadzący gospodarstwo domowe wspólnie z matką, przy wysokości uzyskiwanego dochodu nie można uznać za osobę ubogą, czy też za osobę znajdującą się w trudnej sytuacji materialnej, a tylko wobec takich osób może mieć zastosowanie prawo pomocy. Przedstawione we wniosku okoliczności nie wskazują natomiast żeby sytuacja materialna wnioskodawcy była na tyle trudna, aby nie był on w stanie przy wysokości stałego dochodu miesięcznego i ponoszonych wydatkach ponieść kosztów sądowych w sprawie, jak również kosztów związanych z ustanowieniem profesjonalnego pełnomocnika z wyboru. Od powyższego postanowienia skarżący wniósł sprzeciw. W wyniku rozpoznania sprzeciwu postanowieniem z 21 marca 2018 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie starszego referendarza sądowego. W dniu 4 czerwca 2018 r. do Sądu wpłynął kolejny wniosek wnioskodawcy o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Z nadesłanego oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że wnioskodawca prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z żoną, córką oraz teściową i utrzymuje się z dochodu z tytułu wynagrodzenia w wysokości [...] zł netto miesięcznie. Wnioskodawca oświadczył, że żona nie pracuje, gdyż zajmuje się [...] - letnią córką i jest na jego utrzymaniu. Oświadczył, że ma małe mieszkanie i jest to mieszkanie żony. Wskazał, że jego matka jest osobą straszą ([...] lata) i schorowaną, którą czeka leczenie i operacja w prywatnym szpitalu. Wskazał, że na zakup lekarstw dla matki przeznacza miesięcznie kwotę [...] zł. Dodał, że dom matki ogrzewany jest gazem za który rachunki zimą wynoszą około [...] zł, a do tego dochodzą jeszcze opłaty za wodę i prąd. Wnioskodawca oznajmił, że musi przeprowadzić remont domu matki, w tym położyć dach, wymienić okna i drzwi. Jako posiadany majątek wnioskodawca podał połowę domu matki o powierzchni [...] m ² oraz[...] – letni samochód osobowy (bezwartościowy). Oświadczył, że żona ma tylko małe mieszkanie, natomiast nie wie jaki majątek posiada teściowa. Jako stałe zobowiązania i wydatki wnioskodawca wskazał za niedługi czas koszty leczenia matki w prywatnym szpitalu oraz opłaty za wizyty u prywatnego lekarza. Dodał, że ponosi także wydatki związane z zakupem leków dla matki, ogrzewaniem domu matki, opłatami za wodę i prąd oraz koszty związane z remontem kapitalnym domu matki. Zarządzeniem z 12 czerwca 2018 r. wezwano wnioskodawcę do nadesłania dodatkowych wyjaśnień dotyczących nadesłanego wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez podanie z kim wnioskodawca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe, czy tylko wspólnie z żoną i córką oraz teściową czy także wspólnie z matką E. C., gdyż w nadesłanym w dniu 17 stycznia 2018 r. formularzu wnioskodawca podał, że prowadzi gospodarstwo domowe tylko wspólnie z matką, natomiast w nadesłanym obecnie formularzu wnioskodawca jako osoby z którymi prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wskazał żonę, córkę i teściową, pomijając natomiast matkę, należy podać konkretnie liczbę osób z którymi wnioskodawca prowadzi wspólnie gospodarstwo domowe i wymienić te osoby. Zapytano gdzie wnioskodawca zamieszkuje wraz z żoną i córką oraz teściową, czy w domu o powierzchni [...] m ² jak podał we wcześniejszym złożonym formularzu, czy też w mieszkaniu żony, czy też w połowie domu o powierzchni [...] m ² w którym mieszka matka wnioskodawcy, należy wyjaśnić powyższą kwestię i wyjaśnić gdzie, z kim i w czyim domu, czy też mieszkaniu wnioskodawca zamieszkuje oraz czy matka wnioskodawcy zamieszkuje wspólnie z wnioskodawcą, czy też osobno. Zwrócono się do wnioskodawcy z zapytaniem jakiej wielkości jest mieszkanie żony wnioskodawcy oraz dom matki i czy wnioskodawca lub żona bądź matka czy teściowa uzyskują dochód z tytułu wynajmu mieszkania/domu/pokoju, jeśli tak, należało podać kto i co wynajmuje oraz jaki uzyskuje z tego tytułu miesięczny dochód, bądź też złożyć oświadczenie, że nikt z osób pozostających z wnioskodawcą we wspólnym gospodarstwie domowym nie uzyskuje dochodu z tytułu wynajmu domu/mieszkania/pokoju. Wezwano wnioskodawcę do podania wysokości dochodu osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym, tj. dochodu uzyskiwanego przez teściową – J. A. (np. z tytułu emerytury, renty, zatrudnienia) oraz dochodu uzyskiwanego przez matkę wnioskodawcy z tytułu emerytury, jeśli matka wnioskodawcy pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z wnioskodawcą. Zapytano, jakie wnioskodawca ponosi miesięczne wydatki związane z utrzymaniem domu/mieszkania w którym zamieszkuje należało je wyszczególnić i podać ich wysokość, np. z tytułu opłat za energię elektryczną, gaz, wodę, telefon, wywóz nieczystości stałych, płynnych, ogrzewania, itp. Zwrócono się do wnioskodawcy z zapytaniem, kto ponosi miesięczne wydatki związane z utrzymaniem domu matki, mieszkania żony i w jakiej wysokości oraz jaką kwotę miesięcznie przeznacza na leczenie i zakup leków dla matki oraz dla pozostałych członków rodziny. Wezwano wnioskodawcę do podania orientacyjnej kwoty jaką przeznacza miesięcznie na bieżące potrzeby życia codziennego dla siebie oraz dla pozostałych członków rodziny (tj. na zakup żywności, odzieży, środków chemicznych) oraz zapytano, czy oprócz dochodu uzyskiwanego przez wnioskodawcę z tytułu zatrudnienia uzyskuje jakikolwiek inny dochód np. z tytułu wykonywania prac dodatkowych, dorywczych, sezonowych, z tytułu umów zlecenia, czy o dzieło, jeśli tak, należało wskazać wysokość uzyskiwanego dochodu oraz tytuł z którego jest on uzyskiwany. Zapytano, czy żona wnioskodawcy jest zarejestrowana jako osoba bezrobotna, a jeśli tak, to czy otrzymuje zasiłek dla osób bezrobotnych, jeśli tak, należało podać jego wysokość, bądź też złożyć oświadczenie, że żona takiego zasiłku nie otrzymuje. Zwrócono się z zapytaniem, czy żona wnioskodawcy bądź teściowa uzyskują jakikolwiek dochód z tytułu wykonywania prac dodatkowych, dorywczych, sezonowych, z tytułu umów zlecenia, czy o dzieło, jeśli tak, należało wskazać wysokość uzyskiwanego dochodu, tytuł z którego jest on uzyskiwany oraz osobę która go uzyskuje. Zapytano z czego lub przy czyjej pomocy wnioskodawca zamierza przeprowadzić remont domu, a w szczególności wymianę okien, drzwi i dachu oraz czy wnioskodawca bądź matka wnioskodawcy posiada działkę o powierzchni [...] m ², gdyż w nadesłanym uprzednio formularzu wnioskodawca podał, że matka posiada ½ mieszkania oraz działkę [...] m ², czy też już matka wnioskodawcy działki tej nie posiada. Ponadto wezwano wnioskodawcę do nadesłania wyciągów z konta bankowego swojego oraz jego żony z dwóch ostatnich miesięcy, bądź też złożenia oświadczenia, że wnioskodawca oraz jego żona nie posiadają kont bankowych. Powyższe należało wykonać w terminie 7 dni od daty doręczenia wezwania, pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy. W dniu 25 czerwca 2018 r. (data stempla biura podawczego) do Sądu wpłynęły dodatkowe wyjaśnienia. Z nadesłanych informacji wynika, że wnioskodawca prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z żoną, dzieckiem oraz teściową z którymi mieszka w mieszkaniu żony. Oświadczył, że żona nie pracuje i jest na jego utrzymaniu. Wskazał, że na opłaty i dziecko przekazuje żonie kwotę [...] zł. Na pomoc matce przeznacza kwotę [...] zł oraz pomaga w uregulowaniu opłat za gaz, gdzie zimą opłaty za ogrzewanie domu wynoszą od [...] zł, a do tego dochodzą opłaty za prąd i wodę. Wskazał, że orientacyjna kwota jaką przeznacza dla rodziny to ponad [...] zł. Podał, że oboje z żoną nie posiadają kont bankowych. Dodał, że teściowa nie chciała podać informacji dotyczącej wysokości swojej emerytury. Zaznaczył, że teściowa nie wykonuje żadnej pracy dodatkowej, gdyż nie może chodzić. Wyjaśnił, że na remont domu matki zamierza wziąć pożyczkę, a działka matki ma powierzchnię [...] m ² z czego [...] m ² jest jego własnością, a drugie [...] m ² jest własnością matki. Wnioskodawca zaznaczył, że musi odkładać pieniądze na prywatny szpital dla matki i prywatnego chirurga, z uwagi na konieczność wykonania korekty pooperacyjnej. Rozpoznając złożony wniosek stwierdzono co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), powoływanej dalej jako P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), a w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Żądanie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata lub radcy prawnego jest wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym (art. 245 § 2 P.p.s.a). Zauważyć przede wszystkim trzeba, że złożony wniosek jest kolejnym wnioskiem skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. Postanowieniem z dnia z 9 lutego 2018 r. starszy referendarz sądowy odmówił J. C. przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. W takiej sytuacji kolejny wniosek skarżącego należy traktować jako wniosek o zmianę postanowienia z dnia 9 lutego 2018 r. w trybie art. 165 P.p.s.a. Stosownie do treści art. 165 P.p.s.a. postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności spawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Przez pojęcie "zmiany okoliczności sprawy" w rozumieniu powołanego przepisu należy rozumieć zarówno zmiany stanu faktycznego jak i prawnego, uzasadniające zmianę dotychczasowego rozstrzygnięcia. W przypadku sprawy dotyczącej prawa pomocy, którego przyznania prawomocnie odmówiono, zmiany musiałyby być tego rodzaju, żeby w ich świetle przyznanie prawa pomocy stało się uzasadnione. Musiałyby to zatem być zmiany polegające na pogorszeniu sytuacji materialnej wnioskodawcy. Podkreślić ponadto należy, że z konstrukcji przepisu art. 246 P.p.s.a. wynika, że to na stronie spoczywa ciężar udowodnienia, że jej sytuacja ekonomiczna uzasadniania przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, bądź też nastąpiła zmiana tej sytuacji w stopniu uzasadniającym przyznanie jej prawa pomocy pomimo poprzedniej negatywnej oceny zasadności wniosku. Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy stwierdzić należy, iż skarżący w kolejnym złożonym wniosku o przyznanie prawa pomocy nie wykazał, że w sprawie zachodzą okoliczności, które stanowiłyby podstawę do zmiany postanowienia z dnia 9 lutego 2018 r. Dane, które wnioskodawca podał w kolejnym wniosku choć różnią się od danych przedstawionych w pierwotnym wniosku nie wykazują jednak pogorszenia sytuacji finansowej wnioskodawcy. Wnioskodawca w złożonym obecnie formularzu podał, że prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z żoną, córką i teściową, podczas gdy w poprzednio złożonym formularzu wskazał, że prowadzi gospodarstwo domowe tylko wspólnie ze schorowaną matką. Nie zmienia to jednak sytuacji finansowej wnioskodawcy, gdyż poprzednio utrzymywał się z dochodu uzyskiwanego przez siebie z tytułu zatrudnienia w wysokości [...] zł oraz z emerytury matki w wysokości [...] zł, natomiast obecnie utrzymuje się również z dochodu uzyskiwanego przez siebie z tytułu zatrudnienia w wysokości [...] zł oraz emerytury teściowej, której wysokości wnioskodawca nie podał. Wnioskodawca posiada, tak jak i posiadał wcześniej połowę domu matki o powierzchni [...] m ² oraz połowę działki o powierzchni [...] m ². Wnioskodawca ponosi takie same wydatki jakie ponosił wcześniej związane z opłatami za dom matki, jego ogrzewanie z tym, że w złożonym pierwotnie formularzu wnioskodawca podał, że wysokość kosztów związanych z ogrzewaniem domu matki wynosi około [...] zł, natomiast obecnie wysokość kosztów określił od [...] zł. Także wydatki związane z zakupem lekarstw dla matki wcześniej wnioskodawca oszacował na kwotę około [...] zł, a obecnie na kwotę niższą około [...] zł. Ponadto, obecnie na majątek wnioskodawcy i osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym składa się oprócz połowy domu i działki matki także mieszkanie żony wnioskodawcy o powierzchni [...] m ², którego w pierwotnie złożonym formularzu wnioskodawca nie podał. Zauważyć należy, że majątek może także posiadać teściowa wnioskodawcy, gdyż wnioskodawca nie oświadczył, że teściowa majątku nie posiada tylko, że nie wie jaki majątek posiada. Ponadto, z nadesłanych obecnie wyjaśnień wynika, że wnioskodawca wcześniej przekazywał żonie na wydatki związane z dzieckiem i opłatami kwotę [...] zł, a obecnie jest to kwota niższa [...] zł. W ocenie referendarza sądowego brak jest zatem podstaw do uwzględnienia złożonego wniosku, bowiem wnioskodawca nadal nie wykazał w sposób przekonywujący, iż zachodzą okoliczności przemawiające za jego uwzględnieniem. Z nadesłanych obecnie informacji wynika, że sytuacja finansowa wnioskodawcy nie zmieniła się, a w szczególności nie pogorszyła w stosunku do tej jaką przedstawił w złożonym pierwotnie wniosku. Do dochodu uzyskiwanego przez wnioskodawcę z tytułu wynagrodzenia poprzednio doliczana była emerytura matki, a obecnie jest to emerytura teściowej. Aktualnie pozostaje jednak wątpliwość, co do wysokości emerytury uzyskiwanej przez teściową i tego, czy posiada ona majątek czy też go nie posiada, co także ma znaczenie dla oceny możliwości finansowych wnioskodawcy. Stwierdzono jednak, że sytuacja finansowa wnioskodawcy nie pogorszyła się skoro obecnie zamierza on zaciągnąć pożyczkę na remont domu matki, którą później będzie spłacać oraz zbiera środki finansowe na prywatne leczenie matki i jej operację. Mając na uwadze wszystkie przedstawione powyższej okoliczności uznano, że brak jest podstaw do zmiany prawomocnego postanowienia z dnia 9 lutego 2018 r. W związku z powyższym na podstawie art. 165 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a orzeczono jak w sentencji.