I SA/Wa 2211/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Sędzia WSA - Anna Wesołowska po rozpoznaniu w dniu 21 marca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu J. C. od postanowienia starszego referendarza sądowego z dnia 9 lutego 2018 r., sygn. akt I SA/Wa 2211/17 w sprawie ze skargi J. C. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] października 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia prawa do rekompensaty postanawia: utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie starszego referendarza sądowego. Postanowieniem z 9 lutego 2018 r., sygn. akt I SA/Wa 2211/17 starszy referendarz sądowy odmówił J. C. (Skarżący) przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. Referendarz uzasadnił, że Skarżący nie znajduje się w trudnej sytuacji materialnej kwalifikującej go do przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Z danych zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że Skarżący uzyskuje wraz z matką stały miesięczny dochód w kwocie [...] zł netto, który w całości przeznaczany jest wyłącznie na ich własne potrzeby. Referendarz uznał, że przy takim dochodzie nie można uznać Skarżącego za osobę ubogą, czy też za osobę znajdującą się w trudnej sytuacji materialnej. Prawo pomocy jako instytucja o charakterze wyjątkowym, może mieć natomiast zastosowanie tylko wobec takich osób, które znajdują się w bardzo trudnej sytuacji materialnej, w szczególności - osób rzeczywiście ubogich, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia, bądź środki te są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko podstawowe potrzeby życiowe. Skarżący zaś do grona takich osób nie należy, bowiem wraz z matką posiada stały, znaczny dochód miesięczny. Od powyższego postanowienia Skarżący złożył w terminie sprzeciw. Zaskarżając powyższe postanowienie w całości Skarżący wskazał, że jego matka jest osobą w podeszłym wieku i ciężko schorowaną, co generuje duże koszty. Oświadczył, że jest żonaty i mieszka razem ze swoją rodziną w małym mieszkaniu, a żona opiekuje się dzieckiem. Ponadto wskazał, że jego matka mieszka sama, a wydatki na mieszkanie, w szczególności na ogrzewanie generują wysokie koszty i wynoszą około [...] tysięcy rocznie i dochodzą do tego jeszcze rachunki za energię elektryczną i wodę. Wskazał, że dokłada się do wszelkich opłat związanych z utrzymaniem domu oraz kupuje leki dla matki. Skarżący do sprzeciwu dołączył dokumenty potwierdzające stan zdrowia matki. Zarządzeniem z 27 lutego 2018 r. Sąd wystąpił do Skarżącego, na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.), powoływanej dalej jako P.p.s.a. o przedłożenie, w terminie 7 dni, dodatkowych wyjaśnień dotyczących nadesłanego wniosku o przyznanie prawa pomocy, pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy poprzez wskazanie: a) z kim prowadzi wspólne gospodarstwo domowe, gdyż w złożonym wniosku o przyznanie prawa pomocy podał, że prowadzi je jedynie z matką w [...] m² mieszkaniu, a w złożonym sprzeciwie z dnia 19 lutego 2018 r. wskazał, że wspólne gospodarstwo domowe prowadzi z żoną i dzieckiem w małym mieszkaniu; b) gdzie wnioskodawca mieszka (małe mieszkanie czy też [...] m² lokal) i czyją stanowi on własność oraz kto ponosi koszty jego utrzymania i w jakiej wysokości miesięcznie (tj. opłat za czynsz, energię elektryczną, gaz, wodę, telefon, itp.); c) jeśli prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną i dzieckiem należy wskazać miesięczny dochód żony oraz tytuł z jakiego dochód ten uzyskuje (np. umowa o pracę, umowa o dzieło, własna działalność gospodarcza itp.); d) czy żona wnioskodawcy posiada majątek, w tym (nieruchomości, oszczędności pieniężne, wierzytelności, papiery wartościowe itp.), jeśli tak należy go wykazać oraz określić jego orientacyjną wartość; e) czy wnioskodawca posiada dzieci i w jakim są wieku oraz jakie ponosi koszty związane z edukacją dziecka; oraz do nadesłania : a) wyciągów z konta bankowego wnioskodawcy oraz jego żony z dwóch ostatnich miesięcy, bądź też złożenia oświadczenia, że wnioskodawca i jego żona nie posiadają kont bankowych; b) zeznania o wysokości osiąganego dochodu za 2016 r. wnioskodawcy oraz jego żony. Odpowiadając na powyższe wezwanie Skarżący wskazał, że stan zdrowia jego matki pogorszył się. Jednocześnie przedłożył rachunki za leki, decyzję o podatku od nieruchomości oraz ostatni rachunek za gaz w kwocie [...] złotych. Wskazał również, że ponosi następujące opłaty: podatek od nieruchomości – [...] złote, energia elektryczna – [...] złotych, woda – [...] złotych, telefon – [...] złotych oraz leki około [...] złotych miesięcznie, a emerytura matki wynosi [...] złotych. Zaznaczył, że jego żona nie pracuje i mieszka z dzieckiem oraz swoją matką, a on sam płaci na dziecko około [...] złotych miesięcznie. Żona nie posiada żadnego majątku i zarówno ona jak i on nie posiadają kont bankowych. Jednocześnie oświadczył, że posiada po ojcu mieszkanie o powierzchni [...] m², a w domu w którym miesza potrzebny jest remont. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 259 § 1 P.p.s.a. od zarządzeń i postanowień w przedmiocie prawa pomocy strona albo adwokat, radca prawny, doradca podatkowy lub rzecznik patentowy mogą wnieść do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego sprzeciw w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia zarządzenia lub postanowienia. Rozpatrując sprzeciw od zarządzenia lub postanowienia sąd, zgodnie z art. 260 § 1 P.p.s.a., wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (art. 260 § 2). Dokonując kontroli zaskarżonego rozstrzygnięcia należy wyjaśnić, że instytucja prawa pomocy stanowi wyjątek od zasady przewidzianej w art. 199 P.p.s.a., zgodnie z którą strony samodzielnie ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. W myśl art. 243 § 1 P.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w jego toku. Stosownie zaś do art. 245 § 1-3 P.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego, zaś w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 1 i 2 P.p.s.a.). Zdaniem Sądu starszy referendarz sądowy w kontrolowanym postanowieniu dokonał prawidłowej oceny, że w sprawie nie zaistniały przesłanki uzasadniające uwzględnienie wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. W złożonym urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy Skarżący wskazał, że prowadzi gospodarstwo domowe wraz ze swoją matką, zamieszkując w domu o pow. [...] m². W sumie miesięczna kwota uzyskiwanego przez Skarżącego i jego matkę dochodu wynosi [...] złotych netto. Jako stałe zobowiązania i wydatki wnioskodawca podał koszty ogrzewania domu gazem wynoszące w sezonie zimowym od [...] do [...] zł, wydatki za wodę wynoszące za kwartał ok. [...] zł, opłaty za energię elektryczną wynoszące miesięcznie [...] zł oraz koszty związane z zakupem lekarstw dla matki w wysokości [...] zł miesięcznie. W sumie miesięczne wydatki wnioskodawcy wynoszą za ogrzewanie domu ok. od [...] zł – do [...] zł ([...] – [...]: 12 miesięcy), za wodę ([...] zł: 3) – [...] zł, energię elektryczną – [...] zł, zakup leków dla matki– [...] zł, co w sumie stanowi kwotę od [...] zł – do [...] zł. Do tego dochodzą miesięczne wydatki związane z bieżącymi potrzebami życia codziennego w tym zakupem żywności i środków chemicznych. W złożonym sprzeciwie Skarżący wskazał, że jego matka jest osobą w podeszłym wieku i ciężko schorowaną, co generuje duże koszty. Wskazał, że jest żonaty i mieszka razem ze swoją rodziną w małym mieszkaniu, a żona opiekuje się dzieckiem. Ponadto wskazał, że jego matka mieszka sama, a wydatki na mieszkanie, w szczególności na ogrzewanie generują wysokie koszty i wynoszą około [...] tysiące złotych rocznie, a dochodzą do tego jeszcze rachunki za energię elektryczną i wodę. Wskazał, że wszystkie leki dla matki kupuje on sam oraz dokłada się do wszelkich opłat związanych z utrzymaniem domu. Następnie na wezwanie Sądu, dokonane na podstawie art. 255 P.p.s.a. i wzywające do udzielenia informacji, pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy Skarżący wskazał, że zdrowie jego matki pogorszyło się. Ponadto przedłożył jedynie rachunki za leki, decyzję o wysokości podatku od nieruchomości oraz ostatni rachunek za gaz w kwocie [...] złotych. Wskazał również że ponosi następujące opłaty: podatek od nieruchomości – [...] złote, opłata za prąd – [...] złotych, oplata za wodę – [...] złotych, telefon – [...] złotych, rachunki za leki około [...] złotych miesięcznie. Wskazał, że emerytura jego matki wynosi [...] złotych. Zaznaczył, że jego żona nie pracuje i mieszka z dwuletnim dzieckiem i ze swoją matką, a na dziecko płaci około [...] złotych miesięcznie. Wskazał, że żona nie posiada majątku i zarówno ona jak i on nie posiadają kont bankowych. Jednocześnie wskazał, że posiada mieszkanie o powierzchni [...] m² po ojcu. W tym miejscu wskazać należy, iż Skarżący nie wykonał wezwania Sądu i nie nadesłał swojego zeznania o wysokości osiąganego dochodu za 2016 r. oraz swojej żony. Nieprawidłowe wykonanie zarządzenia Sądu powoduje, że wnioskodawca musi się liczyć z odmową przyznania mu prawa pomocy już na skutek nieprawidłowego wykonania zarządzenia Sądu w tym zakresie. Ponadto, w ocenie Sądu, oświadczenia Skarżącego o jego stanie rodzinnym są niewiarygodne. Raz utrzymuje, że prowadzi gospodarstwo domowe wraz ze schorowaną matką, następnie wskazuje, że zamieszkuje wraz ze swoją żoną i dwuletnim dzieckiem, aby ostatecznie wskazać, że żona mieszka z dzieckiem i ze swoją matką. Dodatkowo Skarżący oświadczył, że oprócz domu o pow. [...] m², w którym zamieszkuje z matką, posiada również mieszkanie po ojcu o powierzchni [...] m². Mając powyższe na uwadze nie można zatem przyjąć, że Skarżący znajduje się w trudnej sytuacji materialnej. W tej sytuacji stwierdzić należy, że starszy referendarz sądowy prawidłowo uznał, że w sprawie nie zaistniały przesłanki uzasadniające uwzględnienie złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w zw. 260 § 1 i 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.