I SA/Wa 2212/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Łukaszewska - Macioch Sędziowie : asesor WSA Jerzy Siegień (spr.) asesor WSA Joanna Skiba Protokolant Piotr Kabała po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 czerwca 2006 r. sprawy ze skargi K. i A. F. na postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] października 2005 r. nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania w sprawie ustalenia odszkodowania za nieruchomość 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Prezydenta W. z dnia [...] lipca 2005 r. nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu. Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] października 2005 r., po rozpatrzeniu zażalenia K. i A. F. na postanowienie Prezydenta W. z dnia [...] lipca 2005 r. zawieszające z urzędu postępowanie w sprawie ustalenia odszkodowania za grunt położony w W. przy ul. [...], oznaczony jako działka nr [...] z obrębu [...] o pow. [...] m2, utrzymał się w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu powyższego postanowienia organ drugiej instancji stwierdził, że stosownie do treści art. 73 ust. 3 ustawy z dnia 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872, z późń. zm.), podstawą do ujawnienia w księdze wieczystej przejścia na własność Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego nieruchomości pozostających w dniu 31 grudnia 1998 r. we władaniu Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, nie stanowiących ich własności, a zajętych pod drogi publiczne jest ostateczna decyzja wojewody. Z akt sprawy wynika, że została wydana decyzja Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2005 r. potwierdzająca przejście własności opisanej wyżej nieruchomości, zajętej 31 grudnia 1998 r. pod drogę publiczną, na rzecz Powiatu W. Jednakże nie dokonano wpisu w księdze wieczystej aktualnego właściciela przedmiotowego gruntu. Przeniesienie tytułu własności na podstawie powołanego art. 73 ust. 4 wymaga, zdaniem organu drugiej instancji, ujawnienia prawa własności nowego właściciela nieruchomości zajętej 31 grudnia 1998 r. pod drogę publiczną, w postaci wpisu w księdze wieczystej prowadzonej dla tej nieruchomości. Przepis ten ustanawia szczególną formą wywłaszczenia. Ustalenie odszkodowania przez starostę następuje zgodnie z przepisami ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603), jednakże przepisy te nie nakazują w postępowaniu odszkodowawczym składania w sądzie wniosku o ujawnienie w księdze wieczystej faktu wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawach odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości. Odmienne potraktowanie w postępowaniu odszkodowawczym sprawy wpisu w księdze wieczystej prawa własności nowego właściciela do nieruchomości zajętej pod drogę publiczną naruszałoby przepis art. 73 ust. 4 powołanej ustawy, który stanowi, iż odszkodowanie za nieruchomości zajęte pod drogi publiczne będzie ustalane i wypłacane według zasad i trybu określonych w przepisach o odszkodowaniach za wywłaszczone nieruchomości. Powyższe potwierdza zatem, zdaniem organu drugiej instancji, że dopiero wpis w księdze wieczystej stanowi o możliwości rozpatrzenia sprawy ustalenia i wypłaty odszkodowania na rzecz byłego właściciela nieruchomości, który utracił prawo własności (został wywłaszczony) w związku z zajęciem jej pod drogę publiczną. Ujawnienie zatem prawa własności W. w księdze wieczystej stanowi zagadnienie wstępne w sprawie odszkodowawczej, w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. Skargę na postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] października 2005 r. złożyli K. i A. F. W skardze podnieśli oni, że decyzja Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2005 r. stała się ostateczna w dniu [...] maja 2005 r. Wojewoda [...] stwierdził w niej nabycie z mocy prawa gruntu oznaczonego jako działka ewidencyjna nr [...] w obrębie [...], uregulowanego w księdze wieczystej KW [...]. Księga ta została założona na wniosek skarżących i wypis z niej oraz akt notarialny, aktualna mapa geodezyjna i wszelkie inne żądane zostały złożone w listopadzie 2004 r. Nowy właściciel powinien z mocy prawa zgłosić fakt nabycia gruntu w sądzie wieczysto-księgowym. Zatwierdzając postanowienie Prezydenta W. o zawieszeniu postępowania odszkodowawczego i równocześnie nie robiąc nic w sprawie złożenia wniosku do sądu o wpisanie nowego właściciela z mocy prawa, Wojewoda [...] celowo opóźnia, zdaniem skarżących, toczące się postępowanie, aby uległo ono przedawnieniu. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] podtrzymał swoje stanowisko i wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Kontrola sądowo-administracyjna postanowień i decyzji organów administracji publicznej w zakresie ich zgodności z prawem sprowadza się do wyjaśnienia w toku rozpoznawania sprawy, czy organy administracji nie naruszyły prawa w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, według stanu faktycznego i prawnego na dzień wydania zaskarżonego aktu. Skargę wniesioną w rozpatrywanej sprawie należy uwzględnić, bowiem organy orzekające w sprawie naruszyły przepisy postępowania ze skutkiem mającym wpływ na wynik tej sprawy. Zgodnie z art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. organ administracji publicznej zawiesza postępowanie, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Niezbędne jest zatem ustalenie związku przyczynowego pomiędzy rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej a zagadnieniem wstępnym. Nie można podzielić poglądu wyrażonego przez organy w kwestionowanych w skardze postanowieniach, że w sprawie niniejszej zagadnieniem wstępnym, w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., jest sprawa ujawnienia prawa własności, zgodnie z decyzją Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2005 r., w księdze wieczystej przedmiotowej nieruchomości. Treść przepisu art. 73 ust. 3 ustawy z dnia 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872, z późń. zm.), nadaje deklaratoryjnej decyzji wojewody, stwierdzającej nabycie własności z mocy prawa, charakter dokumentu stanowiącego podstawę wpisu tego prawa do księgi wieczystej. Do wylegitymowania się przez osobę, która powołuje się na takie nabycie własności nieruchomości, konieczne jest więc okazanie tej decyzji. Oznacza to, że ta decyzja ostateczna stanowi dowód nabycia własności. Do zmiany stanu prawnego nie jest natomiast konieczny wpis do księgi wieczystej. W obowiązującym systemie prawnym, zgodnie z przepisami ustawy z dnia 1 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (Dz. U. z 2001 r. Nr 124, poz. 1361, z późn. zm.), tzw. "zasada wpisu" obowiązuje tylko w ograniczonym zakresie, co oznacza, że zmiany stanu prawnego nieruchomości następują niezależnie od wpisu (wpis deklaratoryjny), chyba że przepis szczególny przewiduje wpis konstytutywny. Przepis art. 73 ust. 3 powołanej ustawy takiego wyjątku nie przewiduje. Wobec powyższego należy stwierdzić, że zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie organu pierwszej instancji naruszają wskazane przepisy postępowania w stopniu uzasadniającym ich uchylenie w celu ponownego rozpatrzenia sprawy, z uwzględnieniem powyższej oceny prawnej. Mając powyższe na względzie, Sąd działając na podstawie przepisów art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.