I SA/Wa 2218/15

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Justyna Wtulich po rozpoznaniu w dniu 6 maja 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku B.K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi B.K. i W.K. na decyzje Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania odszkodowania postanawia I. przyznać B.K. prawo pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata, II. odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w dniu 17 lutego 2016 r. (data stempla biura podawczego) wpłynął nadesłany przez B.K. zwaną dalej wnioskodawczynią, formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, w którym wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. Z nadesłanego formularza wynika, że wnioskodawczyni samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe i utrzymuje się z dochodu uzyskiwanego z tytułu emerytury wraz z dodatkiem pielęgnacyjnym w wysokości [...] złotych netto miesięcznie. Na potwierdzenie wysokości emerytury wnioskodawczyni nadesłała decyzję z ZUS potwierdzającą wysokość uzyskiwanych przez nią dochodów. Wnioskodawczyni podała, że oprócz mieszkania komunalnego o powierzchni [...] m ² nie posiada żadnych nieruchomości, zasobów pieniężnych, oszczędności, papierów wartościowych, wierzytelności oraz przedmiotów wartościowych o wartości powyżej 5.000,00 zł. Wnioskodawczyni wskazała, że ponosi stałe wydatki miesięczne z tytułu spłaty kredytu w wysokości [...] zł, czynszu za mieszkanie w wysokości [...] zł, opłat za energię elektryczną i gaz w wysokości [...] zł, zakup leków w wysokości [...] zł, ubezpieczenie w PZU – [...] zł, za telewizję i internet w wysokości [...] zł, na zakup leków na osteroporozę – [...] zł, tytułem opłat za telefon stacjonarny i telefon komórkowy – [...] zł. W sumie miesięczne wydatki wnioskodawczyni wynoszą [...] zł. Po odjęciu stałych wydatków miesięcznych od uzyskiwanego dochodu na bieżące utrzymanie siebie wnioskodawczyni pozostaje kwota w wysokości [...] zł. Zarządzeniem z dnia 16 marca 2016 r. wezwano wnioskodawczynię do złożenia dodatkowych wyjaśnień dotyczących nadesłanego wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez podanie czy wnioskodawczyni samodzielnie prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, czy też wspólnie z W.K. bądź innymi osobami, gdyż w nadesłanym formularzu wnioskodawczyni pozostawiła tą rubrykę niewypełnioną, Zapytano wnioskodawczynię także, czy zamieszkuje razem z W.K., czy też mieszka oddzielnie, w przypadku wspólnego zamieszkiwania należało wskazać, czy wspólnie ponoszone są koszty związane z mieszkaniem i bieżącym utrzymaniem. Wezwano wnioskodawczynię do podania stopnia pokrewieństwa jaki łączy ją z W.K. Zapytano na jaki cel wnioskodawczyni zaciągnęła kredyt i w jakiej wysokości oraz do kiedy będzie on spłacany. Jednocześnie poinformowano wnioskodawczynię, że z nadesłanych przez nią oraz W.K. formularzy wynika, że wnioskodawczyni zamieszkuje w P. przy ul. [...], natomiast W.K. wskazała ten sam adres jako jej adres do korespondencji. Ponadto, z dołączonych do formularzy decyzji wydanych przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych o waloryzacji emerytur wynika, że obie decyzje zostały skierowane do W.K., jak i B.K. na ten sam adres tj. ul. [...] w P. Odpowiedzi na powyższe należało udzielić w terminie 7 dni od daty doręczenia pisma, pod rygorem rozpoznania wniosku w oparciu o posiadane dokumenty. W dniu 11 kwietnia 2016 r. (data stempla biura podawczego) do Sądu wpłynęły żądane dodatkowe wyjaśnienia. Z nadesłanych informacji wynika, że wnioskodawczyni samodzielnie prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe i nie zamieszkuje razem z W.K. Wnioskodawczyni wyjaśniła, że W.K. jest jej siostrą. Oświadczyła, że kredyt który zaciągnęła będzie spłacać do 2025 r. i został on wzięty w celu pomocy siostrze w uzyskaniu godziwych warunków mieszkaniowych. W tym stanie sprawy stwierdzono, co następuje: Przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) zwanej dalej p.p.s.a. przewidują możliwość przyznania stronom postępowania prawa pomocy. Prawo pomocy może być przyznane stronie w zakresie całkowitym (art. 245 § 2 p.p.s.a) lub częściowym (art. 245 § 3 p.p.s.a.), przy czym jego przyznanie uzależnione jest od spełnienia przez stronę ustawowo przewidzianych przesłanek. Zgodnie z art. 246 § 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), a w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Podkreślić należy, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka –Medek, wyd. Zakamycze 2005, s. 594). Wskazać należy, iż prawo pomocy jest instytucją o charakterze wyjątkowym, która powinna stanowić przywilej dla osób, które muszą korzystać z ochrony prawnej przed sądem, a w przypadku ubogiego społeczeństwa, jakim jest społeczeństwo polskie, prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu (tak H Knysiak – Molczyk w "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz". pod redakcją prof. T. Wosia. Warszawa 2005 s. 631). Sprawą zainteresowanego jest natomiast wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy (por. postan. NSA z 31 marca 2005 r. I FZ 63/05). Mając na uwadze okoliczności niniejszej sprawy uznać należy, że wnioskodawczyni nie znajduje się w żadnej z ww. sytuacji materialnej kwalifikującej ją do przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zarówno zwolnienie od kosztów sądowych, jak i ustanowienie adwokata z urzędu. Stwierdzono, że w sprawie zaistniały jedynie przesłanki uzasadniające przyznanie wnioskodawczyni prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika. Oceniając sytuację finansową wnioskodawczyni uznano, że przy wysokości środków finansowych jakimi dysponuje oraz przy ponoszonych wydatkach związanych z utrzymaniem mieszkania i leczeniem oraz bieżącymi potrzebami życia codziennego nie jest ona w stanie ponieść kosztów związanych z ustanowieniem profesjonalnego pełnomocnika z wyboru, gdyż przekracza to jej obecne możliwości finansowe. Z tego względu, przyznano wnioskodawczyni prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie adwokata z urzędu. Jednocześnie uznano, że sytuacja finansowa wnioskodawczyni nie jest na tyle trudna, by nie była ona w stanie ponieść kosztów związanych z zainicjowanym przez siebie postępowaniem sądowym. Zaznaczyć należy, że niektóre opłaty (jak np. za energię elektryczną, gaz, telefon stacjonarny czy telefon komórkowy), jak również wydatki ponoszone na zakup leków (wydatki jak nazwała je wnioskodawczyni ogólne w wysokości [...] zł oraz na zakup leków na osteoporozę w wysokości [...] zł) mogą być w każdym miesiącu inne, a ich wysokość może być różna, także niższa od tej jaką wnioskodawczyni podała w nadesłanym formularzu. Stwierdzono zatem, że wnioskodawczyni będzie w stanie ponieść koszty sądowe samodzielnie, które podkreślić należy, nie będą wyższe niż te dotychczas przez nią poniesione. Wnioskodawczyni w niniejszej sprawie uiściła wpis sądowy od skargi wynoszący 200,00 zł, a na obecnym etapie postępowania koszty jakie mogą się pojawić w sprawie to opłata kancelaryjna za odpis orzeczenia z uzasadnieniem w wysokości 100,00 zł oraz wpis sądowy od ewentualnie wniesionej skargi kasacyjnej w wysokości 100,00 zł. Stwierdzono zatem, że wnioskodawczyni przy wysokości posiadanych środków finansowych będzie w stanie ponieść ewentualne pozostałe koszty sądowe samodzielnie. Podkreślić należy, że strona wnosząc skargę do Sądu winna liczyć się z koniecznością poniesienia kosztów sądowych w sprawie i zapewnić na ten cel odpowiednie środki finansowe poprzez ograniczenie niektórych wydatków nie będących niezbędnymi. Z powyższych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § § 1 § 2 pkt 7 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.