I SA/Wa 222/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Cezary Pryca Sędziowie NSA Joanna Banasiewicz WSA Krystyna Kleiber (spr.) Protokolant referendarz sądowy Aneta Trochim-Tuchorska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 maja 2005 r. sprawy ze skargi [...] Koncernu E. SA w K. na decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] października 2003 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji o uwłaszczeniu oddala skargę Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast decyzją z dnia [...] października 2003 r. nr [...] w wyniku wniosku [...] Koncernu [...] S.A. w K. o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] kwietnia 2003 r. nr [...]. Decyzją, wydaną przez niego jako organ pierwszej instancji, po rozpatrzeniu wniosku J. T. o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody K. z dnia [...] lipca l998 r. nr [...] w części dotyczącej uwłaszczenia Elektrowni [...] działką nr [...] położoną w B. oraz decyzji Wojewody S. z dnia [...] września 1999 r. nr [...] w części dotyczącej uwłaszczenia Elektrowni [...] działką nr [...] położoną w B., stwierdził nieważność tych decyzji w części, w której obszar tych działek pochodzi z dawnej działki nr [...]. W uzasadnieniu wyjaśnił, co następuje. Wojewoda K. na podstawie art. 200 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. Nr 115 poz. 741 z późn. zm.) decyzją z dnia [...] lipca 1998 r. stwierdził nabycie przez Elektrownię "[...]" S.A. z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 r. użytkowania wieczystego nieruchomości położonych w B., składających się z szeregu działek, w tym działki nr [...]. Wojewoda S., na podstawie art. 200 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. Nr 115 poz. 741 z późn. zm.), decyzją z dnia [...] września 1999 r. stwierdził nabycie przez Elektrownię "[...]" S.A. z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 r. użytkowania wieczystego nieruchomości położonych w B., składających się z szeregu działek, w tym działki nr [...]. Działka nr [...] i działka [...] powstały między innymi z działki nr [...] o powierzchni [...] m², będącej własnością J. J., poprzednika prawnego wnioskodawczyni. Na przyległych działkach do działki nr [...] funkcjonowało Przedsiębiorstwo E. – K., znacjonalizowane orzeczeniem Ministra Przemysłu i Handlu nr [...] z dnia [...] czerwca 1947 r. na podstawie art. 2 ustawy z dnia 3 stycznia 1946 r o przejęciu na własność Państwa podstawowych gałęzi gospodarki narodowej (Dz. U. Nr 3 poz. 17). Przepis ten stanowił, że bez odszkodowania przechodzą na własność państwa przedsiębiorstwa należące do obywateli Rzeszy Niemieckiej z wyjątkiem osób narodowości polskiej lub innej przez Niemców prześladowanej. Wraz ze składnikami majątkowymi przedsiębiorstwa E. – K. przejęto na własność Państwa również mienie obywateli narodowości polskiej w tym działkę nr [...] będącą własnością J. J., przekazując następnie Elektrowni "[...]" w B. Decyzją Ministra Gospodarki z dnia [...] października 1999 r. [...] stwierdzona została nieważność orzeczenia Ministra Górnictwa i Energetyki z dnia [...] stycznia 1964 r. w sprawie zatwierdzenia protokołu zdawczo-odbiorczego przedsiębiorstwa E. – K., w części dotyczącej przejęcia jako składnika majątkowego przedsiębiorstwa, nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] o pow. [...] m² Decyzja powyższa została zaskarżona przez Elektrownię "[...]" S.A. następczynię Elektrowni "[...]" do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Wyrokiem z dnia 8 stycznia 2002 r. sygn. akt IV S.A. 357/00 Sąd oddalił skargę. Decyzja Ministra Gospodarki, unieważniająca orzeczenie Ministra Górnictwa i Energetyki, wywarła skutek prawny ex tunc, co oznacza, że w dniu 5 grudnia 1990 r. sporna nieruchomość nie była własnością Skarbu Państwa i tym samym Elektrownia [...] S.A. nie mogła zostać uwłaszczona na działce nr [...] oraz działce nr [...] w części ich obszaru, w którym działki te pochodzą z dawnej działki nr [...]. Powyższe naruszenie prawa materialnego stanowi rażące naruszenie prawa, art. 200 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. Nr 115, poz. 741 ze zm.) i tym samym wypełnia przesłanki zastosowania art. 156 § 1 pkt 2 kpa. Jednocześnie nie stwierdzono, aby w niniejszej sprawie wystąpiły nieodwracalne skutki prawne w rozumieniu art. 156 § 2 kpa. Rozpatrując sprawę ponownie Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast, uznając [...] Koncern [...] S.A. w K. za następcę prawnego Elektrowni [...], nie podzielił argumentów złożonego odwołania, iż w sprawie wystąpiły nieodwracalne skutki prawne. Stwierdził że przekształcenia własnościowe nastąpiły w dniu [...] grudnia 2000 r., a w tym dniu Elektrowni "[...]" S.A. znane było już orzeczenie Ministra Gospodarki. Elektrownia nie mogła więc rozporządzać przedmiotowymi działkami, gdyż te nie stanowiły już własności Skarbu Państwa, ale były własnością osób trzecich. Oznacza to, że sam fakt wniesienia aportu w postaci przedmiotowej nieruchomości do [...] Koncernu [...] nie może wywoływać nieodwracalnych skutków prawnych, skoro przedmiotowe działki nie były już własnością Skarbu Państwa. Na decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast [...] Koncern [...] S.A. w K. złożył skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego. W skardze zarzucił decyzji z dnia [...] października 2003 r. niezgodność z prawem i wnosił o uchylenie tej decyzji jak też poprzedzającej, z dnia [...] kwietnia 2003 r. W uzasadnieniu podniósł co następuje. Elektrownia [...] w B. od momentu przejęcia przez Skarb Państwa, władała przejętym majątkiem w tym nieruchomością gruntową - działką [...] w ramach swojej działalności gospodarczej, ponosząc z tego tytułu stosowne opłaty. Dowodem na to jest fakt założenia na podstawie posiadanych dokumentów księgi wieczystej oraz nabycie prawa użytkowania wieczystego gruntu stanowiącego własność Skarbu Państwa. Dawna działka [...] weszła w skład nowych działek nr [...] i [...]. Na terenie użytkowanym przez Elektrownię zostały wybudowane obiekty produkcyjne, stąd nastąpiła nieodwracalność skutków prawnych decyzji Ministra Górnictwa i Energetyki z dnia [...] stycznia 1961 roku. Teren byłej działki nr [...] nie jest możliwy do wydzielenia i zwrotu na rzecz spadkobierców J. J. Nieodwracalność skutków prawnych polega w niniejszej sprawie na wystąpieniu skutków decyzji, której uchylenie mogłoby spowodować naruszenie praw nabytych, co jest sprzeczne z całym porządkiem państwa prawa. Również unieważnienie wspomnianych decyzji uwłaszczeniowych stwarza techniczną niemożliwość korekty tych decyzji zarówno w dokumentacji, geodezyjnej jak i zapisach w księgach wieczystych nieruchomości Skarbu Państwa. W istniejącej aktualnie dokumentacji prawno-geodezyjnej brak jest dokumentów świadczących o prawie własności działki nr [...], określających jej granice i usytuowanie w ramach istniejącego podziału geodezyjnego na terenie miasta B. W skardze podkreślono, że wnioskodawczyni J. T. nie mogła być stroną postępowania o uwłaszczenie w rozumieniu art. 28 kpa. Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast wnosił o oddalenie skargi. W odpowiedzi na skargę J. T., wnosząc również o jej oddalenie, wyjaśniła, że dnia [...] maja 2004 r. Sąd Rejonowy w B. stosownym postanowieniem wpisał ostrzeżenie w dziale [...] Ksiąg wieczystych nr [...] i nr [...] o niezgodność stanu prawnego ujawnionego w tych księgach z rzeczywistym stanem prawnym, a Sąd Okręgowy w K. postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2004 r. oddalił apelacje [...] Koncernu [...] S.A. Wyjaśniła też, że od 14 lat jej rodzina zwracała się do Elektrowni o załatwienie spraw spornych nieruchomości w drodze polubownej. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył. Na wstępie należy stwierdzić, że zgodnie z art. 97 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę Prawo o ustroju sądów administracyjnych i Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi, wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego, nie zostały rozpoznane do dnia 1 stycznia 2004 r. podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne. Wobec zaskarżenia decyzji organu, którego siedziba znajduje się w Warszawie, sądem właściwym jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie. Natomiast stosownie do przepisu art. 3 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sądy badają legalność decyzji administracyjnych z przepisami na podstawie których zostały wydane. Analizowana decyzja Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] października 2003 r. oraz poprzedzająca ją z dnia [...] kwietnia 2003 r. nie naruszyły przepisów prawa materialnego ani tez procesowego. Nie można zgodzić się z zarzutami postanowionymi w skardze tym decyzjom. Niesporne jest, że spadkobiercy J. J. wykazali swe prawa spadkowe po zmarłym, jak też podstawową okoliczność, że przedmiotowa działka gruntu nr [...] stanowiła jego własność. Dokonywany podział działek z powstawaniem nowych, z kolejną numeracją, spowodował, że przedmiotowa działka ulegała przekształceniom chociaż cały czas funkcjonowała jako nieruchomość Elektrowni "[...]", a następnie jej następców prawnych. Zasadnie więc oznaczył Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast w skarżonych decyzjach, granice gruntów poprzednimi numerami geodezyjnymi. W ten sposób, w najbardziej precyzyjny sposób, zostanie wyodrębniony, w postępowaniu wykonawczym, grunt spadkobierców J. J. Przyjęcie innych oznaczeń niosłoby znaczne ryzyko pokrzywdzenia bądź spadkobierców J. J. bądź następców prawnych Elektrowni "[...]". Co do zarzutu o nieodwracalności skutków prawnych należy przywołać wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 stycznia 2002 r. sygn. akt IV SA 357/00, który badając decyzję Ministra Gospodarki z dnia [...] grudnia 1998 r., oddalił skargę Elektrowni "[...]" S.A. w B. W uzasadnieniu wyroku stwierdzono, że poczynione przez Elektrownię [...] nakłady na nieruchomość J. J. nie stanowią żadnej przeszkody do stwierdzenia nieważności decyzji i nie powodują nieodwracalnych skutków prawnych. Będą one podlegać rozliczeniu w późniejszym postępowaniu. Zdaniem Sądu orzekającego w tej sprawie również okoliczność wniesienia przedmiotowych działek przez Elektrownię "[...]" S.A. jako aport rzeczowy do kapitału akcyjnego Spółki [...] Koncern [...] w K. nie stanowi przeszkody do uznania decyzji uwłaszczeniowych za nieważne. W wyniku zawiązania spółki powstał nowy organizm prawny, a wnosząca aport Elektrownia otrzymała stosowną do wartości gruntów, ilość akcji. Te stosunki obligacyjne w zależności od przyszłych rozwiązań mogą być dostosowane do nowej sytuacji prawnej. Nawiązując do zarzutu skargi, wywołania sytuacji prawnej rzutującej na porządek prawny państwa należy podkreślić, że właśnie dla utrzymania porządku prawnego, nie jest możliwa odmienna ocena decyzji Wojewody K. z dnia [...] lipca 1998 r. i Wojewody S. z dnia [...] września 1999 r. aniżeli została dokonana w kwestionowanych decyzjach. Po stwierdzeniu nieważności orzeczenia Ministra Górnictwa i Energetyki z dnia [...] stycznia 1961 r. w sprawie zatwierdzenia protokołu zdawczo-odbiorczego przedsiębiorstwa E. –K. w części gruntu J. J. o powierzchni [...] m² (karta [...] protokołu liczba porządkowa [...]) odpadła podstawa włączenia tego gruntu w obszar nieruchomości Fabryki, a w konsekwencji Elektrowni "[...]". Skoro nieruchomość pozostawała własnością J. J. nie mogła zostać na podstawie art. 200 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami przekazana w użytkowanie wieczyste Elektrowni. Jedynie bowiem grunt Skarbu Państwa lub Gminy stosownie do art. 232 Kodeksu Cywilnego może być objęty użytkowaniem wieczystym na rzecz osoby trzeciej, fizycznej lub prawnej. Wydane decyzje Wojewodów K. i S. rażąco naruszyły prawo bowiem wydano je w odniesieniu do przedmiotowego gruntu, bez podstawy prawnej, naruszając też prawa właściciela nieruchomości. Naruszony został przepis art. 200 ust. 1 cytowanej ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzez jego błędne zastosowanie, co kwalifikuje decyzje jako nieważne z mocy art. 156 § 1 pkt 2 kpa. W tym stanie Sąd na zasadzie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skargę jako nieuzasadnioną oddalił.