I SA/Wa 223/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożena Marciniak Sędziowie: WSA Dorota Apostolidis WSA Anna Falkiewicz-Kluj (spr.) po rozpoznaniu w dniu 13 lipca 2021 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi [...] S.A. w [...] na decyzję Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z dnia [...] listopada 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nabycia prawa użytkowania wieczystego nieruchomości oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] listopada 2020 r., nr [...] Minister Rozwoju, Pracy i Technologii, po rozpatrzeniu odwołania [...] Spółka Akcyjna z siedzibą w [...], dalej: [...]" od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2020 r. nr [...] odmawiającej stwierdzenie nabycia z mocy prawa z dniem 27 października 2000 r. przez [...], prawa użytkowania wieczystego gruntu położonego w [...], obręb [...], oznaczonego jako działka nr [...] o pow. [...] m2, powstała z podziału działki nr [...], dla której prowadzona jest księga wieczysta nr [...] oraz prawa własności urządzeń znajdujących się na tym gruncie, utrzymał ją w mocy. Decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy. Wnioskiem z listopada 2004 r., zmodyfikowanym w dniu 12 października 2015r. [...] zwróciła się do Wojewody [...], o wydanie na podstawie art. 34 ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji i restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego ,,Polskie Koleje Państwowe", dalej: ustawa dnia 8 września 2000 r." decyzji stwierdzającej nabycie z mocy prawa z dniem 27 października 2000 r. prawa użytkowania wieczystego gruntu położonego w [...], obręb [...], oznaczonego jako działka nr [...] o pow. [...] m2, która powstała z podziału działki nr [...], dla której prowadzona jest księga wieczysta nr [...] oraz prawa własności urządzeń znajdujących się na tym gruncie. Decyzją z dnia [...] sierpnia 2020 r. nr [...] Wojewoda [...] wniosku [...] nie uwzględnił, co skutkowało złożeniem przez stronę odwołania do organu II instancji. Organ odwoławczy utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy, nie przychylając się do zawartych w odwołaniu zarzutów. W uzasadnieniu swojego stanowiska Minister Rozwoju, Pracy i Technologii wskazał, że zgodnie z art. 34 ustawy z dnia 8 września 2000 r. grunty będące własnością Skarbu Państwa, a znajdujące się w dniu 5 grudnia 1990 r. w posiadaniu PKP, co do których PKP nie legitymowało się dokumentami o przekazaniu mu tych gruntów w formie prawem przewidzianej i nie legitymuje się nimi do dnia wykreślenia z rejestru przedsiębiorstw państwowych, stają się z dniem wejścia w życie ustawy (tj. 27 października 2000 r.), z mocy prawa, przedmiotem użytkowania wieczystego. Natomiast budynki, inne urządzenia i lokale znajdujące się na tych gruntach stają się z mocy prawa, nieodpłatnie, własnością PKP. Nabycie nie może naruszać praw osób trzecich. Minister wskazał, że Wojewoda [...] ostateczną decyzją z [...] kwietnia 2017r., nr [...] stwierdził nabycie przez Gminę [...] mocy prawa z dniem 1 stycznia 1996 r. r., nieodpłatnie prawa własności nieruchomości państwowej, położonej w [...], w obrębie [...], oznaczonej jako działka nr [...] o pow. [...] m2, powstałej z podziału działki nr [...], dla której prowadzona jest księga wieczysta nr [...] oraz prawa własności urządzeń znajdujących się na tym gruncie. Z powyższych przyczyn Minister stwierdził, że przedmiotowa nieruchomość, pomimo że w dniu 5 grudnia 1990 r. stanowiła własność Skarbu Państwa, to od 1 stycznia 1996 r. stanowi własność Gminy [...], a zatem stanowiła własność Gminy [...] również w dniu 27 października 2000 r. Tym samym w stosunku do spornej nieruchomości nie została spełniona przesłanka własności państwowej. Minister zaznaczył także, że nabycie przez [...] prawa użytkowania wieczystego oraz własności urządzeń znajdujących się na gruncie nie może naruszać praw osób trzecich, w związku z tym uwzględnienie żądania [...] naruszyłoby prawa właściciela nieruchomości – Gminy [...]. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyło [...] S.A. z siedzibą w [...]. Zaskarżonej decyzji zarzucono: 1. naruszenie przepisów postępowania mający istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, tj. art. 138§1 pkt 1 i 2 kpa poprzez utrzymanie w mocy decyzji Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2020 r. znak [...] pomimo tego, że zaskarżona decyzja powinna zostać uchylona; 2. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, tj. art. 7 kpa, 8 kpa, 80 kpa oraz 107§3 kpa poprzez zastosowanie normy prawa materialnego do nienależycie ustalonego stanu faktycznego oraz brak wyjaśnienia z jakiego powodu organ odmówił mocy dowodowej dokumentom, znajdującym się w aktach sprawy; 3. naruszenie prawa materialnego, tj. art. 37a ustawy z dnia 8 września 2000r. o komercjalizacji i restrukturyzacji przedsiębiorstwa Państwowego ,,Polskie Koleje Państwowe" poprzez uznanie, że nie zostały spełnione przesłanki do uwłaszczenia [...] przedmiotową nieruchomość podczas gdy [...] S.A. przedłożyła niebudzące wątpliwości dowody, iż w dniu 5 grudnia 1990 r. nieruchomość stanowiła własność Skarbu Państwa i była we władaniu skarżącej; 4. naruszenie przepisów postępowania mający istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, tj. art. 97§1 pkt 4 kpa poprzez jego niezastosowanie w sytuacji, gdy w niniejszej sprawie zaistniały przesłanki do obligatoryjnego zawieszenia postepowania. Z uwagi na powyższe, skarżąca spółka wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Stosownie do treści art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325) dalej ,,ppsa" sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowił art. 34 ustawy z 8 września 2000 r., którego treść w zaskarżonej decyzji przytoczył organ odwoławczy. Z art. 34 ust. 1 powołanej ustawy wynikają trzy przesłanki, które muszą być spełnione łącznie, aby PKP mogły zostać uwłaszczone: • grunt, który ma być przedmiotem uwłaszczenia stanowi własność Skarbu Państwa, • grunt ten 5 grudnia 1990 r. znajdował się w posiadaniu PKP, • do przedmiotowego gruntu PKP nie legitymowało się dokumentami o przekazaniu mu tych gruntów w formie prawem przewidzianej i nie legitymuje się nimi do dnia wykreślenia z rejestru przedsiębiorstw państwowych. Treść art. 34 ust. 1 ustawy o z dnia 8 września 2000 r. stanowi, że uwłaszczeniu z mocy prawa podlegają grunty będące własnością Skarbu Państwa, znajdujące się w dniu 5 grudnia 1990 r. w posiadaniu PKP, co oznacza, że oprócz posiadania przez [...], także 5 grudnia 1990 r. grunt musiał być własnością Skarbu Państwa. Za niedopuszczalne należałoby bowiem uznać usankcjonowanie z mocą wsteczną posiadania [...] poprzez uwłaszczenie w dniu wejścia w życie ustawy, na gruntach innych niż będących własnością Skarbu Państwa, zwłaszcza, że uwłaszczenie odbywa się nieodpłatnie (ust. 2 i ust. 3) oraz nie może naruszać praw osób trzecich (ust. 4). Podkreślić przy tym należy, że wymienione w powyższym przepisie przesłanki muszą być spełnione kumulatywnie. Oznacza to, że niespełnienie którejkolwiek z nich, nawet przy spełnieniu pozostałych, uniemożliwia skorzystanie z możliwości uwłaszczenia na podstawie art. 34 ustawy z 8 września 2000 r. W rozpatrywanej sprawie nie została spełniona jedna z przesłanek wynikających z art. 34 powołanej ustawy, bowiem nieruchomość w dacie istotnej dla uwłaszczenia, tj. 5 grudnia 1990 r. nie stanowiła własności Skarbu Państwa. Wojewoda [...] ostateczną decyzją z dnia [...] kwietnia 2017 r. stwierdził, na podstawie art. 18 ust. 1 ustawy z 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U z 1990 r. Nr 32 poz. 191) , nabycie przez Gminę [...] z mocy prawa, z dniem 27 maja 1990 r. nieodpłatnie prawa własności przedmiotowej nieruchomości. Decyzja komunalizacyjna jest ostateczna i pozostaje w obrocie prawnym. Podkreślić należy, że decyzja komunalizacyjna wydawana na podstawie art. 5 ust.1 ustawy z 10 maja 1990 r. ma charakter deklaratoryjny. Potwierdza ona stan jaki, z dniem 27 maja 1990 r., zaistniał z mocy samego prawa. Natomiast określone w art. 34 ust. 1 ustawy z 8 września 2000 r. przesłanki uwłaszczenia dotyczyły gruntów, które w dniu 5 grudnia 1990 r. były własnością Skarbu Państwa. Jak wyżej zaznaczono w rozpatrywanej sprawie nie została spełniona jedna z przesłanek wynikających z art. 34 powołanej ustawy. W tej sytuacji brak było prawnych możliwości pozytywnego rozpatrzenia wniosku skarżącej spółki, niezależnie od ewentualnego spełnienia pozostałych przesłanek określonych w powołanym przepisie. Dopóki w obrocie prawnym pozostaje ostateczna decyzja stwierdzająca nabycie przez Gminę [...] z mocy prawa, z dniem 27 maja 1990 r., nieodpłatnie prawa własności przedmiotowej nieruchomości, dopóty brak jest możliwości skutecznego skorzystania przez skarżącą spółkę w stosunku do tej nieruchomości z przepisów art. 34 ustawy z 8 września 2000 r., bowiem nieruchomość w dacie istotnej dla uwłaszczenia [...] (5 grudnia 1990 r.) nie stanowiła własności Skarbu Państwa. Jak wynika z odpisu księgi wieczystej nr [...] Gmina [...] została ujawniona w dziale II księgi wieczystej na podstawie decyzji komunalizacyjnej Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2017 r. Powyższa okoliczność chroni prawa nabyte przez Gminę [...] w oparciu o uregulowaną w art. 5 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (t.j. Dz. U. z 2019 poz. 2204) zasadę rękojmi wiary publicznej ksiąg wieczystych. Wskazać należy, że nie ma znaczenia, że [...] 5 grudnia 1990 r. posiadały nieruchomość, na okoliczność którą przedłożyły min. wykaz środków trwałych, z którego wynika, iż na spornej działce nr [...] znajdują się tory linii kolejowej nr 657 zbudowane w 1900 r. oraz urządzenie srk w okręgu nastawczym [...] zbudowane w 1951 r. Jak już wyżej zaznaczono, niespełnienie jednej z przesłanek przy spełnieniu pozostałych nie pozwala na stwierdzenie nabycia prawa użytkowania wieczystego oraz własności budynków i urządzeń posadowionych na tym gruncie a posiadanie jest tylko jedną z kilku ww. przesłanek nabycia. Z przyczyn wyżej podanych prawidłowo organy uznały, mając na uwadze treść art. 34 ustawy, że brak jest podstaw do pozytywnego rozpoznania wniosku [...] o przyznanie prawa użytkowania wieczystego do przedmiotowej działki. Zarówno Wojewoda [...], jak i Minister Rozwoju, Pracy i Technologii przeprowadzili postępowanie, stosując się do zasad wynikających z przepisów art. 7, 8, 75 § 1, 77 § 1 i 80 kpa oraz dokonali wszechstronnej i swobodnej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji spełnia wymogi z art. 107 § 3 kpa. Skarżąca zarzucając naruszenie przepisów postępowania, poza powołaniem ich treści, nie wskazuje na czym naruszenia te miałyby polegać, w tym jakie inne dowody organ miałby przeprowadzić i jakie czynności podjąć, co uniemożliwia sądowi odniesienie się do tych niekonkretnych zarzutów. Odnosząc się zaś do zarzutu naruszenia przez organ odwoławczy art. 97§1 pkt 4 kpa, to należy stwierdzić, że nie może on zostać poddany kontroli Sądu. Skarżąca nie wskazała bowiem w jaki sposób organ miałby naruszyć ten przepis. W uzasadnieniu skargi brak jest bowiem informacji, o jakie uprzednie rozstrzygnięcie zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd chodzi, które z kolei obligowałoby Ministra do zawieszenia postępowania. Enigmatyczne stwierdzenie dotyczące ustalenia prawidłowości wpisu dotyczącego Skarbu Państwa nie ma nic wspólnego z rozpoznawaną sprawą, bowiem to nie Skarb Państwa był właścicielem spornej nieruchomości na chwilę wydawania zaskarżonej decyzji, tylko Gmina [...]. Organ nie mógł także naruszyć art. 37a ustawy z dnia 8 września 2000 r., ponieważ materialnoprawną podstawą wydania obu decyzji nie był ten przepis. Konkludując, stwierdzić należało, że zaskarżona decyzja – wbrew temu co twierdzi skarżąca spółka, odpowiada prawu. Tym samym, na postawie art. 151 ppsa skargę należało oddalić, o czym orzeczono w sentencji wyroku. Rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnymi nastąpiło na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r.o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem Covid -19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (D.U: 2020, poz. 1842) - p. także uchwała składu 7 Sędziów NSA z 30 listopada 2020 (sygn. akt II OPS 6/19). Poza tym zarządzeniem Prezesa WSA w Warszawie nr 21 z 16 października 2020 r. wstrzymano orzekanie na posiedzeniach jawnych i przyjęto zasadę orzekania na posiedzeniach niejawnych, a sprawy wyznaczone na rozprawy skierowano do rozpoznania na posiedzeniach niejawnych (komunikat na stronie internetowej WSA w Warszawie).