I SA/Wa 2233/24
WyrokWSA w Warszawie2024-12-13
Skład orzekający: Anna Falkiewicz-Kluj, Jolanta Dargas, Magdalena Durzyńska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy nieruchomość Skarbu Państwa, która w dniu 27 maja 1990 r. była faktycznie w posiadaniu i zarządzana przez przedsiębiorstwo państwowe Polskie Koleje Państwowe S.A. (PKP) jako teren kolejowy, podlegała nieodpłatnej komunalizacji na rzecz gminy na podstawie art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych, mimo braku formalnego tytułu prawnego (zarządu lub użytkowania) do tej nieruchomości w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości?Ratio decidendi
Sąd uznał, że sama okoliczność faktycznego posiadania i zarządzania nieruchomością przez PKP, nawet jeśli była ona zajęta pod infrastrukturę kolejową, nie wyłączała jej komunalizacji, jeśli PKP nie wykazało formalnego tytułu prawnego (zarządu lub użytkowania) do tej nieruchomości w rozumieniu przepisów obowiązujących na dzień 27 maja 1990 r. Brak takiego udokumentowanego tytułu prawnego oznaczał, że nieruchomość ta "należała" do terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego w rozumieniu art. 5 ust. 1 ustawy wprowadzającej, co skutkowało jej nieodpłatnym nabyciem z mocy prawa przez gminę. Sąd oddalił skargę PKP, uznając ją za niezasadną.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi Polskich Kolei Państwowych S.A. (PKP) na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej (KKU), która uchyliła decyzję Wojewody Łódzkiego i stwierdziła nieodpłatne nabycie z mocy prawa przez Gminę Miasto Łódź prawa własności nieruchomości Skarbu Państwa zajętej pod szlak kolejowy. KKU uznała, że nieruchomość ta należała do terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego na dzień 27 maja 1990 r., co skutkowało jej komunalizacją. PKP zarzuciła naruszenie przepisów k.p.a. i ustaw dotyczących komunalizacji, twierdząc, że nieruchomość nie podlegała komunalizacji ze względu na jej charakter jako terenu kolejowego i zajęcie pod infrastrukturę kolejową, a także z uwagi na przepisy dotyczące komercjalizacji PKP oraz status terenów zamkniętych.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę Polskich Kolei Państwowych S.A.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj, Sędziowie sędzia WSA Jolanta Dargas, sędzia WSA Magdalena Durzyńska (spr.), po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 13 grudnia 2024 r. sprawy ze skargi Polskich Kolei Państwowej S.A. w Warszawie na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia 29 sierpnia 2024 r. nr KKU-367/23 w przedmiocie nabycia prawa własności nieruchomości przez gminę oddala skargę.
Zaskarżoną decyzją KKU-367/23 z 29 sierpnia 2024r. Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa (dalej jako organ/KKU/komisja) działając na podstawie art. 18 ust. 2
w związku z art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191, z późn. zm., dalej jako ustawa), art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (dalej jako kpa) oraz art.
16 ustawy z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego i niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2017 r. poz. 935) uchyliła odmowną decyzję Wojewody Łódzkiego z dnia 13 listopada 2023 r. znak: GN-IV.7532.5.2022.AGP i i stwierdziła nieodpłatne nabycie z mocy prawa z dniem 27 maja 1990 r. przez Gminę Miasto Łódź prawa własności nieruchomości Skarbu Państwa położonej w Łodzi - szlak kolejowy, oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...] o pow. 4725 m2, w obrębie [...], uregulowanej w księdze wieczystej KW Nr [...], prowadzonej przez Sąd Rejonowy dla Łodzi - Śródmieścia w Łodzi
- XVI Wydział Ksiąg Wieczystych.
W uzasadnieniu decyzji komisja wskazała, że materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowił art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy, zgodnie z którym mienie ogólnonarodowe, należące do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego staje się z dniem wejścia w życie ustawy – tj. 27 maja 1990 r. - z mocy prawa mieniem właściwych gmin. Tym samym w ocenie komisji obowiązkiem organów orzekających w przedmiocie komunalizacji jest ustalenie, czy według stanu na 27 maja 1990 r. nieruchomość stanowiła własność Skarbu Państwa
i czy należała do rady narodowej bądź terenowego organu administracji terenowej stopnia podstawowego, przedsiębiorstwa państwowego, dla którego rady narodowe i terenowe organy administracji państwowej stopnia podstawowego pełniły funkcję organów założycielskich albo zakładów lub innych jednostek organizacyjnych podporządkowanych powołanym wyżej organom.
KKU uznała, że w odniesieniu do przedmiotowej nieruchomości przesłanka własności Skarbu Państwa na dzień 27 maja 1990 r. jest bezsporna (SP nabył ww
grunt na mocy na podstawie Aktu notarialnego z dnia 10 sierpnia 1928 r., Nr Rep. 1709, co potwierdza w dziale II księgi wieczystej KW Nr [...],
prowadzonej przez Sąd Rejonowy dla Łodzi - Śródmieścia w Łodzi - XVI Wydział Ksiąg Wieczystych).
Co do przesłanki "należenia" do rad narodowych bądź terenowych organów administracji terenowej stopnia podstawowego komisja wskazała, że "należenie" jest kategorią prawną odmienną od stanu faktycznego wyrażanego w pojęciach typu "posiadanie", "władanie", toteż pojęcie to trzeba rozumieć w kategoriach prawnych, zwłaszcza gdy mienie takie nie należało faktycznie do określonych organów samorządowych.
Zgodnie z art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami
i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. z 1991 r. Nr 30, poz. 127, z późn. zm., dalej jako ustawa gruntowa/ugg) grunty państwowe, które nie zostały oddane w zarząd, użytkowanie lub użytkowanie wieczyste były zarządzane przez terenowy organ administracji państwowej. Grunty te należały zatem do wspomnianych organów, chociaż nie było to należenie w kategoriach stricte prywatnoprawnych (użytkowanie, posiadanie etc.). Przy tym zgodnie z art. 24 ustawy z dnia 20 lipca 1983 r. o systemie rad narodowych i samorządu terytorialnego (Dz. U. z 1988 r. Nr 26, poz. 183, z późn. zm.) rady narodowe stopnia podstawowego są właściwe we wszystkich sprawach należących do kompetencji rad narodowych, które nie zostały w drodze ustawowej zastrzeżone dla wojewódzkich rad narodowych; w razie zaś wątpliwości, czy dla danej sprawy właściwa jest wojewódzka rada narodowa, czy też rada narodowa stopnia podstawowego, domniemywa się właściwość rady narodowej stopnia podstawowego. Wg komisji z powyższymi regulacjami koresponduje art. 38 ust. 2 ustawy "gruntowej", zgodnie z którym dowodem potwierdzającym istnienie prawa zarządu państwowej jednostki organizacyjnej mogły być: decyzja terenowego organu administracji państwowej o oddaniu gruntu w zarząd, zawarta za zezwoleniem tego organu umowa
o przekazaniu nieruchomości między państwowymi jednostkami organizacyjnymi,
bądź umowa o nabyciu nieruchomości. Analogiczne regulacje dotyczące obowiązku formalnego przekazania terenu państwowego m.in. przedsiębiorstwom państwowym
w prawną formę władania zwaną zarządem (użytkowaniem) występowały również we wcześniejszym stanie prawnym (por. art. 3 ust. 1 i 8 ust. 1 ustawy z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach, czy też art. 3 dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla
realizacji narodowych planów gospodarczych, Dz. U. z 1952 r. poz. 31).
W ocenie komisji z powyższych regulacji wynika, że sam fakt gospodarowania mieniem stosownie do obowiązujących regulacji przez gminę (radę narodową) świadczy co do zasady o należeniu tego mienia do gminy (rady narodowej). Jednocześnie, wg KKU, z akt sprawy nie wynika, aby w formie prawem przewidzianej przedmiotowa nieruchomość została oddana w zarząd lub użytkowanie na rzecz jakiegokolwiek podmiotu, a tylko wówczas nieruchomości te nie należałyby do terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego.
Wg KKU stanu powyższego nie zmienił przejściowy art. 80 ust. 1 ustawy gruntowej (w brzmieniu z dnia 27 maja 1990 r.), zgodnie z którym grunty państwowe będące w dniu wejścia w życie ustawy w użytkowaniu państwowych jednostek organizacyjnych przechodzą w zarząd tych jednostek. Przepis ten odnosił się bowiem
w istocie do analogicznego do zarządu z ustawy gruntowej formy władztwa przedsiębiorstw państwowych, w ramach zasady jednolitej własności Skarbu Państwa, w postaci "użytkowania". Wskazano tu na ust. 2 ww. regulacji, zgodnie z którym posiadaczom gruntów stanowiących własność Skarbu Państwa lub własność gminy, którzy w dniu 1 sierpnia 1988 r. nie legitymują się dokumentami o przekazaniu gruntów wydanymi w formie prawem przewidzianej i nie wystąpią w terminie do dnia 31 grudnia 1988 r. o uregulowanie stanu prawnego, mogą być przekazane grunty będące w ich posiadaniu odpowiednio w zarząd, użytkowanie lub użytkowanie wieczyste. Przepis ten, zdaniem KKU, potwierdza, że istotnymi w sprawie są tylko "dokumenty o przekazaniu gruntu w formie prawem przewidzianej", nie mają więc znaczenia inne rozstrzygnięcia, jeśli nie dotyczą ww. przedmiotu.
Organ II instancji wskazał ponadto, że w sprawie nie wystąpiły też przesłanki negatywne z art. 11-12 ustawy, a zatem, w ocenie komisji, wszystkie przesłanki komunalizacji zostały w niniejszej sprawie spełnione, przez co decyzja reformatoryjna znajduje swoje uzasadnienie. Przywołano tu szeroko orzecznictwo, w tym wyrok NSA
z dnia 11 marca 2020 r., w sprawie I OSK 2103/18 i jednobrzmiące tezy uchwał z 27 lutego 2017 r. sygn. akt I OPS 2/16 i OPS 5/17).
Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa wskazała ponadto, że zgodnie z wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 czerwca 2010 r., sygn. akt I OSK
1080/09 (dostępny na http:/orzeczenia.nsa.gov.pl), przepis art. 7 ust. 1
rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 24 września 1926 r. o utworzeniu przedsiębiorstwa "Polskie Koleje Państwowe", stanowi w sposób ogólny,
że "wszelkie nieruchomości przeznaczone do użytku kolei, stanowią z chwilą nabycia ich przez przedsiębiorstwo Polskie Koleje Państwowe własność Skarbu Państwa, a przedsiębiorstwo to zatrzymuje je w swoim użytkowaniu i zarządzie; jednak nie można skutecznie twierdzić, by powstanie tego prawnorzeczowego tytułu po stronie PKP następowało z mocy prawa, bez potrzeby konkretyzacji tej normy w akcie administracyjnym. Analogiczny pogląd wyraził Naczelny Sąd Administracyjny w
wyroku z dnia 4 listopada 2015 r., sygn. akt 1 OSK 2585/14 (nie publ.).
Skargę na powyższą decyzję złożyła Polskie Koleje Państwowe S.A. z siedzibą w Warszawie (dalej jako skarżąca/spółka/PKP) zarzucając, że nieruchomość nie podlegała komunalizacji. Spółka wskazała na:
1) naruszenie przepisów postępowania w postaci art. 7 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. - poprzez nierozpatrzenie w całości materiału dowodowego, w tym w szczególności nieuwzględnienie statusu działki nr [...] jako terenu zamkniętego oraz nieuwzględnienie przeznaczenia działki objętej zaskarżoną decyzją jako teren
kolejowy, pominiecie faktu, iż od wielu dziesiątek lat działka ta zajęta jest pod infrastrukturą kolejową, która to z istoty rzeczy nie mogła "należeć" do rad narodowych
i terenowych organów administracji państwowej, gdyż zarządzanie nią wykraczało
poza ich kompetencje;
2. naruszenie art. 6 ust. 1 pkt 1 i pkt 2 w związku z art. 16 ustawy z dnia 27 kwietnia 1989 r. o przedsiębiorstwie państwowym PKP (Dz.U. Nr 26, poz. 138, ze zm.) w związku z art. 38 ust. 1, 2 i 3 ustawy z dnia 25 września 1981 r. o przedsiębiorstwach państwowych (Dz.U. Nr 24, poz. 122) - poprzez nieuwzględnienie, że przepisy prawa przewidywały wyposażanie przedsiębiorstwa państwowego przez organ założycielski
w środki niezbędne do prowadzenia działalności określonej w akcie prawnym o jego utworzeniu, a przedsiębiorstwo, gospodarując wydzielonym mu i nabytym mieniem, zapewniało jego ochronę, oraz że z przepisów prawa wynika, że przedsiębiorstwo państwowe PKP gospodarowało wydzielonym mu mieniem Skarbu Państwa, jak również, że mienie PKP stanowi wydzieloną część mienia ogólnonarodowego, w skład którego wchodzą środki będące w dyspozycji PKP w dniu wejścia w życie ustawy o przedsiębiorstwie państwowym PKP oraz środki nabyte przez przedsiębiorstwo państwowe PKP w toku jego dalszej działalności;
3. naruszenie art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Dz.U. 1990 nr 32 poz. 191 ze zm.) dalej jako "ustawa" - poprzez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że o ziszczeniu się podstawowej przesłanki komunalizacji tj.
że komunalizowana nieruchomość należała do terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego można mówić również w sytuacji, gdy organy te
ani w sensie faktycznym, ani w sensie prawnym nie posiadały jakiegokolwiek związku
z daną nieruchomością, a nieruchomością dysponowała inna jednostka;
4. naruszenie art. 11 ust. 1 pkt 2 ustawy - poprzez jego nieprawidłową wykładnię, a w konsekwencji jego niezastosowanie, pomimo, iż w niniejszej sprawie przepis ten powinien znaleźć zastosowanie;
5. naruszenie art. 34 oraz art. 34a ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji
i restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" (Dz.U. z 2021 r., poz. 146, dalej jako ustawa o komercjalizacji) poprzez niezastosowanie ich oraz nieuwzględnienie, że grunty będące własnością Skarbu Państwa, znajdujące się
w dniu 5 grudnia 1990 r. w posiadaniu PKP, co do których PKP nie legitymowało się dokumentami o przekazaniu mu tych gruntów w formie prawem przewidzianej i nie legitymuje się nimi do dnia wykreślenia z rejestru przedsiębiorstw państwowych, stają się z dniem wejścia w życie tej ustawy, z mocy prawa, przedmiotem użytkowania wieczystego PKP, oraz że grunty takie są wyłączone spod komunalizacji;
6. naruszenie art. 18 ust. 1 i 3 ustawy o komercjalizacji - poprzez uznanie, że gmina może nabyć nieruchomość stanowiącą mienie wchodzące w skład linii kolejowej o państwowym znaczeniu, podczas gdy tereny zamknięte są całkowicie wyłączone z obrotu (res extra commercium) ze względu na obronność i bezpieczeństwo państwa,
co wyłącza możliwość komunalizacji;
7. naruszenie art. 2 pkt 9 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2021.1990) oraz art. 4 ust. 2-2d w/w ustawy - poprzez ich niezastosowanie, pomimo, że w niniejszej sprawie przepisy te powinny znaleźć zastosowanie.
Mając na uwadze powyższe PKP wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Sąd zważył co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Istota zarzutów podniesionych w skardze polega na podważaniu stanowiska KKU o braku podstaw do wyłączenia spornej nieruchomości z komunalizacji z uwagi
na dysponowanie nią przez skarżącą spółkę i zajęcie terenu stricte pod urządzenia kolejowe.
Warunkiem stwierdzenia nabycia przez gminę prawa własności nieruchomości
w trybie art. 5 ust. 1 ustawy jest ustalenie, czy nieruchomość Skarbu Państwa w dniu wejścia w życie ustawy "należała" do terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego. O przynależności mienia do terenowych organów
administracji państwowej stopnia podstawowego decydowała treść art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, w brzmieniu obowiązującym na dzień wejścia w życie ustawy (komunalizacyjnej).
Zgodnie z tym przepisem, terenowe organy administracji państwowej zarządzały gruntami, które nie zostały oddane w zarząd, użytkowanie lub użytkowanie wieczyste. Analiza tego przepisu wskazuje, że nieruchomości, które nie zostały przez terenowy organ administracji państwowej rozdysponowane w sposób określony w tym przepisie, należały do tego organu niezależnie od tego, jaki podmiot faktycznie władał danym mieniem. Podkreślenia wymaga, że sformułowanie "należące do" rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego oznacza w
takim ujęciu przynależność mienia państwowego do tych podmiotów w sensie prawnym, a nie tylko w sensie faktycznym. Zatem za nieruchomość nienależącą do terenowego organu administracji państwowej można uznać tylko taką nieruchomość, która w dniu 27 maja 1990 r. była w sposób prawem przewidziany oddana w zarząd
lub użytkowanie państwowej jednostce organizacyjnej. W tej dacie ustanowienie zarządu wymagało określonej formy prawnej – tj. decyzji lub umowy, co jednoznacznie wynikało z art. 38 ust. 2 ugg. Brak takiej decyzji lub umowy w świetle orzecznictwa oznacza, że nieruchomość w dniu 27 maja 1990 r. "należała" do terenowego organu administracji państwowej. Dysponowanie czy zarządzanie majątkiem
ogólnokrajowym, nawet na podstawie upoważnienia ustawowego, w tym także na podstawie art. 87 ugg, nie pozwala na przyjęcie, że majątek ten "należał" do faktycznego zarządcy czy dysponenta.
Jak już wielokrotnie podniesiono w orzecznictwie, według art. 38 ugg dowodem potwierdzającym istnienie prawa zarządu państwowej jednostki organizacyjnej mogła być decyzja o oddaniu gruntu w zarząd, zawarta za zezwoleniem organu administracji umowa o przekazaniu nieruchomości między państwowymi jednostkami organizacyjnymi, bądź umowa o nabyciu nieruchomości. Przy czym zgodnie z art. 87 ust. 2 ugg, zainteresowane jednostki, które nie legitymowały się dokumentami o przekazaniu gruntów, wydanymi w formie prawem przewidzianej, a były w dniu 1 sierpnia 1988 r. posiadaczami gruntów stanowiących własność Skarbu Państwa,
mogły złożyć wniosek o uregulowanie stanu prawnego do posiadanego gruntu. Oznacza to, że takie prawo do gruntu jak zarząd, użytkowanie, użytkowanie wieczyste nie mogło powstać w sposób dorozumiany. Natomiast stosownie do przepisów ustawy z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach, którą zastąpiła ustawa z dnia 29 kwietnia 1985 r., państwowe jednostki organizacyjne mogły uzyskać tytuł prawny do gruntu w postaci użytkowania na podstawie decyzji administracyjnej. Użytkowanie to z dniem wejścia w życie ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. (ugg), w myśl art. 87 ust. 1 ugg, przekształcało się w prawo zarządu. Stąd też sam fakt posiadania nieruchomości nie decydował o powstaniu tego prawa. Grunty takie mogły być użytkowane przez określone podmioty bez tytułu prawnego, lecz ich prawnym dysponentem był, według ustawy, terenowy organ administracji państwowej stopnia podstawowego.
Podkreślić przy tym należy, że zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego istnienia zarządu nie można domniemywać
(por. wyroki NSA z dnia 2 lutego 2006 r. sygn. akt I OSK 1295/05 oraz z dnia 23 lutego 2021 r., sygn. akt I OSK 2299/20). Stanowisko takie znajduje potwierdzenie w uchwałach Naczelnego Sądu Administracyjnego z 27 lutego 2017 r. sygn. akt I OPS 2/16, i z 26 lutego 2018 r. sygn. akt I OPS 5/17, które wiążą skład orzekający w rozpoznawanej sprawie na podstawie art. 269 § 1 ppsa.
Wbrew zarzutom skargi, prawa zarządu PKP do spornej nieruchomości nie sposób również wywieść z mających charakter ogólny aktów normatywnych dotyczących przedsiębiorstwa państwowego PKP. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego ugruntowało się stanowisko, iż akty regulujące status prawny przedsiębiorstwa PKP oraz akty ustawowe i wykonawcze, na podstawie których przeprowadzono nacjonalizację kolei, mają charakter ogólnych aktów normatywnych i nie regulowały stanu prawnego konkretnych nieruchomości, lecz mogły tylko stanowić podstawę do podejmowania aktów indywidualnych dotyczących poszczególnych składników mienia ogólnonarodowego. Stąd, przywoływany w skardze np. art. 34 oraz 34a ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego PKP, jako że spółka nie przedstawiła wymaganej przepisami decyzji wojewody – nie może stanowić przeszkody do komunalizacji ww gruntu. Ta sama argumentacja ma zastosowanie do przywołanych w skardze ogólnych przepisów ustawy z dnia 27 kwietnia 1989 r. o przedsiębiorstwie państwowym PKP
czy przepisów ustawy z 1981r. o przedsiębiorstwach państwowych (art. 42 ust. 1 i 2). Określona tam zasada, że organ założycielski wyposaża przedsiębiorstwo państwowe w środki niezbędne do prowadzenia działalności określonej w akcie prawnym o jego utworzeniu, nie oznacza – że mamy do czynienia z zarządem mieniem w formalnym tego słowa znaczeniu, jak i z prawem własności – gdy mowa o nabywaniu mienia. Każda tego typu czynność organu założycielskiego powinna być udokumentowana, samo zaś faktyczne powierzenie mienia przedsiębiorstwu – w świetle ugruntowanego orzecznictwa – nie powoduje, że mamy do czynienia z jakąkolwiek formą użytkowania czy zarządu w normatywnym tego słowa znaczeniu.
Ta sama argumentacja znajduje zastosowanie gdy chodzi o zarzut naruszenia art. 6 ust. 1 pkt 1 i pkt 2 w związku z art. 16 ustawy z dnia 27 kwietnia 1989 r. o przedsiębiorstwie państwowym PKP. obowiązująca w dniu 27 maja 1990 r. ustawa z dnia 27 kwietnia 1989 r. o przedsiębiorstwie państwowym "Polskie Koleje Państwowe", bądź wcześniejsze akty prawne regulujące status kolei, nie mogły być źródłem dowodu na wykazanie prawa zarządu. Przepisy te nie wskazywały expressis verbis, że do mienia będącego w dyspozycji tego przedsiębiorstwa PKP służy prawo zarządu czy jakiekolwiek inne prawo. Art. 6 stanowi, że przedmiotem działalności PKP jest: 1) przewóz osób i rzeczy oraz świadczenie usług związanych z przewozem, 2) budowa, przebudowa i utrzymanie kolei, a wg art. 16 ww ustawy wg jej pierwotnego brzmienia mienie PKP stanowią środki będące w jego dyspozycji w dniu wejścia w życie ustawy oraz środki nabyte (...). Z ww przepisów, wg jednolitego orzecznictwa NSA nie wynika, by każdy grunt zajęty pod infrastrukturę kolejową pozostawał w zarządzie PKP lub stanowił jego własność. Pozostawanie nieruchomości we władaniu przedsiębiorstwa PKP bez udokumentowanego prawa w sposób określony w art. 38 ust. 2 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. Nr 22, poz. 99 z późn. zm.) oznacza, że nieruchomość ta należała w dniu 27 maja 1990
r. do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego w rozumieniu art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (tak wyrok NSA z z dnia 16 maja 2024 r. I OSK 2467/22, LEX nr 3719573).
Skoro zatem w toku postępowania skarżąca spółka nie wykazała przysługującego jej "formalnie" prawa do spornej nieruchomości, które w świetle obowiązujących wówczas i przywołanych przez organ przepisów wyłączałoby możliwość komunalizacji tej nieruchomości, za niezasadne należało uznać opisane w skardze zarzuty co do niepodlegania ww nieruchomości pod art. 5 ustawy. W tej sytuacji prawidłowo organ uznał, że sporna działka podlegała komunalizacji z dniem
27 maja 1990 r. i weryfikacja decyzji wojewody łódzkiego jest zgodna z prawem.
Zdaniem strony skarżącej organ wydając zaskarżoną decyzję naruszył również art. 2 pkt 9 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U.
z 1989 r. Nr 30, poz. 163) oraz art. 4 ust. 2 tej ustawy, obowiązujące na dzień 27 maja 1990 r. tj. wejścia w życie ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych. Wg brzmienia ww przepisów ilekroć w ustawie jest mowa o terenach zamkniętych rozumie się przez to tereny o charakterze zastrzeżonym za względu na obronność i bezpieczeństwo państwa, określone przez właściwych ministrów i kierowników
urzędów centralnych oraz że dla terenów zamkniętych, zamiast mapy zasadniczej, sporządza się odrębne mapy zawierające w swojej treści również sieć podziemnego uzbrojenia terenu. Spółka PKP zarzuciła, że ustalając, iż wskazana w zaskarżonej decyzji działka należała do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego organ nie wziął pod uwagę faktu, iż jest to teren zamknięty, a w konsekwencji, że nie mógł on "należeć" do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego ani w sensie prawnym, a jedynie faktycznym (...). Skarżąca nie podała jednak z jakiego przepisu wywodzi, że tereny zamknięte nie podlegały komunalizacji, a w tym zakresie, w niemalże tożsamym stanie faktycznym, orzecznictwo zajmowało już negatywne stanowisko (vide np. wyrok NSA z dnia 30 września 2010 r. I OSK 1528/09, LEX nr 745064).
Skutkowało to oddaleniem skargi (art. 151 ppsa).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło