I SA/Wa 2234/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Kosińska Sędziowie: WSA Małgorzata Boniecka- Płaczkowska WSA Emilia Lewandowska (spr.) Protokolant referent – stażysta Katarzyna Matecka - Caban po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 września 2018 r. sprawy ze skargi J. W. i J. L. na decyzję Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia [...] października 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę Minister Infrastruktury i Budownictwa, decyzją z [...] października 2017 r. nr [...], odmówił stwierdzenia nieważności orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej w [...] z [...] lutego 1959 r. nr [...] oraz utrzymującej w mocy to orzeczenie decyzji Ministerstwa Gospodarki Komunalnej z [...] listopada 1959 r nr [...]. Z ustaleń organu nadzoru wynika, że nieruchomość [...] położona przy ul. [...] róg [...] ozn. hip. [...] dz. nr [...], została objęta działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy. Wniosek o przyznanie prawa własności czasowej wpłynął do Zarządu Miejskiego [...] [...] kwietnia 1948 r., a więc został złożony w terminie. Prezydium Rady Narodowej w [...] orzeczeniem z [...] lutego 1959 r. odmówiło dotychczasowemu właścicielowi Z. L. przyznania prawa własności czasowej do gruntu przedmiotowej nieruchomości. W uzasadnieniu wskazując, że zgodnie z planem zagospodarowania przestrzennego teren przedmiotowej nieruchomości został przeznaczony pod społeczne budownictwo mieszkaniowe. Decyzją z [...] listopada 1959 r. Ministerstwo Gospodarki Komunalnej utrzymało w mocy powyższe orzeczenie. W dniu 19 lutego 2016 r. wpłynął wniosek J.W. i J. L. o stwierdzenie nieważności orzeczeń organów obu instancji. Organ nadzoru ustalił, że nieruchomość w dniu wydania kwestionowanych orzeczeń była objęta zapisami "Ogólnego planu zabudowania miasta [...]", zatwierdzonego przez Ministerstwo Robót Publicznych w dniu [...] sierpnia 1931 r. Zgodnie z tym planem przedmiotowa nieruchomość położona była na terenie przeznaczonym pod zabudowę zwartą 4-kondygnacyjną o 50% zabudowy. W toku postępowania ustalono, że zaświadczeniem lokalizacyjnym nr [...] z dnia [...] lipca 1958 r. grunt przedmiotowej nieruchomości został przeznaczony pod budowę osiedla mieszkaniowego "[...]" na [...]. W tej sytuacji organ dekretowy zasadnie uznał, że dotychczasowi właściciele nie mogą korzystać z nieruchomości. Zapisy planu oraz precyzujące je zaświadczenie lokalizacyjne przesądzały o planach inwestycyjnych, które nie mogły być zrealizowane przez osoby prywatne. Organ oceniając w postepowaniu decyzje dekretowe, aby stwierdzić, czy zostały one wydane z rażącym naruszeniem prawa - w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 kpa - nie mógł pominąć obowiązujących w dacie ich podjęcia przepisów. W taj dacie obowiązywała ustawa z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1961 r., Nr 18, poz. 94). Zatem dla oceny legalności decyzji wzorcem kontroli należało uczynić przepis art. 51 ust. 1 ustawy z 1958 r. Biorąc pod uwagę powyższe organ dekretowy zasadnie uznał, że dotychczasowi właściciele nie mogli korzystać z przedmiotowej nieruchomości. Zapisy planu zabudowania oraz zaświadczenie lokalizacyjne przesądzały o planach inwestycyjnych, które nie mogły być zrealizowane przez osoby prywatne. Nie pozwalało to stwierdzić aby kontrolowane orzeczenia administracyjne odmawiające przyznania prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości [...] obarczone były jedną z wad określonych w art. 156 § 1 kpa. W skardze na decyzję Ministra Infrastruktury i Budownictwa J.W. i J. L. zarzucili naruszenie: 1) art. 51 ust. 1 w zw. z art. 3 ustawy z dnia 12 marca1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczenia nieruchomości (Dz. U. 1958, nr 17, poz. 70), które miało wpływ na wynik sprawy, poprzez jego zastosowanie, w sytuacji gdy w/w przepisy nie stanowiły podstawy prawnej wydawania decyzji odmawiających przyznania prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości położonej przy ul. [...] w [...], ozn. hip. [...] dz. nr [...]; 2) art. 7 ust. 2 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279, dalej: dekret warszawski), które miało wpływ na wynik sprawy, poprzez błędne uznanie, iż uzasadniona była odmowa przez Prezydium Rady Narodowej w [....] oraz Ministerstwo Gospodarki Komunalnej przyznania na rzecz dotychczasowych właścicieli prawa własności czasowej przedmiotowej nieruchomości, w sytuacji, gdy w okolicznościach niniejszej sprawy – w świetle planistycznego przeznaczenia przedmiotowej nieruchomości – nie zachodziła przesłanka odmowy przyznania im tego prawa i możliwe było korzystanie przez dotychczasowych właścicieli z tej nieruchomości zgodnie z jej przeznaczeniem przewidzianym w obowiązującym planie zagospodarowania przestrzennego; 3) art. 156 § 1 pkt 2 kodeksu postępowania administracyjnego, polegające na uznaniu, iż decyzja Ministerstwa Gospodarki Komunalnej z dnia [...] listopada 2959 r., nr [...] oraz utrzymane w mocy orzeczenie administracyjne Prezydium Rady Narodowej w [...] z dnia [...] lutego 1959 r. nr [...] zostały wydane bez rażącego naruszenia prawa, w sytuacji gdy w/w decyzje zostały wydane z rażącym naruszeniem art. 7 ust. 2 dekrety z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy. Z powyższych względów skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji i o zasądzenie kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę Minister Infrastruktury i Budownictwa wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest niezasadna. W rozpoznawanej sprawie, toczącej się w trybie nadzoru o stwierdzenie nieważności orzeczeń dekretowych, organ obowiązany był do zbadania, czy orzeczenia nie są dotknięte jedną z wad nieważności określonych w art. 156 § 1 kpa. W ramach więc badania tych przesłanek obowiązany był do przeprowadzenia postępowania, a w tym do przeprowadzenia dowodów, które pozwoliłyby na ocenę, czy istniały podstawy do wydania orzeczenia o treści jaka została w nim zawarta co do przedmiotu rozstrzygnięcia. Przedmiotowymi orzeczeniami odmówiono dawnemu właścicielowi nieruchomości [...] położonej przy ul. [...], ozn. hip. [...], dz. nr [...] prawa własności czasowej. W uzasadnieniu orzeczenia zostało wskazane, że zgodnie z planem zabudowania [...] teren przedmiotowej nieruchomości został przeznaczony pod społeczne budownictwo mieszkaniowe. Organ nadzoru ustalił, ze nieruchomość w dacie wydania kontrolowanego orzeczenia była objęta zapisami "Ogólnego planu zabudowania [...]" zatwierdzonego przez Ministerstwo Robót Publicznych [...] sierpnia 1931 r. W tym planie nieruchomość była położona na obszarze przeznaczonym pod zabudowę zwartą 4-kondygnacyjną. Zostało także ustalone przez organ nadzoru, że przedmiotowa nieruchomość objęta została zaświadczeniem lokalizacyjnym nr [...], z dnia [...] lipca 1958 r., którym ustalono lokalizację osiedla mieszkaniowego "[...]" na [...]. Powyższe ustalenia wynikają z materiału dokumentacyjnego i nie są kwestionowane przez skarżących. Konstrukcja art. 7 ust. 2 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze [...] (Dz. U. Nr 50, poz. 279) przyznanie lub odmowę przyznania prawa własności czasowej do gruntu uzależnia od tego, czy da się to pogodzić z planem zagospodarowania przestrzennego. Przyjęta konstrukcja prawna tego przepisu zakłada zatem konieczność rozważenia, czy przeznaczenie terenu w planie na określony cel da się pogodzić z przeznaczeniem prawa wieczystej dzierżawy (wcześniej własności czasowej) do określonego gruntu znajdującego się na tym terenie. Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z 26 listopada 2008 r. sygn. akt I OPS 5/08 stwierdził, że przeznaczenie nieruchomości w planie zagospodarowania przestrzennego na cel użyteczności publicznej nie wyłączało możliwości przyznania byłemu właścicielowi prawa własności czasowej (wieczystej dzierżawy) na podstawie art. 7 ust. 2 dekretu. W uzasadnieniu tej uchwały NSA wskazał, że cele użyteczności publicznej są pojęciem na tyle ogólnym, że wymagały bliższego określenia funkcji jaka mogła być na danym obszarze realizowana. Wprawdzie konkretyzacja ta winna następować w planie zagospodarowania przestrzennego z tym, że jak stwierdził NSA, w ówczesnym systemie prawnym gospodarki planowej mogła ona mieć miejsce w innych aktach planowania, czy też być w inny sposób udokumentowana. W rozpoznawanej sprawie funkcja ogólna wskazana w planie jaka mogła być realizowana na przedmiotowej nieruchomości została skonkretyzowana w zaświadczeniu lokalizacyjnym nr [...] z [...] lipca 1958 r, którym zatwierdzono lokalizację inwestycji jaką była budowa osiedla mieszkaniowego "[...]". Nie ulega wątpliwości, że inwestycja ta mogła być realizowana tylko przez administrację publiczną, gdyż stanowiła ona część dużego założenia urbanistycznego, w ramach którego wybudowano wielokondygnacyjne budynki mieszkaniowe wraz z osiedlową infrastrukturą. Nie mogła więc być realizowana przez byłego właściciela nieruchomości. Uzasadniało to odmowę przyznania prawa własności czasowej na podstawie art. 7 ust. 2 dekretu, co też zostało orzeczone w kontrolowanych postępowaniach zakończonych zaskarżonymi w niniejszej sprawie decyzjami. Wskazuje to zatem na brak przesłanek wskazanych w art. 156 § 1 kpa do stwierdzenia nieważności przedmiotowych orzeczeń. Już tylko zbadanie przesłanek określonych w art. 7 ust. 2 dekretu pozwalało na wydanie orzeczenia odmownego bez potrzeby odnoszenia się do regulacji zawartej w ustawie z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości. Odnoszenie się zatem do zarzutów skargi dotyczących naruszenia przepisów tej ustawy jest zbędne. Natomiast powyższe rozważania pozwalają uznać pozostałe zarzuty skargi dotyczące naruszenia tak prawa materialnego jak i procesowego za niezasadne. Z powyższych względów Sąd na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.