I SA/Wa 2243/14

Starszy referendarz sądowy Justyna Wtulich Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 30 kwietnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku D. Z. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi D. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] marca 2014 r. znak : [...] w przedmiocie odmowy przyznania specjalnego zasiłku celowego postanawia : odmówić D. Z. prawa pomocy w zakresie ustanowienia radcy prawnego. Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w dniu 23 kwietnia 2015 r. (data stempla biura podawczego) wpłynął formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, w którym wnioskodawczyni wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. Z nadesłanego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że wnioskodawczyni samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe. Wnioskodawczyni podała, że nie uzyskuje żadnego dochodu i nie posiada żadnego majątku, ani żadnych oszczędności. Oświadczyła, że utrzymuje się przy pomocy córki i matki do której się przeniosła w 2012 r. Z akt administracyjnych sprawy wynika, że decyzją Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego przyznano wnioskodawczyni rentę stałą z tytułu niezdolności do pracy w gospodarstwie rolnym od [...].05.2013 r. w wysokości [...] zł miesięcznie. Wnioskodawczyni przyznane została również wyrównanie w wysokości [...] zł z tytułu zaległych należności rentowych za okres od [...].05.2013 r. do [...].03.2014 r. Wnioskodawczyni nie przyjmuje jednak należnego świadczenia rentowego zarówno bieżącego (po [...] zł miesięcznie), jak i zaległego (w wysokości [...] zł). Ponadto, z akt sprawy wynika, że wnioskodawczyni nie podjęła także świadczenia z pomocy społecznej, w formie zasiłku celowego, przyznanego w marcu 2014 r. W tym stanie sprawy stwierdzono, co następuje : Przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) zwanej dalej p.p.s.a. przewidują możliwość przyznania stronom postępowania prawa pomocy. Prawo pomocy może być przyznane stronie w zakresie całkowitym (art. 245 § 2 p.p.s.a) lub częściowym (art. 245 § 3 p.p.s.a.), przy czym jego przyznanie uzależnione jest od spełnienia przez stronę ustawowo przewidzianych przesłanek. W niniejszej sprawie wnioskodawczyni wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. Z uwagi na ustawowe zwolnienie wnioskodawczyni na podstawie art. 239 pkt 1 lit. a p.p.s.a. od obowiązku ponoszenia kosztów sądowych w niniejszej sprawie wniosek o przyznanie prawa pomocy rozpoznano w zakresie częściowym dotyczącym ustanowienia radcy prawnego z urzędu. Stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z treści powołanego przepisu wynika zatem, że ciężar udowodnienia istnienia okoliczności, które mogłyby stanowić podstawę przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie spoczywa na stronie. Uznano, że w rozpoznawanej sprawie brak jest przesłanek uzasadniających przyznanie skarżącej prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika z urzędu. Z akt sprawy wynika, że wnioskodawczyni ma na mocy decyzji KRUS przyznane świadczenie rentowe (zaległe i bieżące), którego nie pobiera. Z decyzji Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia [...] lutego 2014 r. znak : [...] wynika, iż łączna kwota należności za czas od [...].05.2013 r. do [...].03.2014 r. wynosi [...] zł., a kwota przysługującego wnioskodawczyni bieżącego świadczenia z tytułu renty wynosi [...] zł netto miesięcznie. Wnioskodawczyni (z przyczyn obiektywnie nieuzasadnionych) nie przyjmuje świadczeń rentowych zarówno bieżących, jak i zaległego. Wnioskodawczyni nie podjęła także świadczenia z pomocy społecznej w formie zasiłku celowego przyznanego w marcu 2014 r. Z zaskarżonej decyzji wynika ponadto, że wnioskodawczyni prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z matką, która utrzymuje się z emerytury w wysokości [...] zł i z której przeznacza miesięcznie kwotę w wysokości [...] zł na utrzymanie wnioskodawczyni. W świetle powyższych danych stwierdzono, iż wnioskodawczyni pomimo, że wskazała, że jest osobą nieposiadającą żadnego majątku oraz nie uzyskującą jakiegokolwiek dochodu nie można uznać za osobę pozbawioną środków do życia oraz taką, która nie jest w stanie – bez uszczerbku utrzymania koniecznego – ponieść kosztów ustanowienia pełnomocnika samodzielnie. Skoro wnioskodawczyni z własnej woli nie odbiera przysługującego jej świadczenia rentowego bieżącego, jak i zaległego w znacznej wysokości nie można przyjąć, że z przyczyn od siebie niezależnych znajduje się w trudnej sytuacji materialnej. Nie istnieją bowiem jakiekolwiek obiektywne przeszkody uniemożliwiające odebranie należnego jej świadczenia. Nie można zatem uznać, że wnioskodawczyni jest osobą pozbawioną środków do życia oraz że nie jest w stanie bez uszczerbku utrzymania koniecznego ponieść kosztów ustanowienia radcy prawnego. Wskazać należy, że prawo pomocy stanowi wyjątek od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony postępowania. Udzielenie prawa pomocy powinno mieć zaś zastosowanie wobec osób, które z przyczyn od siebie niezależnych nie są w stanie zdobyć środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym. Udzielenie prawa pomocy jest formą dofinansowania strony postępowania z budżetu państwa i powinno mieć miejsce wyjątkowo, w sytuacjach w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Podkreślić należy, że w niniejszej sprawie nie istnieją jakiekolwiek obiektywne przeszkody uniemożliwiające odebranie wnioskodawczyni należnego świadczenia z tytułu renty, (zaległego, jak i bieżącego), co niewątpliwie wpłynęłoby korzystnie na poprawę jej sytuacji finansowej. Zaznaczyć trzeba, że instytucja prawa pomocy nie może mieć zastosowania wobec osób, które – jak wnioskodawczyni - świadomie i celowo nie przyjmują przysługujących im świadczeń pieniężnych, bądź też nie podejmują przyznanych im świadczeń. Zaznaczyć należy, że sytuacji skarżącej – uprawnionej do odebrania zaległego świadczenia w wysokości – [...] zł nie można utożsamiać z sytuacją majątkową innych osób, które mimo podejmowanych starań nie są w stanie zgromadzić odpowiednich środków finansowych na poniesienie kosztów udziału w postępowaniu sądowym. W tej sytuacji stwierdzono, że w sprawie nie zaistniały przesłanki uzasadniające uwzględnienie złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie radcy prawnego. Jednocześnie z uwagi na ustawowe zwolnienie wnioskodawczyni na podstawie art. 239 pkt 1 lit. a p.p.s.a. od obowiązku ponoszenia kosztów sądowych w sprawie nie rozpoznano wniosku w tym zakresie. Z powyższych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) orzeczono jak w sentencji postanowienia.