I SA/Wa 2247/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Durzyńska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Dariusz Chaciński Sędzia WSA Emilia Lewandowska Protokolant starszy specjalista Joanna Pleszczyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 lipca 2018 r. sprawy ze skargi E. S. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] października 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia prawa do rekompensaty oddala skargę. Decyzją [...] z dnia [...] października 2017 r. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji (dalej jako organ/minister) działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2017 r., poz. 1257; dalej: kpa) w zw. z art. 16 ustawy z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2017 r. poz. 935) oraz art. 9 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] znak: [...] z dnia [...] sierpnia 2017 r. odmawiającą potwierdzenia E. S. (dalej jako skarżąca) prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez A. S. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej w miejscowości S., powiat [...], woj. [...], obecnie terytorium B. - z uwagi na złożenie wniosku w 2016r. a zatem po 31 grudnia 2008 r., tj. po terminie określonym w art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2017 r. poz. 935 – dalej jako ustawa). Organ ustalił przy tym, iż z wniosku męża skarżącej L. S., (od którego wywodzi ona swoje prawa) przed Wojewodą [...] toczyło się uprzednio postępowanie o potwierdzenie prawa do rekompensaty i zakończyło się ono ostateczną decyzją z dnia [...] lutego 2011 r. znak: [...] umarzającą ww postępowanie. W toku tego postępowania ustalono m.in., iż ww uzyskał zaświadczenie Starosty [...] z dnia [...] czerwca 1999 r., znak: [...], zgodnie z którym "Pan L. S. (...) posiada prawo do ekwiwalentu za mienie pozostawione poza granicami kraju". Na podstawie przedłożonego operatu szacunkowego z dnia [...] maja 1999 r. ustalono wówczas, iż wartość pozostawionego mienia wynosi [...] zł (słownie: [...]) a L. S. zrealizował częściowo to uprawnienie nabywając nieruchomość gruntową o wartości [...] zł. Do ww. zaświadczenia, znajdującego się w aktach przedmiotowej sprawy, dołączona jest adnotacja Wojewody [...], zgodnie z którą Pan L. S. jest uprawniony do wypłaty świadczenia pieniężnego w kwocie [...] zł - jako wybranej formy realizacji prawa do rekompensaty, tj. świadczenia pieniężnego wypłacanego ze środków Funduszu Rekompensacyjnego. W toku tego postępowania stronie (L. S.) wyjaśniono wówczas, iż ubieganie się o rekompensatę na podstawie zaświadczenia ww Starosty [...] nie jest możliwe, a warunkiem koniecznym do wszczęcia postępowania w przedmiotowej sprawie jest złożenie wniosku o wydanie decyzji na podstawie przepisów ustawy. Przyczyną odmowy potwierdzenia skarżącej prawa do rekompensaty było złożenie przez nią wniosku w 2016r. po tym jak ostatecznie w 2011r. zakończono postępowanie prowadzone z wniosku jej zmarłego w 2012r. męża. W skardze na decyzję ministra skarżąca zarzuciła, iż opisana na wstępie decyzja jest dla niej krzywdząca. Podniosła, że jej nieżyjący mąż nabył prawo do rekompensaty za utracony majątek a rekompensata ta nie została zrealizowana w całości. Dalej zarzuciła, że wszelkie prawa majątkowe zmarłego weszły do spadku, zatem tytuł do ich dochodzenia wynika z przepisów prawa spadkowego. Powołała się na zaświadczenie Starosty [...] z [...] czerwca 1999 r. znak: [...]. W odpowiedzi na skargę minister podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji oraz wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga nie jest zasadna. Uwzględnienie skargi następuje tylko w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych, mających wpływ na wynik sprawy, wad w postępowaniu administracyjnym (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, (Dz. U. z 2018 roku, poz. 1302, dalej jako ppsa). Postępowanie administracyjne w przedmiotowej sprawie prowadzone było na podstawie przepisów ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Ustawa ta w art. 1 ust. 1 określa zasady realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej w wyniku wypędzenia z byłego terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub jego opuszczenia w związku z wojną rozpoczętą w 1939 r., dokonanego na podstawie tzw. "układów republikańskich" z 1944 r. i umów enumeratywnie w nim wymienionych. Potwierdzenie prawa do rekompensaty następuje na wniosek osoby ubiegającej się o potwierdzenie tego prawa, złożony nie później niż do dnia 31 grudnia 2008 r. (art. 5 ust. 1 i 2 ustawy). Określony w ustawie termin na składanie ww wniosków ma charakter materialny, zatem po jego upływie uprawnienia do skutecznego domagania się rekompensaty wygasają. W tym terminie osoby uprawnione muszą uzewnętrznić nie tylko wolę skorzystania z przywilejów przyznanych im ustawą, lecz najpóźniej do dnia 31 grudnia 2008 r. zobowiązani są wskazać, za jakie konkretnie nieruchomości żądają przyznania im rekompensaty. Wnioski należało złożyć w nieprzekraczalnym, ściśle określonym terminie, a z przepisów ustawy nie wynika aby mogły one być uzupełniane czy rozszerzane w dowolnym czasie, a zwłaszcza po dniu 31 grudnia 2008r. W sprawie nie ma wątpliwości, że postępowanie uprzednio prowadzone z wniosku męża skarżącej L. S. co do nieruchomości pozostawionych poza granicami RP przez jego ojca A. S. zostało ostatecznie umorzone jako bezprzedmiotowe w 2011r. Skarżąca złożyła zaś swój wniosek po terminie określonym ustawą tj. dopiero w listopadzie 2016r. Nie budzi zatem żadnych wątpliwości, że ów wniosek, wobec zakończenia postępowania prowadzonego przez L. S. jest nowym wnioskiem, który nie został złożony w terminie określonym ustawą. Kwestie dotyczące zaświadczenia z 1999r. również były rozważane w prowadzonym wówczas postępowaniu a jego przebieg w całokształcie punkt po punkcie został opisany w obszernym uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, którą z przyczyn formalnych Sąd streścił do kwestii istotnych dla wyniku kontrolowanej sprawy. Trzeba też podkreślić, że skarżąca nie dochowała warunków ustawy nowelizującej ustawę z 2005r., tj. ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o zmianie ustawy o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. z 12 lutego 2014r., poz. 195). Wprowadziła ona istotne zmiany gdy chodzi o stronę podmiotową uprawnionych do potwierdzenia prawa do rekompensaty. Według nowelizacji z wnioskiem o potwierdzenie prawa do rekompensaty mógł wystąpić właściciel mienia pozostawionego poza obecnymi granicami RP, który: 1) był w dniu 1 września 1939 r. obywatelem polskim i 2) miał miejsce zamieszkania na byłym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w rozumieniu przepisów przedwojennych, tj. w rozumieniu art. 3 ustawy z dnia 2 sierpnia 1926 r. o prawie właściwym dla stosunków prywatnych wewnętrznych (Dz. U. Nr 101, poz. 580) lub art. 24 Kodeksu Postępowania Cywilnego (Dz. U. z 1932 r. Nr 112, poz. 934), lub § 3–10 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 23 maja 1934 r. wydanego w porozumieniu z Ministrem Skarbu co do § 2 ust. 3–5, z Ministrem Spraw Wojskowych co do §§ 20, 21, 22, 24 ust. 3, § 49 ust. 1 i 2, § 55 i § 56 oraz z Ministrem Spraw Zagranicznych co do § 18 ust. 1 i 2, § 51 i § 55, o meldunkach i księgach ludności (Dz. U. Nr 54, poz. 489). 3) opuścił byłe terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w związku z wojną rozpoczętą w 1939 r lub z tych przyczyn nie mógł na nie powrócić; 4) i posiada (nadal) obywatelstwo polskie. Ustawa zmieniająca z 12 grudnia 2013r. rozszerzyła (o 6 miesięcy licząc od 27 lutego 2014r.) określony w art. 5 ust. 1 ustawy termin na złożenie wniosku o potwierdzenie prawa do rekompensaty dla osób, które nie złożyły dotychczas wniosku - pod warunkiem jednak że wykażą one, że na ocenę spełnienia przez nie określonego w ustawie (z 2005r.) wymogu zamieszkiwania w dniu 1 września 1939 r. na byłym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej mają wpływ zmiany nią dokonane. Skarżąca nie zachowała również terminu określonego w ww ustawie zmieniającej, nie wykazała także czy zaistniały przesłanki określone w ww nowelizacji. W tym stanie rzeczy skarga podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 ppsa.