I SA/Wa 2254/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Sobielarska (spr.) Sędziowie WSA Magdalena Durzyńska WSA Przemysław Żmich Protokolant starszy sekretarz sądowy Katarzyna Krynicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 kwietnia 2018 r. sprawy ze skargi K. S. i M. K. w przedmiocie niewykonania przez Prezydenta [...] wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 listopada 2013 r. sygn. akt I SAB/Wa 435/13 1. wymierza Prezydentowi [...] grzywnę w wysokości 12 000 (dwanaście tysięcy) złotych; 2. stwierdza, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. przyznaje od Prezydenta [...] na rzecz K. S. i M. K. sumę pieniężną po 3000 (trzy tysiące) złotych dla każdej z nich; 4. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz K. S. i M. K. solidarnie kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Pismem z dnia 6 grudnia 2017 r. K. S. i M. K. (dalej jako: skarżące) wniosły do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na niewykonanie przez Prezydenta [...] wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 listopada 2013 r., sygn. akt I SAB/Wa 435/13. Wyrokiem tym Sąd zobowiązał Prezydenta [...] do rozpoznania w terminie dwóch miesięcy od daty zwrotu akt administracyjnych wraz z prawomocnym wyrokiem wniosku z dnia 15 listopada 2012 r. w przedmiocie przyznania odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy dawnej ul. [...], ozn. hip. [...]. Jednocześnie Sąd stwierdził, że bezczynność Prezydenta [...] nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. W skardze skarżące wniosły o wymierzenia Prezydentowi [...] grzywny w wysokości stosownej do jego bezczynności przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie odszkodowania, biorąc pod uwagę kwoty przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku 2016 r., przyznanie od Prezydenta [...] połowy nałożonej grzywny, rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym oraz zasądzenie od organu na rzecz skarżących zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm prawnie przypisanych. Z akt sprawy wynika, że akta sprawy wraz z odpisem prawomocnego wyroku z dnia 18 listopada 2013 r., sygn. akt I SAB/Wa 435/13, wpłynęły do Prezydenta [...] w dniu 21 stycznia 2014 r. Zatem termin wyznaczony przez Wojewódzki Sąd Administracyjny upłynął w dniu 21 marca 2014 r. Z akt sprawy wynika również, że w sprawie zostały już wydane trzy wyroki w przedmiocie niewykonania przez Prezydenta [...] przytoczonego wyżej wyroku. Wyrokiem z dnia 9 września 2014 r., sygn. akt I SA/Wa 2320/14 Sąd wymierzył Prezydentowi [...] grzywnę w wysokości 1000 zł, stwierdził, że prowadzenie postępowania po wydaniu wyroku z dnia 18 listopada 2013 r. sygn. akt I SAB/Wa 435/13 nie miało miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Następnym wyrokiem z dnia 18 stycznia 2016 r., sygn. akt I SA/Wa 1794/15, Sąd wymierzył Prezydentowi [...] grzywnę w wysokości 5000 zł. Z kolei wyrokiem z dnia 9 marca 2017 r., sygn. akt I SA/Wa 1735/16, Sąd wymierzył Prezydentowi [...] grzywnę w wysokości 7000 zł, stwierdził, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa oraz przyznał od Prezydenta [...] na rzecz skarżących sumę pieniężną po 1500 zł dla każdej z nich. Pismem z dnia 28 listopada 2017 r. skarżące ponownie wezwały Prezydenta [...] do wykonania wyroku z dnia 18 listopada 2013 r., sygn. akt I SAB/Wa 435/13. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wyjaśnił, że przedmiotowa nieruchomość została objęta działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279). Z dniem wejścia w życie dekretu grunty nieruchomości [...] – w tym grunty przedmiotowej nieruchomości - przeszły na własność gminy [...], a od 1950 r. na podstawie art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 20 marca 1950 r. o terenowych organach jednolitej władzy Państwowej (Dz. U. z 1950 r. Nr 14, poz. 130) – na własność Skarbu Państwa. Organ przyznał, że przed Prezydentem [...] prowadzone jest postępowanie – z wniosku złożonego w dniu 15 listopada 2012 r. przez następców prawnych dawnej właścicielki nieruchomości, tj. skarżące - o przyznanie odszkodowania w trybie art. 215 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2016 r., poz. 2147 ze zm.), zgodnie z którym odszkodowanie może być przyznane za dom jednorodzinny, jeżeli przeszedł on na własność państwa po dniu 5 kwietnia 1958 r. lub za działkę, która przed dniem wejścia w życie dekretu mogła być przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne, jeżeli poprzedni właściciel bądź jego następcy prawni zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania nią po dniu 5 kwietnia 1958 r. Organ wskazał, że pismem z dnia 15 grudnia 2017 r. zwrócono się do Biura Geodezji i Katastru Urzędu [...] o przekazanie kopii mapy z zaznaczonymi granicami hipotecznymi nieruchomości i granicami działek aktualnych oraz wydruku informacji z ewidencji gruntów. W tym samym dniu zwrócono się także do Sądu Rejonowego [...] o przesłanie odpisów prawomocnego postanowienia z dnia [...] maja 2009 r., sygn. akt [...], o stwierdzeniu nabycia spadku po J. W. K., zmarłym w dniu [...] czerwca 2008 r. w [...] oraz testamentu własnoręcznego z dnia [...] lutego 2007 r. na podstawie którego spadek po J. W. K. nabyła w całości żona M. B. K. z d. U.. Jednocześnie poinformowano pełnomocnika stron, że przewidywany termin zakończenia postępowania to 31 maja 2018 r. Prezydent zaznaczył również, że opóźnienia w rozpoznaniu sprawy są spowodowane m.in. bardzo dużą ilością wpływającej korespondencji w sprawach odszkodowawczych za nieruchomości objęte działaniem dekretu [...]. Waga tych spraw, stopień ich skomplikowania oraz złożoność okoliczności, które powinny być ustalone w toku tych postępowań nie pozwalają na dotrzymanie ustawowych terminów przewidzianych na ich rozpatrzenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 154 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), dalej jako: "P.p.s.a.", w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Z kolei w myśl art. 154 § 2 P.p.s.a sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Z powołanego art. 154 § 1 P.p.s.a. wynikają dwie przesłanki, które muszą być spełnione łącznie, aby sąd administracyjny mógł organowi administracji publicznej wymierzyć grzywnę. Po pierwsze, organ musi pozostawać w bezczynności po wyroku uwzględniającym skargę na podstawie art. 149 P.p.s.a. i zobowiązującym organ do wydania w określonym terminie stosownego aktu lub dokonania czynności. Po drugie, strona przed wniesieniem skargi musi wystąpić do właściwego organu z pisemnym wezwaniem do wykonania wyroku. Jak wskazano wyżej, przed wniesieniem skargi na niewykonanie wyroku z dnia 18 listopada 2013 r., sygn. akt I SAB/Wa 435/13, po wyroku wydanym w dniu 9 marca 2017 r., sygn. akt I SA/Wa 1735/16, w przedmiocie niewykonania wyroku skarżące po raz kolejny pismem z dnia 28 listopada 2017 r. wezwały Prezydenta [...] do jego wykonania. Tym samym procesowy warunek wniesienia skargi został spełniony. Zgodnie z art. 286 § 2 P.p.s.a. termin do załatwienia sprawy przez organ administracji określony w przepisach prawa lub wyznaczony przez sąd liczy się od dnia doręczenia akt organowi. Odpis prawomocnego wyroku z dnia 18 listopada 2013 r., sygn. akt I SAB/Wa 435/13, zobowiązującego organ do rozpoznania wniosku o ustalenie odszkodowania w terminie dwóch miesięcy wraz z uzasadnieniem oraz aktami administracyjnymi sprawy doręczony został organowi w dniu 21 stycznia 2014 r. Termin załatwienia sprawy upłynął bezskutecznie w dniu 21 marca 2014 r. Z powodu niewykonania powyższego wyroku wyrokami Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 września 2014 r., z dnia 18 stycznia 2016 r. i z dnia 9 marca 2017 r. wymierzano już Prezydentowi [...] grzywnę w wysokości odpowiednio 1000 zł, 5000 zł i 7000 zł. Pomimo wydania wyroków wymierzających grzywnę do dnia wydania niniejszego orzeczenia Prezydent [...] nie rozstrzygnął wniosku skarżących o przyznania odszkodowania. Zatem, skoro Prezydent [...] w terminie wyznaczonym wyrokiem z dnia 18 listopada 2013 r. nie załatwił sprawy to wniosek o wymierzenie Prezydentowi [...] grzywny jest uzasadniony. Zważyć bowiem należy, że niewykonywanie wyroków sądów - niezależnie od tego czy są to wyroki sądów administracyjnych, czy sądów powszechnych - w demokratycznym państwie prawnym nie może być tolerowane. W szczególności nie można zaakceptować, czy też usprawiedliwiać sytuacji, gdy wyroki sądów nie są respektowane przez organy władzy publicznej i to mimo, że z tego tytułu organ był już – jak w rozpoznawanej sprawie - ukarany przez Sąd grzywną. Taka sytuacja wszak prowadzić musi nieuchronnie do podważania zaufania jednostek do tych organów, jak też szerzej do samej władzy publicznej. Mając na względzie zasadność skargi, jak również okres niewykonania przez organ prawomocnego wyroku z dnia 18 listopada 2013 r. (ponad cztery lat), Sąd uznał, że dla realizacji represyjno-dyscyplinującej funkcji, jak i w celu zmobilizowania organu do niezwłocznego załatwienia sprawy, adekwatna będzie grzywna w wysokości 12000 zł, która mieści się w granicach określonych w art. 154 § 6 P.p.s.a. Wymierzając grzywnę w takiej wysokość Sąd wziął pod uwagę również to, że pomimo wymierzenia organowi grzywny trzema prawomocnymi wyrokami w wysokości odpowiednio 1000 zł, 5000 zł i 7000 zł, Prezydent [...] nadal nie wydał decyzji odszkodowawczej. Zgodnie z art. 154 § 2 zd. 2 P.p.s.a. Sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. O rażącym naruszeniu prawa można bowiem mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny, poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny (zob. wyrok NSA z dnia 23 października 2013 r., sygn. akt I OSK 1181/13, dostępny na http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W ocenie Sądu, bezczynność organu, która wystąpiła po wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 listopada 2013 r., sygn. akt I SAB/Wa 435/13, ma charakter rażącego naruszenia prawa. Za takim stwierdzeniem Sądu przemawia długość trwającego postępowania (wniosek z dnia 15 listopada 2012 r.), jak również to, że organ po otrzymaniu w dniu 12 lipca 2017 r. prawomocnego wyroku z dnia 9 marca 2017 r., sygn. akt I SA/Wa 1735/16, w przedmiocie niewykonania wyroku do dnia wniesienia rozpoznawanej skargi – 6 grudnia 2017 r. nie podjął żadnej czynności zmierzającej do zakończenia postępowania. Przytoczone w odpowiedzi na skargę czynności z dnia 15 grudnia 2017 r. zostały podjęte przez organ dopiero po wpłynięciu do niego rozpoznawanej skargi. Wskazać należy, że okoliczności podane przez organ w odpowiedzi na skargę, w szczególności duża ilości wpływającej korespondencji, ilość spraw do załatwienia, waga tych spraw i stopień ich skomplikowania, nie mogą tłumaczyć niewykonania przez ponad cztery lata prawomocnego wyroku sądu administracyjnego. Nie sposób nie zauważyć również, że organu nie zmobilizowało do działania ani wezwania skarżących do wykonania prawomocnego wyroku z dnia 18 listopada 2013 r., sygn. akt I SAB/Wa 453/13 ani nakładane na niego grzywny trzema kolejnymi wyrokami tut. Sądu. Zdaniem Sądu, postępowanie organu stoi w rażącej sprzeczności z zasadą szybkości postępowania nakazującej organom administracji działać wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia (art. 12 kpa), jak i przepisami procedury administracyjnej określającymi terminy załatwiania spraw w postępowaniu administracyjnym (art. 35 § 1-3 kpa). Mając na względzie okoliczności niniejszej sprawy Sąd uznał, że zasadny jest wniosek skarżących o przyznanie od organu na ich rzecz sumy pieniężnej, co skutkowało przyznaniem sumy pieniężnej w wysokości po 3000 zł na rzecz każdej ze skarżących. Kwota ta stanowi formę rekompensaty dla skarżących za oczekiwanie na rozpoznanie i zakończenie ich sprawy Z powyższych względów w pkt 1, 2 i 3 sentencji wyroku Sąd orzekł na podstawie art. 154 § 1 w zw. z art. 154 § 6, art. 154 § 2 i art. 154 § 7 P.p.s.a. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 202 § 2 P.p.s.a. (200 zł tytułem wpisu od skargi).