I SA/Wa 2255/17

Starszy referendarz sądowy - Justyna Wtulich – Gruszczyńska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 14 marca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku I. D. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi I. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] października 2017 r., nr [...] w przedmiocie świadczenia wychowawczego postanawia I. odmówić przyznania prawo pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata, II. umorzyć postępowanie w zakresie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych. Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynął formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy w którym wnioskodawczyni wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Z nadesłanego oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że we wspólnym gospodarstwie domowym z wnioskodawczynią pozostaje partner oraz [...] syn. Wnioskodawczyni wraz z partnerem i synem utrzymuje się z dochodu uzyskiwanego przez partnera z tytułu umowy o pracę w wysokości [...] zł netto miesięcznie oraz przyznanego jej zasiłku pielęgnacyjnego na syna w wysokości [...] zł. W sumie miesięczny dochód wnioskodawczyni i jej partnera wynosi [...] zł netto miesięcznie. Wnioskodawczyni wyjaśniła, że jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku, zarejestrowaną w Urzędzie Pracy w [...]. Oświadczyła, że dochód uzyskiwanych przez partnera jest jedynym dochodem z którego utrzymuje się trzyosobowa rodzina. Wyjaśniła, że zasiek pielęgnacyjny w wysokości [...] zł został przyznany na rzecz jej syna z powodu jego niepełnosprawności. Wnioskodawczyni podała, że nie posiada domu, mieszkania, nieruchomości rolnej oraz papierów wartościowych i innych praw majątkowych, jak również wierzytelności. Oświadczyła, że jest współwłaścicielką gruntu ornego o powierzchni [...] m ² o wartości szacunkowej [...] zł, posiada samochód osobowy marki [...] - rok produkcji 1998 r. oraz oszczędności w wysokości [...] i [...] zł. Jako stałe zobowiązania i wydatki wnioskodawczyni podała spłatę rat kredytu udzielonego przez bank w wysokości [...] zł, czynsz najmu lokalu socjalnego w wysokości [...] zł, opłaty za media w wysokości [...] zł, opłatę za przedszkole syna w wysokości [...] zł oraz wydatki na zakup leków w wysokości [...] zł. W sumie miesięczne opłaty stałe wnioskodawczyni wynoszą ok. [...] zł. Zarządzeniem z dnia 14 lutego 2018 r. wezwano wnioskodawczynię do złożenia dodatkowych wyjaśnień dotyczących nadesłanego wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez podanie na jaki cel przeznaczyła otrzymany w 2016 r. z [....] Spółdzielni Mieszkaniowej zwrot wkładu mieszkaniowego w wysokości [...] zł i czy posiada jeszcze zwrócone środki finansowe, a jeśli tak, to w jakiej wysokości. Zapytano, czy oprócz podanych oszczędności w wysokości [...] zł i [...] zł wnioskodawczyni lub jej partner posiadają jeszcze inne oszczędności, lokaty złotówkowe lub dewizowe, a jeśli tak, należy podać ich wysokość. Wezwano wnioskodawczynię do podania, czy podejmuje prace dodatkowe, dorywcze, sezonowe, z tytułu umów zlecenia, czy o dzieło, jeśli tak, należało wskazać wysokość uzyskiwanego dochodu oraz tytuł z którego jest on uzyskiwany. Zapytano, czy poza dochodem uzyskiwanym przez partnera wnioskodawczyni z tytułu umowy o pracę uzyskuje on jeszcze jakikolwiek inny dochód, jeśli tak, należało wskazać jego wysokość i tytuł z którego jest on uzyskiwany. Zwrócono się do wnioskodawczyni z zapytaniem, czy partner prowadzi działalność gospodarczą, a jeśli tak, należało podać jakiego rodzaju działalność gospodarczą prowadzi i jaki uzyskuje z tytułu jej wykonywania miesięczny przychód. Wezwano wnioskodawczynię do podania powierzchni lokalu socjalnego w którym mieszka wraz z rodziną oraz od kogo lokal ten jest wynajmowany. Zapytano na jaki cel wnioskodawczyni zaciągnęła kredyt w banku [...] i do kiedy kredyt ten będzie spłacać. Zwrócono się o podanie orientacyjnej kwoty jaką przeznacza miesięcznie na bieżące potrzeby życia codziennego (tj. na zakup żywności, odzieży, środków chemicznych, itp.) oraz czy uzyskuje jakąkolwiek pomoc od rodziny, instytucji społecznych lub państwowych, jeśli tak, należało wskazać od kogo, w jakiej wysokości lub formie. Ponadto, wezwano wnioskodawczynię do nadesłania wyciągów lub wykazów z rachunków bankowych jej oraz partnera z dwóch ostatnich miesięcy. W dniu [...] marca 2018 r. (data stempla biura podawczego) do Sądu wpłynęły żądane dodatkowe wyjaśnienia i dokumenty. Z nadesłanych informacji wynika, że wnioskodawczyni otrzymany w 2016 r. zwrot wkładu mieszkaniowego z [...] Spółdzielni Mieszkaniowej w wysokości [...] zwrot poniesionych przez brata kosztów utrzymania mieszkania spółdzielczego w wysokości [...] zł, na bieżące utrzymanie rodziny w okresie, gdy partner nie uzyskiwał dochodu i miał zawieszoną działalność gospodarczą w wysokości [...] zł (11 miesięcy x [...] zł), na zapłacenia podatku dochodowego do Urzędu Skarbowego w wysokości [...] zł. Wnioskodawczyni oświadczyła, że obecnie nie posiada już żadnych środków finansowych z tytułu zwróconego wkładu mieszkaniowego. Oświadczyła, że oprócz podanych oszczędności ([...] zł i [...] zł) nie posiada żadnych innych oszczędności. Oznajmiła, że jest osobą bezrobotną zarejestrowaną w Urzędzie Pracy i nie podejmuje żadnych prac, w tym dodatkowych, dorywczych, sezonowych, a także z tytułu umów zlecenia czy o dzieło. Dodała, że partner poza dochodem uzyskiwanym z tytułu umowy o pracę nie uzyskuje także żadnego innego dochodu. Wskazała, że partner od sierpnia 2017 r. nie prowadzi działalności gospodarczej i nie uzyskuje z tego tytułu żadnego dochodu. Wnioskodawczyni podała, że mieszka wraz z rodziną w lokalu socjalnym o powierzchni [...] m ², który jest wynajmowany od spółdzielni mieszkaniowej. Wyjaśniła, że kredyt w banku [...] zaciągnęła, aby spłacić zaległości czynszowe powstałe w mieszkaniu, za które otrzymała zwrot wkładu mieszkaniowego, a termin spłaty kredytu upływa w październiku 2019 r. Wnioskodawczyni podała, że orientacyjna kwota jaką przeznacza na bieżące potrzeby życia codziennego (tj. zakup żywności, odzieży, środków chemicznych, itp.) wynosi około [...] zł miesięcznie. Oświadczyła, że nie uzyskuje żadnej pomocy od rodziny, a jedyna pomoc jaką otrzymuje to z Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w postaci zasiłku na syna w wysokości [...] zł. Wnioskodawczyni nadesłała wyciąg ze swojego konta bankowego oraz partnera z dwóch ostatnich miesięcy. Z nadesłanych wyciągów bankowych wynika, że obroty na koncie wnioskodawczyni od [...] stycznia do [...] lutego 2018 r. wyniosły [...] zł, a na konto partnera oprócz dochodów z tytułu wynagrodzenia nie wpływały inne środki finansowe. Wynagrodzenie partnera w styczniu 2018 r. wyniosło [...] zł, a w lutym 2018 r. - [...] zł. W tym stanie sprawy zważono, co następuje : Stosownie do treści art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 t.j.) zwanej dalej "P.p.s.a." prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w jego toku. Zgodnie z art. 245 § 1 - 3 P.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 1 i 2). W niniejszej sprawie wnioskodawczyni wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Zaznaczyć należy, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. Jeżeli natomiast strona ma jakiekolwiek środki majątkowe, a w szczególności zaś posiada zgromadzone oszczędności pieniężne, to powinna partycypować w kosztach związanych z prowadzeniem postępowania sądowego. Powołany wyżej przepis wskazuje, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki pozytywne dla uwzględnienia wniosku spoczywa na wnioskującym o przyznanie prawa pomocy. Oceniając sytuację finansową wnioskodawczyni uznano, że nie kwalifikuje się ona do przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata. Wnioskodawczyni wraz z partnerem posiada środki finansowe niezbędne na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych własnych, jak i rodziny. Pomimo braku zatrudnienia i wydatków jakie miesięcznie ponosi (na zakup żywności, odzieży, środków chemicznych, opłaty i zakup leków dla syna) wnioskodawczyni z partnerem zgromadziła oszczędności pieniężne w wysokości [...] i [...] złotych. Ponadto, wnioskodawczyni jest współwłaścicielką gruntu ornego o powierzchni [...] m ² oraz posiada samochód osobowy marki [...]. Dodatkowo wskazać należy, że z [...] Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej Rzeczypospolitej Polskiej na dzień [...] marca 2018 r. wynika, że partner wnioskodawczyni od 2015 r. prowadził działalność gospodarczą Usługi [....-....] W. S. "[...]", którą w dniu [...] września 2017 r. zawiesił i dotychczas działalność ta nie została wznowiona. Ponadto, z ewidencji wynika, że partner wnioskodawczyni od 2009 r. prowadzi także innego rodzaju działalność gospodarczą, tj. Sklep [...], a status wpisany przy tej działalności to aktywny. Zaznaczyć należy, że prowadzenie działalności gospodarczej niewątpliwe wiąże się z uzyskiwaniem przychodu. Powyższe może zatem świadczyć o tym, że wnioskodawczyni podała jedynie okoliczności wskazujące na jej trudną sytuację, tj. brak zatrudnienia, brak uzyskiwania przez nią dochodu, zaciągnięcie kredytu na spłacenie zaległości czynszowych. Nie podała natomiast wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności. Wskazać należy, że instytucja prawa pomocy nie może być natomiast nadużywana w sytuacji, gdy wnioskodawczyni ma zapewnione podstawowe potrzeby bytowe, a ponadto z uzyskiwanych dochodów wystarcza jej na pokrycie innych, dodatkowych kosztów takich jak, np. związanych z utrzymaniem samochodu. Wskazać należy, że o ile posiadanie samochodu mieści się w ramach współczesnych standardów życiowych, o tyle w przypadku osoby ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy standard ten przekracza. Biorąc pod uwagę powyższe dane wskazać należy, iż wprawdzie wnioskodawczyni utrzymuje się obecnie z dochodu uzyskiwanego przez partnera w wysokości [...] złotych netto miesięcznie oraz zasiłku pielęgnacyjnego na syna w wysokości [...] zł, jednakże posiada także wraz z partnerem oszczędności pieniężne o łącznej w wysokości [...] złotych. Natomiast, posiadanie oszczędności pieniężnych wyklucza w zasadzie obecnie możliwość przyznania wnioskodawczyni prawa pomocy. Aktualna linia orzecznictwa sądów administracyjnych w zakresie prawa pomocy uznaje fakt posiadania zgromadzonych oszczędności za negatywną przesłankę przyznania tego prawa. Przedstawione powyżej okoliczności wskazują zatem, że wnioskodawczyni nie wykazała, że jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, by nie była ona w stanie przy posiadanych oszczędnościach w wysokości [...] zł ponieść kosztów związanych z ustanowieniem adwokata z wyboru. Z powyższych względów odmówiono wnioskodawczyni prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata z urzędu. Jednocześnie ze względu na ustawowe zwolnienie wnioskodawczyni, na podstawie art. 239 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a., od obowiązku ponoszenia kosztów sądowych zbędne stało się rozpoznawanie wniosku w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Stosownie do treści art. 239 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a. strona skarżąca działanie, bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej (a taka sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie) nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. Zgodnie z art. 249 a P.p.s.a. jeżeli strona cofnie wniosek lub rozpoznanie wniosku stało się zbędne postępowanie w sprawie przyznania prawa pomocy umarza się. Z tego względu, umorzono postępowanie w zakresie wniosku wnioskodawczyni o zwolnienie od kosztów sądowych. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 oraz art. 249 a w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.