I SA/Wa 226/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Daniela Kozłowska (spr.) Sędziowie WSA Gabriela Nowak asesor WSA Jerzy Siegień Protokolant Magdalena Bocianowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 grudnia 2005r. sprawy ze skargi ze skargi W. P. na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] listopada 2004 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości oddala skargę. Minister Infrastruktury decyzją z dnia [...] listopada 2004 r., nr [...] utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 1998 r., nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu nieruchomości położonej w O., oznaczonej jako działka nr [...] o powierzchni [...] m². W uzasadnieniu decyzji Minister Infrastruktury przedstawił następujący stan sprawy. Wojewoda [...] decyzją z [...] grudnia 1998 r. odmówił zwrotu powyższej nieruchomości na rzecz W. P. Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast decyzją z [...] października 2000 r. utrzymał w mocy tę decyzję. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 27 maja 2002 r., sygn. I S.A. 2593/00 uchylił decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] października 2000 r. wskazując w uzasadnieniu, że W. P. wnosząc skargę do Sądu powołał się na następstwo prawne po W.P. Z kserokopii postanowienia Sądu Rejonowego w O. z dnia [...] marca 2001 r., sygn. I Ns [...] wynika, że spadek po zmarłym w dniu [...] stycznia 2000 r. nabył w całości jego syn W. P. W tej sytuacji w postępowaniu odwoławczym skarżący W.P. winien być wezwany do wzięcia udziału w postępowaniu, bowiem stał się jego stroną. W związku z powyższym stosownie do zaleceń Sądu zawartych w powyższym wyroku Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast wezwał W.P. do uzupełnienia odwołania przez dołączenie oryginału lub uwierzytelnionej kopii postanowienia Sądu Rejonowego w O. z dnia [...] marca 2001 r. o stwierdzeniu nabycia spadku po W. P. Brak ten został uzupełniony i W.P. został uznany za stronę postępowania. Rozpatrując odwołanie i uwzględniając ocenę prawną wyrażoną w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 maja 2002 r. organ stwierdził, że aktem notarialnym z dnia [...] marca 1967 r., nr rep. A [...] W. P. sprzedał Skarbowi Państwa nieruchomość położoną w O., oznaczoną jako działka nr [...] o powierzchni [...] m². Z aktu tego wynika, że zostało zawarte porozumienie w sprawie dobrowolnego odstąpienia tej nieruchomości przez W. P. w trybie art. 47 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1961 r. Nr 61, poz. 94) na własność Państwa za określoną cenę i według wartości ustalonej przez biegłego. Dobrowolne odstąpienie nieruchomości potwierdzone zostało przez W.P. w piśmie z dnia 9 marca 1999 r. Przepisy ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami nie przewidują zwrotu nieruchomości przejętej na rzecz Skarbu Państwa w trybie art. 47 ust. 1 ustawy o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości. Tym samym ustalenia Wojewody [...] przedstawione w decyzji z dnia [...] grudnia 1998 r. są prawidłowe i nie naruszają prawa. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie W.P. wniósł o uchylenie decyzji Ministra Infrastruktury z dnia [...] listopada 2004 r. i Wojewody [...] z [...] grudnia 1998 r. zarzucając im naruszenie art. 2 Konstytucji RP a także art. 242 ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzez przyjęcie, że w sprawie nie ma zastosowania art. 69 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomościami i art. 47 ust. 1 ustawy o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości. W decyzjach błędnie przyjęto, że w sprawie mają zastosowanie przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami, które nie przewidują zwrotu nieruchomości nabytej na podstawie art. 47 ust. 1 ustawy z 1958 r. Wniosek o zwrot nieruchomości został złożony [...] maja 1997 r., tj. w okresie obowiązywania ustawy z 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości. Skarżący nabył więc prawo do zwrotu nieruchomości na podstawie tej ustawy i może skorzystać z uprawnień określonych w jej art. 69. Błędne jest ustalenie, że art. 47 ust. 1 ustawy z 1958 r. mógł stanowić podstawę umowy z [...] marca 1967 r. Skarżący dopiero w dniu [...] maja 1965 r. został zawiadomiony o wszczęciu postępowania wywłaszczeniowego, które poprzedzone było podziałem nieruchomości poza jego wiedzą i wolą w celu obniżenia wartości gruntu w stosunku do wybudowanego obiektu (baraku). Niższa wartość gruntu od wybudowanego obiektu była konieczna do zastosowania powołanego przepisu art. 47 ust. 1 ustawy z 1958 r. Odstąpienie nieruchomości nie miało charakteru dobrowolnego. Powołanie w umowie art. 47 ust. 1 nie ma charakteru przesądzającego znaczenia dla oceny treści umowy. Obawa o utratę całej nieruchomości spowodowała podpisanie umowy. Artykuł 69 ust. 1 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, na którym oparte jest roszczenie o zwrot, przewiduje, że wywłaszczona nieruchomość podlega zwrotowi, jeżeli stała się zbędna. Skoro obiekt wybudowany na wywłaszczonym gruncie uległ zniszczeniu i nie jest wykorzystywany zgodnie z celem wywłaszczenia, to zaistniała przesłanka zbędności. Odpowiadając na skargę Minister Infrastruktury wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga wniesiona w rozpoznawanej sprawie nie jest zasadna. Kontrola sądowoadministracyjna decyzji organów administracji publicznej w zakresie ich zgodności z prawem sprowadza się do wyjaśnienia w toku rozpoznawania danej sprawy, czy organy te nie naruszyły prawa w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, według stanu faktycznego i prawnego na dzień wydawania decyzji. Istota sporu w rozpatrywanej sprawie sprowadza się do kwestii, czy nieruchomość położona w O., oznaczona jako działka nr [...] o powierzchni [...] m², będąca przedmiotem notarialnej umowy sprzedaży z dnia [...] marca 1967 r., rep. A [...], może być zwrócona w trybie przepisów o zwrocie wywłaszczonych nieruchomości. Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r. Nr 46, poz. 543 ze zm.) w art. 233 stanowi, że sprawy wszczęte, lecz nie zakończone decyzją ostateczną przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, prowadzi się na podstawie jej przepisów. Oznacza to, że w sprawie wszczętej pod rządem ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. Z 1991 r. Nr 30, poz. 127 ze zm.), która nie została zakończona ostateczną decyzją do dnia 1 stycznia 1998 r. zastosowanie mają przepisy ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. Ustawa ta nie przewiduje zwrotu nieruchomości nabytej przez Skarb Państwa na podstawie umowy, w której powołany został art. 47 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1974 r. Nr 10, poz. 64 ze zm.). W myśl art. 136 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli stosownie do art. 137, stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Z mocy art. 216 ust. 1 i 2 tej ustawy przepisy o zwrocie nieruchomości (rozdział 6 dział III) stosuje się odpowiednio do nieruchomości przejętych lub nabytych na rzecz Skarbu Państwa na podstawie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1974 r. Nr 10, poz. 64 i z 1982 r. Nr 11, poz. 79), ustawy z dnia 22 maja 1958 r. o terenach dla budownictwa domów jednorodzinnych w miastach i osiedlach (Dz. U. Nr 31, poz. 138, z 1961 r. Nr 7, poz. 47 i Nr 32, poz. 159 oraz z 1972 r. Nr 27, poz. 192), ustawy z dnia 31 stycznia 1961 r. o terenach budowlanych na obszarach wsi (Dz. U. z 1969 r. Nr 27, poz. 216, z 1972 r. Nr 49, poz. 312 i z 1985 r. Nr 22, poz. 99), art. 22 ustawy z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach (Dz. U. z 1969 r. Nr 22, poz. 159, z 1972 r. Nr 27, poz. 193 oraz z 1974 r. Nr 14, poz. 84), ustawy z dnia 6 lipca 1972 r. o terenach budownictwa jednorodzinnego i zagrodowego oraz o podziale nieruchomości w miastach i osiedlach (Dz. U. Nr 27, poz. 192, z 1973 r. Nr 48, poz. 282 i z 1985 r. Nr 22, poz. 99) oraz do nieruchomości wywłaszczonych na rzecz państwowych i spółdzielczych przedsiębiorstw gospodarki rolnej, jak również do gruntów wywłaszczonych na podstawie odrębnych przepisów w związku z potrzebami Tatrzańskiego Parku Narodowego, art. 5 i art. 13 ustawy z dnia 25 czerwca 1948 r. o podziale nieruchomości na obszarach miast i niektórych osiedli (Dz. U. Nr 35, poz. 240 oraz z 1957 r. Nr 39, poz. 172), art. 9 dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych (Dz. U. z 1952 r. Nr 4, poz. 31) i ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. z 1991 r. Nr 30, poz. 127, z późn. zm.). W dniu orzekania przez Ministra Infrastruktury ([...] listopada 2004 r.) tylko do nieruchomości przejętych lub nabytych na podstawie wymienionych wyżej aktów prawnych stosuje się odpowiednio przepisy o zwrocie nieruchomości. Artykuł 216 ust. 1 ustawy spośród przepisów ustawy z dnia 12 marca 1958 r. wymienia tylko nieruchomości nabyte na podstawie art. 6 i tylko takie mogą być przedmiotem postępowania o zwrot. Podnoszona w skardze okoliczność, że umowa sprzedaży z 1967 r. zawarta została po wszczęciu postępowania wywłaszczeniowego i odstąpienie nieruchomości nie miało charakteru dobrowolnego nie mogły podlegać ocenie w postępowaniu administracyjnym, ani sądowym, bowiem ani organ ani sąd administracyjny nie są uprawnione do interpretacji umów cywilnoprawnych. Nie należy do ich właściwości także dokonywanie oceny, w jakich okolicznościach umowa sprzedaży nieruchomości została zawarta i czy art. 47 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości został w niej prawidłowo powołany. Wobec powyższego Sąd orzekł, jak w sentencji na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).