I SA/Wa 2264/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożena Marciniak (spr.) Sędziowie: WSA Iwona Kosińska WSA Dariusz Pirogowicz po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 18 grudnia 2019 r. sprawy ze skargi C. S. na postanowienie Ministra Inwestycji i Rozwoju z dnia [...] października 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę. Postanowieniem z [...] października 2018 r., nr [...], Minister Inwestycji i Rozwoju, po rozpoznaniu wniosku C.S. o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymał w mocy postanowienie Ministra Infrastruktury i Budownictwa z [...] grudnia 2017 r., nr [...], o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższe postanowienie Ministra Inwestycji i Rozwoju wniósł C.S. Skarga została wniesiona w następującym stanie faktycznym i prawnym; Decyzją z [...] października 1998 r. Wojewoda [...] orzekł o wywłaszczeniu za odszkodowaniem nieruchomości położonej w [...] przy Al. [...], oznaczonej jako działka nr [...] o pow. [...] ha, stanowiącej współwłasność C.S. i T.S. Decyzją z [...] lutego 1999 r. Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast utrzymał w mocy ww. decyzję Wojewody [...]. Wyrokiem z 25 lutego 2000 r., sygn. akt I SA 428/99, Naczelny Sąd Administracyjny uchylił obie powyższe decyzje w części dotyczącej ustalenia wartości nieruchomości i odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość a w pozostałej części skargę oddalił. Wnioskiem z [...] września 2003 r. C.S. wystąpił o zwrot ww. nieruchomości położonej w [...] przy Al. [...], oznaczonej jako działka nr [...] o pow. [...] ha. Decyzją z [...] grudnia 2003 r., nr [...], Prezydent Miasta [...] odmówił zwrotu ww. nieruchomości. Decyzją z [...] lutego 2004 r., nr [...], Wojewoda [...] utrzymał w mocy ww. decyzję Prezydenta Miasta [...] z [...] grudnia 2003 r. Wyrokiem z 26 września 2004 r., sygn. akt II SA/Bk 103/04, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku oddalił skargę C.S. na ww. decyzję Wojewody [...] z [...] lutego 2004 r. Pismem z [...] grudnia 2006 r. C.S. wystąpił o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody [...] z [...] lutego 2004 r. oraz poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta [...] z [...] grudnia 2003 r. Decyzją z [...] czerwca 2007 r., nr [...], Minister Budownictwa odmówił stwierdzenia nieważności ww. decyzji Wojewody [...] z [...] lutego 2004 r. oraz decyzji Prezydenta Miasta [...] z [...] grudnia 2003 r. Decyzją z [...] stycznia 2008 r., Minister Infrastruktury utrzymał w mocy ww. decyzję Ministra Budownictwa z [...] czerwca 2007 r. Wyrokiem z 24 września 2008 r., sygn. akt I SA/Wa 391/08, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę C.S. na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] stycznia 2008 r. Wyrokiem z 30 października 2009 r., sygn. akt I OSK 87/09, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną C.S. od ww. wyroku z 24 września 2008 r. Pismem z [...] listopada 2011 r. C.S. ponownie wystąpił o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody [...] z [...] lutego 2004 r. oraz poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta [...] z [...] grudnia 2003 r. Postanowieniem z [...] grudnia 2011 r., nr [...], Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności ww. decyzji. Postanowieniem z [...] kwietnia 2012 r., nr [...], Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej utrzymał ww. postanowienie z [...] grudnia 2011 r. w mocy. Wyrokiem z 20 listopada 2012 r., sygn. akt I SA/Wa 956/12, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę C.S. na ww. postanowienie z [...] kwietnia 2012 r. wskazując, że w sprawie występuje przeszkoda do ponownej oceny legalności decyzji z [...] lutego 2004 r. oraz z [...] grudnia 2003 r z uwagi na wydany już w tej sprawie prawomocny wyrok sądu korzystający z powagi rzeczy osądzonej. Pismem z [...] listopada 2014 r. C.S. po raz kolejny wystąpił o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody [...] z [...] lutego 2004 r. oraz poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta [...] z [...] grudnia 2003 r. Postanowieniem z [...] lutego 2015 r., nr [...], Minister Infrastruktury i Rozwoju odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności ww. decyzji. Postanowieniem z [...] maja 2015 r., nr [...], Minister Infrastruktury i Rozwoju utrzymał w mocy ww. postanowienie z [...] lutego 2015 r. Pismem z [...] czerwca 2015 r. C.S. ponownie wystąpił o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody [...] z [...] lutego 2004 r. oraz poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta [...] z [...] grudnia 2003 r. Postanowieniem z [...] września 2015 r., nr [...], Minister Infrastruktury i Rozwoju odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności ww. decyzji z [...] lutego 2004 r. oraz decyzji z [...] grudnia 2003 r. Postanowieniem z [...] czerwca 2016 r., nr [...], Minister Infrastruktury i Budownictwa utrzymał w mocy ww. postanowienie z [...] września 2015 r. Pismem z [...] czerwca 2015 r. C.S. po raz kolejny wystąpił o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody [...] z [...] lutego 2004 r. oraz poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta [...] z [...] grudnia 2003 r. Postanowieniem z [...] marca 2017 r., nr [...], Minister Infrastruktury i Budownictwa odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności ww. decyzji z [...] lutego 2004 r. oraz decyzji z [...] grudnia 2003 r. Postanowieniem z [...] sierpnia 2017 r., nr [...], Minister Infrastruktury i Budownictwa utrzymał w mocy postanowienie Ministra Infrastruktury i Budownictwa z [...] marca 2017 r., nr [...]. Pismem z [...] listopada 2017 r. C.S. ponownie wystąpił o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody [...] z [...] lutego 2004 r. oraz poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta [...] z [...] grudnia 2003 r. wskazując jako podstawę wniosku art. 156 § 1 pkt 2 kpa. Postanowieniem z [...] grudnia 2017 r. Minister Infrastruktury i Budownictwa odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności ww. decyzji. Wnioskiem z [...] grudnia 2017 r. C. S. wystapił o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej ww. postanowieniem z [...] grudnia 2017 r. Postanowieniem z [...] października 2018 r. Minister Inwestycji i Rozwoju utrzymał w mocy postanowienie Ministra Infrastruktury i Rozwoju z [...] grudnia 2017 r. W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia organ przywołał treść art. 61 § 1 kpa i wskazał, że do innych uzasadnionych przyczyn odmowy wszczęcia postępowania można zaliczyć żądanie wszczęcia postępowania dotyczące sprawy rozstrzygniętej już decyzją administracyjną. Organ nadzoru przywołał poglądy orzecznictwa, że dopóki w obrocie prawnym pozostaje ostateczna decyzja administracyjna o odmowie stwierdzenia nieważności, dopóki nie jest możliwe wszczęcie kolejnego postępowania w tej samej sprawie (por. wyrok WSA w Krakowie z 12 grudnia 2008 r., sygn. akt II SA/Kr 681/08). Przywołał również uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z 7 grudnia 2009 r., sygn. akt I OPS 6/09, zgodnie z którą przedmiotowa przesłanka niedopuszczalności prowadzenia postępowania nadzorczego zachodzi gdy wcześniej sprawę rozstrzygał sąd administracyjny. Minister wskazał również, że przeprowadzenie w trybie art. 156 § 1 kpa postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji rozpoznawanej już wcześniej przez sąd, w odniesieniu do której zapadł wyrok oddalający skargę na niezgodność tej decyzji z prawem, stanowiłoby w istocie, w odniesieniu do przedmiotu rozstrzygnięcia sądowego, ingerencję w prawomocne orzeczenie sądu. Organ nadzoru wskazał, że na gruncie niniejszej sprawy objęte żądaniem wnoskodawcy decyzje Wojewody [...] z [...] lutego 2004 r. oraz Prezydenta Miasta [...] z [...] grudnia 2003 r. były już przedmiotem kontroli sądu administracyjnego, bowiem wyrokiem z 26 września 2004 r., sygn. akt II SA/Bk 103/04, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku oddalił skargę C.S. na decyzję Wojewody [...] z [...] lutego 2004 r. utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta Miasta [...] z [...] grudnia 2003 r. Minister wskazał, że powyższe decyzje były także przedmiotem postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności, bowiem decyzją Ministra Budownictwa z [...] czerwca 2007 r., utrzymaną w mocy decyzją Ministra Infrastruktury z [...] stycznia 2008 r. odmówiono stwierdzenia ich nieważności. Ponadto, wyrokiem z 24 września 2008 r. sygn. akt I SA/Wa 391/08, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie poddał ocenie decyzję Ministra Infrastruktury z [...] stycznia 2008 r. i oddalił skargę C.S. na tę decyzję. W ocenie organu nadzoru, skoro w obrocie prawnym funkcjonuje decyzja Ministra Budownictwa z [...] czerwca 2007 r., utrzymana w mocy decyzją Ministra Infrastruktury z [...] stycznia 2008 r., o odmowie stwierdzenia nieważności kwestionowanych decyzji z [...] lutego 2004 r. oraz z [...] grudnia 2003 r. to organ nie może wszcząć postępowania nadzorczego w niniejszej sprawie. Wydając bowiem kolejną decyzję w przedmiocie stwierdzenia nieważności ww. decyzji organ orzekłby po raz drugi w tym samym trybie i w tej samej sprawie administracyjnej. Minister wskazał również, że wniosek o wszczęcie postępowania jest kolejnym wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji z [...] lutego 2004 r. i [...] grudnia 2003 r. Już wcześnie organ nadzoru wydawał bowiem postanowienia o odmowie stwierdzenia nieważności ww. decyzji, które podlegały kontroli sądu administracyjnego. Istotne w sprawie jest, że prawomocnym wyrokiem z 20 listopada 2012 r., sygn. akt I SA/Wa 956/12, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, oddalając skargę C.S. na postanowienie organu o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności ww. decyzji, stwierdził, że postępowanie nadzorcze w tym przedmiocie nie mogło być wszczęte. Sąd wskazał również, że decyzje z [...] lutego 2004 r. oraz [...] grudnia 2003 r. były już przedmiotem kontroli WSA w Białymstoku, który prawomocnym wyrokiem z 26 września 2004 r., oddalił skargę C.S. na ww. decyzję z [...] lutego 2004 r. Organ nadzoru przywołał następnie treść art. 153 i art. 170 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i wskazał, że jest związany zapadłymi w niniejszej sprawie wyrokami sądów administracyjnych i przedstawionymi w nich stanowiskami sądu. Z akt sprawy nie wynika też aby w sprawie zaistniały nowe okoliczności nie znane sądowi administracyjnemu w dacie wydania wyroku, które mogłyby wyłączyć ocenę prawną sądu i stanowić obecnie przesłankę do prowadzenia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności kwestionowanych przez skarżącego decyzji. Wobec powyższego, w ocenie organu, w sprawie zachodzi niedopuszczalność przedmiotowa do merytorycznej oceny wniosku z [...] listopada 2017 r. o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody [...] z [...] lutego 2004 r. oraz decyzji Prezydenta Miasta [...] z [...] grudnia 2003 r. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na ww. postanowienie Ministra Inwestycji i Rozwoju złożył C.S. zarzucając temu postanowieniu naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, tj. art. 7, art. 8, art. 77, art. 107 § 3, art. 61 a § 1 oraz art. 156 § 1 pkt 2 kpa. W ocenie skarżącego naruszenie powołanych przepisów nastąpiło poprzez pozostawienie w obrocie prawnym decyzji Wojewody [...] z [...] lutego 2004 r. oraz decyzji Prezydenta Miasta [...] z [...] grudnia 2003 r., które zostały wydane z rażącym naruszeniem art. 137 ust. 1 pkt 2 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami oraz art. 107 § 3 kpa, choć ww. decyzje dotknięte, na dzień ich wydania, wadą nieważności wskazaną w art. 156 § 1 pkt 2 kpa, ciągle istnieją w obrocie prawnym. W odpowiedzi na skargę Minister Inwestycji i Rozwoju wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu. Kolejnymi pismami procesowymi złożonymi do sądu skarżący uzupełnił skargę szczegółowo odnosząc się do zgłoszonych wcześniej zarzutów. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest niezasadna. Podstawę materialnoprawną zaskarżonego postanowienia stanowi art. 61a ustawy z 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r., poz. 2096, ze zm., dalej jako "k.p.a."). W myśl powołanego przepisu, gdy żądanie o którym mowa w art. 61 k.p.a., zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. W piśmiennictwie i orzecznictwie trafnie przyjmuje się, że wskazana w art. 61a § 1 k.p.a. przesłanka odmowy wszczęcia postępowania – "z innych uzasadnionych przyczyn" - dotyczy sytuacji, w których np. sprawa nie podlega załatwieniu w formie decyzji, uprawnienia bądź obowiązki wynikają z mocy samego prawa, brak przepisu stanowiącego podstawę materialnoprawną do wydania decyzji, gdy w tej samej sprawie postępowanie administracyjne już się toczy albo w sprawie takiej zapadło już rozstrzygnięcie (por. W. Chróścielewski [w:] Zmiany w zakresie przepisów kodeksu postępowania administracyjnego i prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, które weszły w życie w 2011 r., artykuł ZNSA 2011/4/9-25, LEX 135465/4). W ocenie Sądu, prawidłowo uznał organ nadzoru, że w sprawie zachodzi niedopuszczalność przedmiotowa merytorycznej oceny wniosku skarżącego z [...] listopada 2017 r. dotyczącego oceny legalności decyzji Wojewody [...] z [...] lutego 2004 r. oraz decyzji Prezydenta Miasta [...] z [...] grudnia 2003 r. Jak bowiem wynika z akt sprawy, zarówno w sferze przedmiotu, podmiotu jak i stanu faktycznego i prawnego sprawa, której wszczęcia dotyczy powyższy wniosek jest tożsama ze sprawą, która podlegała już kontroli sądu administracyjnego. Potwierdza to w sposób nie budzący wątpliwości treść wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 20 listopada 2012 r., sygn. akt I SA/Wa 956/12, którym sąd oddalił skargę C.S. na postanowienie Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z [...] kwietnia o odmowie wszczęcia postępowania nieważnościowego. W powołanym wyroku sąd zwrócił uwagę na istotną okoliczność, że kwestionowana decyzja Wojewody [...] z [...] lutego 2004 r. i utrzymana przez nią w mocy decyzja Prezydenta Miasta [...] z [...] grudnia 2003 r. o odmowie zwrotu spornej nieruchomości były już przedmiotem kontroli sądu administracyjnego. Wyrokiem z 26 września 2004 r., sygn. akt II SA/Bk 103/04, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku oddalił bowiem skargę C.S. na decyzję Wojewody [...] z [...] lutego 2004 r. o odmowie zwrotu. Ponadto, w ww. wyroku z 20 listopada 2012 r. sąd podniósł, że decyzją Ministra Budownictwa z [...] czerwca 2007 r., utrzymaną w mocy decyzją Ministra Infrastruktury z [...] stycznia 2008 r., organ odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] z [...] lutego 2004 r. oraz utrzymanej nią w mocy decyzji Prezydenta Miasta [...] z [...] grudnia 2003 r. Następnie wyrokiem z 24 września 2008 r., sygn. akt I SA/Wa 391/08, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie poddał ocenie decyzję Ministra Infrastruktury z [...] stycznia 2008 r. i oddalił skargę C.S. na ww. decyzję. Natomiast wyrokiem z 30 października 2009 r., sygn. akt I OSK 87/09, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną C.S. od wyroku sądu z 24 września 2008 r. Wobec opisanych wyżej okoliczności, prawidłowo uznał organ nadzoru, że w niniejszej sprawie znajdzie zastosowanie - wynikająca z art. 153 i art. 170 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - zasada związania organu rozpoznającego kolejny wniosek skarżącego o stwierdzenie nieważności decyzji z [...] lutego 2004 r. i [...] grudnia 2003 r. zapadłymi na gruncie niniejszej sprawy wyrokami sądów administracyjnych i przedstawionymi w nich stanowiskami sądu. Z akt sprawy, a w szczególności z treści skargi i uzupełniających ją pism procesowych, gdzie podnoszone są zarzuty rażącego naruszenia przez Wojewodę [...] i Prezydenta Miasta [...] art. 137 ust. 1 pkt 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz art. 107 § 3 kpa, nie wynika również aby w sprawie zaistniały nowe okoliczności, nie znane sądowi administracyjnemu w dacie wydania wyroku, które mogłyby wyłączyć ocenę prawną sądu zawartą w wyżej wskazanych wyrokach i stanowić obecnie przesłankę do prowadzenia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności kwestionowanych przez skarżącego decyzji. Tym samym, zasadnie Minister Inwestycji i Rozwoju, działając na podstawie art. 61 § 1 k.p.a., odmówił wszczęcia postępowania w niniejszej sprawie powołując się na niedopuszczalność prowadzenia ponownego postępowania nieważnościowego w sprawie. W sprawie nie doszło również do zarzucanego w skardze naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 8, art. 77 i art. 107 § 3 k.p.a. Analiza akt sprawy potwierdza, że organy nadzoru podjęły wszelkie niezbędne czynności dla wyjaśnienia, czy mogło być wszczęte ponowne postępowanie nieważnościowe dotyczące oceny legalności decyzji Wojewody [...] z [...] lutego 2004 r. i utrzymanej nią w mocy decyzji Prezydenta Miasta [...] z [...] grudnia 2003 r. o odmowie zwrotu nieruchomości. Przeprowadzona przez organy ocena zebranego materiału dowodowego nie nosi cech dowolności, a przyjęte stanowisko zostało należycie uzasadnione poprzez wskazanie dowodów, na których oparto zaskarżone rozstrzygnięcia oraz przyczyn, dla których organy nie podzieliły argumentacji skarżącego. Organy wyjaśniły również podstawę prawną wydanych postanowień. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325), orzekł jak w sentencji. Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 3 w związku z art. 120 powołanej ustawy.