I SA/Wa 2265/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Banasiewicz (spr.) sędzia WSA Jolanta Rudnicka asesor WSA Sławomir Antoniuk Protokolant Aneta Trochim - Tuchorska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 marca 2006 r. sprawy ze skargi B. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] października 2005 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania dodatku do zasiłku rodzinnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w B. z dnia [...] września 2005 r., nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. na rzecz adwokata N. S., prowadzącej kancelarię adwokacką w W. ul. [...], kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. I SA/Wa 2265/05 UZASADNIENIE Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. decyzją z dnia [...] października 2005 r., nr [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 i art. 163 kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 3 pkt 17, art. 8 pkt 4, art. 12 ust. 1 i art. 32 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 228 poz. 2255 z późn. zm.) - po rozpatrzeniu odwołania B. S. od decyzji nr [...] z dnia [...] września 2005 r. wydanej z upoważnienia Wójta Gminy B. przez Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w B. w sprawie weryfikacji prawa do świadczeń rodzinnych, utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu przedstawiono następujący stan sprawy: Wskazaną decyzją, po ponownym rozpatrzeniu sprawy, organ pierwszej instancji dokonał, w trybie art. 32 powołanej ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, weryfikacji własnej decyzji ostatecznej nr [...] z dnia [...] czerwca 2004 r. w ten sposób, iż odmówił B. S. prawa do dodatku z tytułu samotnego wychowywania dziecka D. D. w okresie od [...] lipca 2005 r. do [...] sierpnia 2005 r. W uzasadnieniu decyzji, powołując się na definicję ustawową samotnego wychowywania dziecka oraz ustalenia postępowania wyjaśniającego, stwierdzono, iż nie można uznać, że B. S. jest osobą samotnie wychowującą dziecko z przyczyn od siebie niezależnych. Od powyższej decyzji odwołała się B. S., kwestionując ustalenia organu pierwszej instancji odnoszące się do samotnego wychowywania dziecka stwierdziła, że spełnia warunki, jakie przewiduje ustawa, aby uznać, że samotnie wychowuje syna D. D.. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. po rozpatrzeniu odwołania podniosło, co następuje: Poważne zastrzeżenia organu odwoławczego budzi strona formalna zaskarżonej decyzji, w szczególności jej uzasadnienie, które narusza zasady opisane w art. 107 § 3 kpa, gdyż w istocie pozbawione jest ważnego elementu, jakim jest uzasadnienie prawne. Uzasadnienie prawne powinno zawierać wyjaśnienie podstawy prawnej z przytoczeniem przepisów prawa, czego brakuje zaskarżonej decyzji. Decyzja choć jest wadliwa pod względem formalnym, to zapadłe w niej rozstrzygnięcie znajduje oparcie w powszechnie obowiązującym przepisie prawa materialnego, co uzasadnia pozostawienie jej w obiegu prawnym. Organ odwoławczy w swym rozstrzygnięciu dokonuje sanacji pod względem formalnoprawnym zaskarżonej decyzji, do czego upoważnia go przepis art. 15 kpa. Zaskarżona decyzja została wydana w trybie art. 32 ust. 1 powołanej ustawy o świadczeniach rodzinnych, zezwalającego na weryfikację własnej decyzji ostatecznej organu: "Organ właściwy może bez zgody strony zmienić lub uchylić ostateczną decyzję administracyjną, na mocy której strona nabyła prawo do świadczeń rodzinnych, jeżeli uległa zmianie sytuacja rodzinna lub dochodowa rodziny mająca wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych albo osoba nienależnie pobrała świadczenie rodzinne". Jak wynika z materiału postępowania, a w szczególności z wcześniejszej decyzji organu pierwszej instancji (nr [...] z dnia [...] czerwca 2004 r.), B. S. posiadała ustalone prawo do dodatku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka D. D. na okres od dnia [...] maja 2004 r. do [...] sierpnia 2005 r. Przesłanką opisaną w przepisie art. 32 ust. 1 ustawy, która stała się przyczyną odebrania skarżącej prawa do wymienionego świadczenia rodzinnego stało się stwierdzenie w miesiącu czerwcu 2005 r. przez organ pierwszej instancji, iż utraciła ona status osoby samotnie wychowującej dziecko. Dla prawidłowej oceny zasadności rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji należało sytuację skarżącej rozpatrzyć przede wszystkim w świetle przesłanek art. 12 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, który dotyczy dodatku z tytułu samotnego wychowywania dziecka. Definicja osoby samotnie wychowującej dziecko podana jest w art. 3 pkt 17 powołanej ustawy o świadczeniach rodzinnych, za osobę taką uznaje się: "pannę, kawalera, osobę pozostającą w separacji orzeczonej prawomocnym wyrokiem sądu, osobę rozwiedzioną, wdowę lub wdowca, jeżeli wspólnie nie wychowuje dziecka z ojcem lub matką dziecka". Postępowanie dowodowe, przeprowadzone przez organ pierwszej instancji, wskazuje na brak rzeczywistych przesłanek do uznania skarżącej za osobę samotnie wychowującą dziecko w rozumieniu przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych. Zeznania i działania ojca dziecka K. D., mające na celu sądowe ustalenie kontaktów z dzieckiem, świadczą o jego chęci i potrzebie współuczestniczenia w procesie wychowywania dziecka, a jego fizyczna nieobecność w życiu dziecka od czerwca 2005 r. została wymuszona przez skarżącą, do czego się przyznaje w treści odwołania. Potwierdzenie ojcowskich kontaktów z dzieckiem, można również znaleźć w zeznaniach świadka J. K.. Należało zatem uznać, iż K. D. ma wolę współuczestniczenia w procesie wychowywania dziecka, która w ostatnim czasie jest ograniczana przez matkę dziecka z powodu konfliktu istniejącego pomiędzy nimi. Wykładnia celowościowa przepisu art. 3 pkt 17 nie pozwala w takim stanie rzeczy na uznanie, iż ojciec dziecka nie współuczestniczy w wychowaniu dziecka. Można by tak twierdzić, jeżeli nieobecność w życiu dziecka byłaby stała i wynikała z jego wyboru życiowego. Jeżeli zatem - jak wykazał organ pierwszej instancji – B. S. obiektywnie mogłaby wychowywać syna D. wspólnie z jego ojcem, to nie może być uznana za osobę samotnie wychowującą dziecko w rozumieniu przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych, a tym samym nie spełniała warunków określonych w art. 12 ustawy o świadczeniach rodzinnych do przyznania jej dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka. Uzasadnia to w pełni zmianę decyzji ostatecznej organu pierwszej instancji w części odnoszącej się do dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka i pozbawienie prawa do niego od czerwca 2005 r., a więc od czasu kiedy utraciła status osoby samotnie wychowującej dziecko. Powyższą decyzję i poprzedzającą ją decyzję pierwszoinstancyjną zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie B. S.. Skarżąca zarzuciła, że decyzja ta jest dla niej i jej dziecka krzywdząca. Podała, że samotnie wychowuje [...] swoich dzieci, GOPS zna jej sytuację, ale nie wziął tego pod uwagę. Ustalone przez sąd wizyty ojca u syna mogą być dowodem na sprawowanie przez niego opieki nad dzieckiem. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. w odpowiedzi na skargę podtrzymało stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i wnosiło o oddalenie skargi. W obszernym uzasadnieniu wskazało, że uznanie przez organy, iż skarżąca utraciła status "osoby samotnie wychowującej dziecko" w rozumieniu przepisów o świadczeniach rodzinnych nastąpiło z tego powodu, że uznano, że ojciec dziecka K. D. bierze udział w jego wychowaniu. Pogląd ten oparto na przejawianej przez niego woli do utrzymywania z dzieckiem kontaktów, łożenia na jego utrzymanie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest uzasadniona. W postępowaniu zakończonym (zaskarżoną decyzją dokonano weryfikacji w trybie art. 32 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 228, poz 2255 ze zm.) ostatecznej decyzji przyznającej B. S. dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka D. D. w okresie od [...] września 2004 r. do [...] sierpnia 2005 r. W oparciu o powołany przepis możliwe jest bez zgody strony zmiana lub uchylenie ostatecznej decyzji administracyjnej, na mocy której strona nabyła prawo do świadczeń rodzinnych, jeżeli uległa zmianie sytuacja rodzinna lub dochodowa rodziny. Zdaniem organów przeprowadzone w sprawie postępowanie uzasadnia twierdzenie, że z dniem [...] lipca 2005 r. skarżąca przestała spełniać określone w art. 3 pkt 17 ustawy przesłanki do uznania ją za osobę samotnie wychowującą dziecko. Zgodnie bowiem z zawartą tam definicją za osobę taką uznawało się; "pannę, kawalera, osobę pozostającą w separacji orzeczonej prawomocnym wyrokiem sądu, osobę rozwiedzioną, wdowę lub wdowca, jeżeli wspólnie nie wychowuje dziecka z ojcem lub matką dziecka". Stwierdzając, że K. D. nie ma możliwości czynnego uczestniczenia w wychowaniu syna, a nawet od czerwca 2005 r. odwiedzin u syna uznano, że taka sytuacja jest wynikiem celowych działań skarżącej mających jej zapewnić dalsze otrzymywanie dodatku z tytułu samotnego wychowywania dziecka. Ustalenia powyższe stały się podstawą do odmowy prawa do wskazanego dodatku do zasiłku na okres od [...] lipca 2005 r. do sierpnia 2005 r. Przedstawione rozstrzygnięcia podjęte zostały z naruszeniem przepisów powołanej ustawy o świadczeniach rodzinnych. Zgodnie z obowiązującą w dacie rozpatrywania sprawy definicją ustawową osoby samotnie wychowującej dziecko zawartą w art. 3 pkt 17 ustawy bez znaczenia dla oceny sytuacji w tej względzie pozostawała przyczyna, dla której osoba tam wskazana nie wychowuje dziecka wspólnie z ojcem lub matką dziecka. Skoro ustalono, że B. S. nie wychowuje syna D. wspólnie z jego ojcem, to powody tego stanu rzeczy nie mogły podlegać ocenie w sprawie niniejszej i brak było podstaw materialnoprawnych do pozbawienia skarżącej dodatku w okresie wskazanym w zaskarżonych decyzjach. Z tych względów należało uchylić obie wydane w sprawie decyzje, bowiem zostały one wydane z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, art. 152 i art. 200 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji wyroku.