I SA/Wa 2271/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska – Jaroszewicz Sędziowie: WSA Jolanta Dargas WSA Marta Kołtun – Kulik (spr.) Protokolant specjalista Joanna Pleszczyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 marca 2013 r. sprawy ze skargi M. S. i D. S. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] września 2012 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia [...] września 2012 r., nr [...], po rozpoznaniu wniosku D. i M. S. o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] lipca 2012 r., nr [...] – utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Zaskarżone rozstrzygnięcie zostało wydane w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i ocenę prawną sprawy. Decyzją Naczelnika Miasta i Gminy w Ł. z dnia [...] sierpnia 1977 r., nr [...], wydaną na podstawie art. 28 i art. 31 ustawy z dnia 29 maja 1974 r. o przekazywaniu gospodarstw rolnych na własność Państwa za rentę i spłaty pieniężne (Dz. U. z 1974 r. Nr 21, poz. 118), orzeczono o przejęciu na własność Państwa, za spłaty pieniężne, nieruchomości rolnej położonej w K., oznaczonej jako działki ewidencyjne nr [...] oraz nr [...], stanowiącej własność A. J. Decyzją z dnia [...] marca 2012 r., nr [...] Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, po rozpatrzeniu wniosku A. J., stwierdził nieważność ww. decyzji Naczelnika Miasta i Gminy w Ł. z dnia [...] sierpnia 1977 r. Z wnioskami z dnia 10 kwietnia 2012 r. (wpływ do organu w dniu 16 i 17 kwietnia 2012 r.) o ponowne rozpatrzenie sprawy wystąpili aktualni współwłaściciele powyższej nieruchomości - małż. K. S. i M. S., a także Gmina Ł. Jednocześnie, pismem z dnia 12 czerwca 2012 r. (wpływ do organu w dniu 20 czerwca 2012 r.) D. i M. małż. S. wystąpili z wnioskiem o stwierdzenie nieważności ww. decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] marca 2012 r., nr [...] podnosząc, że nie brali udziału w postępowaniu zakończonym rozstrzygnięciem z dnia [...] marca 2012 r., czym naruszono art. 10 k.p.a. Decyzją z dnia [...] lipca 2012 r. nr [...], Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi - na skutek wniosków o ponowne rozpatrzenie sprawy małż. K. i M. S., a także Gminy Ł. uchylił własną decyzję z dnia [...] marca 2012 r. oraz rozpoznał merytorycznie sprawę, tj. stwierdził nieważność decyzji Naczelnika Miasta i Gminy w Ł. z dnia [...] sierpnia 1977 r. W uzasadnieniu organ wskazał, że postępowanie w sprawie przejęcia wchodzących w skład gospodarstwa rolnego nieruchomości na własność Państwa było wszczynane na wniosek zainteresowanego rolnika. Bez takiego wniosku postępowanie nie mogło się toczyć, a przejęcie gospodarstwa dojść do skutku. W dokumentach archiwalnych sprawy brak jest wniosku, natomiast w decyzji Naczelnika brak jest jakiejkolwiek wzmianki o tym, że wydana została ona na wniosek byłej właścicielki A. J. W aktach sprawy brak jest również dokumentu, który potwierdzałby w sposób bezpośredni lub pośredni fakt złożenia takiego wniosku. Jednocześnie Minister wyjaśnił, że w toku prowadzonego postępowania stwierdzono, że w postępowaniu wszczętym na wniosek A. J. nie brali udziału aktualni współwłaściciele nieruchomości, tj. D. S. i M. S., czym naruszono art. 10 k.p.a. Rozpoznając zaś wniosek D. i M. małż. S. z dnia [...] czerwca 2012 r. o stwierdzenie nieważności ww. decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] marca 2012 r. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia [...] lipca 2012 r., nr [,...], działając na podstawie art. 105 § 1 Kpa, umorzył w całości postępowanie w sprawie wskazując, iż weryfikowana w postępowaniu nieważnościowym decyzja została uchylona decyzją Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] lipca 2012 r., nr [...]. Po rozpoznaniu wniosku D. i M. małż. S. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia [...] września 2012 r., nr [...] utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie organu I instancji z dnia [...] lipca 2012 r. W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że w wyniku wniosków D. i M. małż. S oraz Gminy Ł., Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi ponownie rozpatrzył sprawę zakończoną decyzją z dnia [...] marca 2012 r. W wyniku przeprowadzonego postępowania Minister decyzją z dnia [...] lipca 2012 r., uchylił w całości ww. rozstrzygnięcie z dnia [...] marca 2012 r. z uwagi na fakt, iż w postępowaniu nie brali udziału aktualni współwłaściciele przejętej nieruchomości, tj. D. i M. małż. S, co stanowiło naruszenie art. 10 oraz art. 28 k.p.a. Tym samym organ nadzorczy stwierdził, że zaskarżona decyzja z dnia [...] marca 2012 r., została usunięta z obrotu prawnego i nie można stwierdzić jej nieważności. Jednocześnie Minister wyjaśnił, że podnoszone przez skarżących zarzuty sprowadzają się do faktu, iż Państwo S. nie zgadzają się z punktem drugim rozstrzygnięcia decyzji z dnia [...] lipca 2012 r., w którym stwierdzona została nieważność decyzji Naczelnika Miasta i Gminy w Ł. z dnia [...] sierpnia 1977 r. W takim przypadku skarżący winni dążyć do wyeliminowania z obrotu prawnego ww. rozstrzygnięcia z dnia [...] lipca 2012 r., nie zaś uchylonej już decyzji z dnia [...] marca 2012 r., o stwierdzenie nieważności której wnioskowali w niniejszym postępowaniu. Skargę na decyzję Ministra z dnia [...] września 2012 r., do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wnieśli D. i M. małż. S , zarzucając naruszenie przepisu prawa procesowego, mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 105 § 1 k.p.a. polegające na uznaniu, iż postępowanie w niniejszej sprawie stało się bezprzedmiotowe w całości, mimo iż decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] lipca 2012 r., nr [...] w punkcie 2 stwierdziła nieważność decyzji Naczelnika Miasta i Gminy w Ł. z dnia [...] sierpnia 1977 r., nr [...]. W ocenie skarżących decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] lipca 2012 r. ma charakter iluzoryczny i jej wydanie w żadnym stopniu nie likwiduje naruszenia przez organ administracji prawa skarżących wynikającego z art. 10 i 28 Kpa, stanowiącego przyczynę wystąpienia przez nich z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji. Jak wyjaśnili, organ decyzją z dnia [...] lipca 2012 r. w punkcie 1 co prawda uchylił decyzję z dnia [...] marca 2012 r., lecz jednocześnie w pkt 2 stwierdził nieważność decyzji Naczelnika Miasta i Gminy w Ł. z dnia [...] sierpnia 1977 r., nr [...], czyli - w ocenie skarżących – tak naprawdę utrzymano uchyloną decyzję w mocy. Tym samym ponownie uniemożliwiono wnioskodawcom realizację swoich uprawnień przysługujących im jako stronom postępowania. Ponadto D. i M. małż. S podnieśli, że wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji w przedmiotowej sprawie został złożony w dniu 12 czerwca 2012 r., zatem jeszcze w toku postępowania administracyjnego w przedmiocie rozpoznawania wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy dotyczącej decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] marca 2012 r., zainicjowanej przez D. i M. małż. S. nic nie stało na przeszkodzie, aby wniosek o stwierdzenie nieważności (z uwagi na treść zarzutów oraz szczególny charakter wniosku) był rozpoznany wcześniej, niż miało miejsce zakończenie sprawy w przedmiocie wniosków o ponowne rozpoznanie sprawy (dot. decyzji z dnia [...] marca 2012 r.). Mając na uwadze ww. zarzuty skarżący wnieśli o uchylenie decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] września 2012 r. w całości oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę Minister wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Sądowa kontrola zaskarżonej decyzji prowadzona na podstawie art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 169 ze zm.) oraz art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r. 270 z późn. zm.) doprowadziła do uznania, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ decyzja ta, jak również ją poprzedzająca, nie naruszają prawa. Dla porządku należy wskazać, że przepis art. 105 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, który stanowił podstawę rozstrzygnięcia organu administarcji, wiąże bezprzedmiotowość postępowania z brakiem któregoś z elementów materialnego stosunku prawnego, co w konsekwencji powoduje niemożność rozstrzygnięcia sprawy co do jej istoty. Decyzja o umorzeniu postępowania zapada więc w sytuacji gdy przyznanie określonego uprawnienia stało się zbędne lub organ administracji stwierdził oczywisty brak podstaw prawnych i faktycznych do merytorycznego rozpatrzenia sprawy. W świetle orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego bezprzedmiotowość postępowania rozumiana jest jako brak przedmiotu postępowania. Tym przedmiotem jest zaś konkretna sprawa administracyjna, w której organ administracji publicznej jest władny i jednocześnie zobowiązany rozstrzygnąć na podstawie przepisów prawa materialnego o uprawnieniach lub obowiązkach indywidualnego podmiotu. Uwzględniając powyższe argumenty Sąd stwierdził, że w sprawie zaistniała przesłanka do umorzenia postępowania z przyczyn przedmiotowych, gdyż wobec uchylenia decyzji z dnia [...] marca 2012 r. nr [...], której to stwierdzenia nieważności domagali się skarżący, decyzją z dnia [...] lipca 2012 r. nr [...], brak było podstaw do merytorycznego zakończenia postępowania nadzorczego. Innymi słowy, wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji stanowiącej podstawę kontroli w postępowaniu nieważnościowym, skutkowało brakiem przedmiotu postępowania administracyjnego. Ponadto podnieść należy, że wniosek skarżących o stwierdzenie nieważności decyzji Ministra z dnia [...] marca 2012 r. wpłynął do organu w dniu 20 czerwca 2012 r., a więc w dacie późniejszej aniżeli wnioski D. i M. małż. S, oraz Gminy Ł. o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Ministra z dnia [...] marca 2012 r. Tym samym obowiązkiem organu była w pierwszej kolejności ocena decyzji z dnia [...] marca 2012 r. w postępowaniu zainicjowanym wnioskami z dnia 10 kwietnia 2012 r. ww. stron. Prawidłowo więc Minister stwierdził, że skoro D. i M. małż. S nie zgadzają się z punktem drugim rozstrzygnięcia decyzji z dnia [...] lipca 2012 r., w którym stwierdzona została nieważność decyzji Naczelnika Miasta i Gminy w Ł. z dnia [...] sierpnia 1977 r., to w takim przypadku skarżący winni dążyć do wyeliminowania z obrotu prawnego ww. rozstrzygnięcia z dnia [...] lipca 2012 r., nie zaś uchylonej już decyzji z dnia [...] marca 2012 r. W świetle powyższych rozważań zawarty w skardze wniosek o uchylenie zaskarżonego orzeczenia jest niezasadny. Reasumując, Sąd uznał, iż organy administracji rozpatrujące przedmiotową sprawę prawidłowo przeprowadziły postępowanie wyjaśniające i wydały rozstrzygnięcia zgodnie z prawem, nie naruszając reguł procesowych w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Mając na uwadze wszystkie wskazane wyżej okoliczności Sąd, na mocy art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji. ----------------------- 5