I SA/Wa 2289/11

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Aneta Żak po rozpoznaniu w dniu 29 grudnia 2011 r. na posiedzeniu niejawny wniosku H. J.-P. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi H. J.-P. na postanowienie Ministra Infrastruktury z dnia [...] września 2011 r., nr [...] w przedmiocie zwrotu podania postanawia odmówić przyznania prawa pomocy. W związku ze skierowanym do H. J.-P. wezwaniem do uiszczenia wpisu od skargi wniesionej przez nią na postanowienie Ministra Infrastruktury w przedmiocie zwrotu podania, skarżąca wystąpiła z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. W oświadczeniu złożonym na urzędowym formularzu wniosku o prawo pomocy (PPF) skarżąca wskazała, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe i miesięcznie osiąga dochód w wysokości 2685 zł (brutto). Skarżąca podała, że posiada dom o pow. użytkowej [...] m2, nieruchomość rolną o pow. [...] ha, a także oszczędności w wysokości 90 tys. zł – pozostałość środków uzyskanych w ramach odszkodowania za wywłaszczenie, które przeznaczone są m.in. zakup drzew iglastych i złożenie sadu. Wnioskodawczyni oświadczyła ponadto, że spłaca pożyczkę w wysokości 650 zł, ponosi wydatki na opał, prąd i leki. Wskazała, że w przyszłości otrzymywać będzie emeryturę w wysokości 1200 zł, z tego względu posiadanie działki, na której będzie mogła uprawiać warzywa i hodować drób, jest dla niej tak istotne. Mając powyższe na uwadze należało zważyć, co następuje: Stosownie do treści art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), dalej: p.p.s.a., prawo pomocy przysługuje osobie fizycznej w zakresie całkowitym - gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), zaś w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Przyznanie prawa pomocy stanowi wyjątek od zasady, iż strony ponoszą koszty postępowania związane ze swoim udziałem w sprawie (art. 199 p.p.s.a.). Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie jej udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Celem tej instytucji jest zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji podmiotom, które znajdują się w sytuacji finansowej uniemożliwiającej poniesienie kosztów z tym związanych. Zasadność przyznania prawa pomocy musi zatem wynikać z oceny dwóch elementów: kosztów, jakie musi ponieść strona na poczet prowadzonego postępowania oraz jej aktualnej kondycji finansowej. W rozpoznawanym przypadku brak jest uzasadnionych podstaw do przyjęcia, że skarżąca wykazała, iż nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania wszczętego skargą na postanowienie Ministra Infrastruktury (art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.), jak również, że poniesienie pełnych kosztów postępowania wiązałoby się dla niej z uszczerbkiem utrzymania koniecznego, co uzasadniałoby częściowe uwzględnienie wniosku poprzez przyznanie prawa pomocy w ograniczonym zakresie na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Uwzględnienie wniosku o przyznanie prawa pomocy jest wyłączone w stosunku do osób posiadających środki majątkowe, a zatem posiadających zdolność do ponoszenia kosztów postępowania we własnym zakresie. Tak zaś należy ocenić możliwości finansowe skarżącej, zarówno bowiem wysokość jej miesięcznego dochodu – 2685 zł - jak i okoliczność posiadania oszczędności w wysokości 90000 zł nie pozwala przyjąć, że skarżąca znajduje się w tak trudnej sytuacji finansowej, że przy prowadzeniu sporu sądowego z organem administracji publicznej potrzebuje wsparcia z budżetu państwa. Należy zauważyć, że wpis od skargi, określony na podstawie § 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193), wynosi 100 zł. Inne potencjalne koszty opłat sądowych w sprawie, której dotyczy rozpoznawany wniosek ustanowione są na tym samym (opłata za sporządzenie uzasadnienia wyroku, wpis od ewentualnej skargi kasacyjnej), bądź niższym (ewentualne koszty opłat kancelaryjnych) poziomie, zaś ich uiszczenie rozłożone będzie w czasie. Okoliczność, że do dyspozycji skarżącej pozostają środki pieniężne, których wysokość wielokrotnie przekracza wysokość potencjalnych kosztów postępowania sądowego skutkować musi więc uznaniem – wobec braku podstaw do przyjęcia, że istnieją uzasadnione powody, dla których skarżąca nie może tych środków uruchomić - że skarżąca posiada możliwość samodzielnego pokrycia kosztów postępowania. Dysproporcja pomiędzy łącznymi, potencjalnymi kosztami postępowania sądowego oraz wysokością posiadanych oszczędności jest tak znaczna, że pozwala oddalić obawy skarżącej, że poniesienie przez skarżącą we własnym zakresie kosztów postępowania sądowego zagrodzi jej planom inwestycyjnym związanym z zamiarem założenia sadu oraz nasadzeniem drzew iglastych. Oceniając zaś zdolność strony do poniesienia kosztów zastępstwa procesowego należy mieć na względzie, że wysokość wynagrodzenia adwokatów z wyboru określana jest, zgodnie zasadą swobody umów (art. 3531 Kodeksu cywilnego), w trybie negocjacji pomiędzy pełnomocnikiem a mocodawcą. Rozwinięty rynek usług prawnych, a także aktualna sytuacja finansowa skarżącej – posiadającej znaczne zasoby pieniężne, których wykorzystanie zależy od jej własnej decyzji – nie pozwala w sposób uprawniony przyjąć, że koszty działania w sprawie profesjonalnego pełnomocnika procesowego mogłyby stanowić kwotę tego rzędu, że stanowiłby ona w istocie barierę w dostępie skarżącej do usług pełnomocnika pozyskanego we własnym zakresie. Zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika procesowego z urzędu wiąże się z poniesieniem przez Skarb Państwa określonych wydatków. Konsekwencją publicznoprawnego charakteru tych wydatków jest zaś to, że mogą one zostać zrealizowane tylko wówczas, gdy zostanie ustalone w sposób nie budzący wątpliwości, iż wnioskodawca, pomimo poczynienia oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania, nie jest w stanie we własnym zakresie ponieść kosztów postępowania sądowego. W rozpoznawanym przypadku wnioskodawczyni nie wykazała, że zachodzi taka sytuacja. Z tych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 i 2 oraz art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., należało postanowić jak w sentencji.